Polub nas na Facebooku
Czytasz: Staw skokowy – budowa, skręcenia i inne kontuzje, rehabilitacja
menu
Polub nas na Facebooku

Staw skokowy – budowa, skręcenia i inne kontuzje, rehabilitacja

Staw skokowy

Fot: Yuri_Arcurs / gettyimages.com

Staw skokowy to skomplikowany układ, który pozwala na zapewnienie równowagi w pozycji stojącej oraz na płynne poruszanie się po podłożu. Częstym skutkiem urazu są skręcenia, które wymagają skutecznej rehabilitacji, aby zapobiec przewlekłej niestabilności stawu i kolejnym kontuzjom.

Staw skokowy łączy goleń (podudzie) i stopę. W jego skład wchodzą nie tylko kości, ale również torebki stawowe i liczne więzadła. Duże obciążenia dynamiczne, związane z chodem i biegiem, sprzyjają powstawaniu urazów, które mają najczęściej charakter skręcenia.

Budowa i działanie stawu skokowego

Staw skokowy składa się funkcjonalnie z dwóch części. Górną stanowią nasady dalsze kości goleni (piszczelowej i strzałkowej) oraz bloczek kości skokowej. Staw ten jest jednoosiowy: zachodzą w nim ruchy zgięcia podeszwowego i grzbietowego stopy. Staw skokowy dolny zbudowany jest z kości: skokowej, piętowej i łódkowatej. Zachodzą w nim złożone ruchy łączące jednocześnie elementy odwodzenia/przywodzenia, unoszenia/opuszczania i odwracania/nawracania. Za wszystkie te ruchy odpowiedzialne są mięśnie goleni (podudzia) działające na stopę za pośrednictwem swych długich ścięgien.

Górna część stawu skokowego pozwala na prawidłowe, elastyczne chodzenie i bieganie. Skojarzone, wieloosiowe ruchy w jego dolnej części dostosowują położenie stopy do kształtu i nachylenia podłoża oraz umożliwiają wykonywanie ruchów skrętnych.

Najczęstsze urazy stawu skokowego

Do najczęstszych urazów stawu skokowego zalicza się skręcenia, zwichnięcia i złamania. Skręcenia powstają wskutek nagłego, skośnego lub poprzecznego obciążenia opartej o podłoże stopy. Zwykle dochodzi do jej podgięcia do wewnątrz, co sprawia, że uszkodzeniu ulega boczna część stawu skokowego. Podobny mechanizm może być przyczyną zwichnięcia, które powoduje przemieszczenie kości względem siebie i (z wyjątkiem nielicznych przypadków) wymaga nastawienia przez chirurga. Złamania są wynikiem podobnych urazów albo efektem przeciążenia kości w osi długiej podudzia. Dzieje się tak np. przy ześlizgnięciu się nogi ze stopnia schodów albo podczas skoku z większej wysokości.

Staw skokowy – skręcenie

Skręcenia stawu skokowego dzieli się w zależności od zakresu uszkodzeń:

  • I stopnia: naciągnięcie lub niewielkie naderwanie więzadeł albo torebki stawowej, które nie powoduje niestabilności stawu,
  • II stopnia: naderwanie lub silne naciągnięcie, które jest przyczyną niestabilności kostki,
  • III stopnia: zerwanie więzadeł.

Przez niestabilność stawu rozumie się nadmierny, nieprawidłowy zakres ruchomości stopy, zwykle połączony z trudnością w utrzymaniu jej prawidłowej pozycji bez zwiększonego wysiłku mięśniowego. Objawami skręcenia są głównie obrzęk i bolesność stawu. W przypadkach urazów II i III stopnia często obserwuje się krwiak, który stopniowo rozlewa się w tkance podskórnej. Postępowanie w przypadkach skręceń składa się z czterech elementów:

  • całkowitego odciążenia kończyny,
  • schłodzenia (lodem, mokrym okładem wysychającym),
  • silnego, lecz nieutrudniającego krążenia krwi, obandażowania,
  • uniesienia kończyny.

Celem tych działań jest ograniczenie narastania obrzęku i krwiaka oraz zmniejszenie ryzyka pogłębienia urazu.

Staw skokowy – zwichnięcie i złamanie

Zwichnięcie stawu skokowego powoduje jego widoczną deformację, odchylenie osi stopy względem podudzia, narastający obrzęk, krwiak i bolesność. Złamania dotyczą najczęściej kostek – bocznej lub przyśrodkowej. O tzw. złamaniu trójkostkowym mówi się, gdy oprócz obu kostek odłamaniu ulega również tylna krawędź piszczeli. U niektórych osób (szczególnie z osteoporozą) przy identycznym mechanizmie urazu dochodzi do złamania kości piętowej. Wszystkie opisane urazy wymagają unieruchomienia stawu, schłodzenia i uniesienia kończyny oraz transportu poszkodowanego do lekarza w taki sposób, by nie obciążał chorej nogi.

Leczenie urazów stawu skokowego

Skręcenia stawu skokowego oraz złamania bez przemieszczeń odłamów kostnych nie wymagają zwykle leczenia operacyjnego. W przypadku skręceń II stopnia zakłada się pacjentowi opatrunek gipsowy, stabilizator lub ortezę na 10–14 dni, a przy urazie III stopnia – na mniej więcej 4 tygodnie, podobnie jak po nastawieniu zwichnięcia. W przypadku złamania kończyna jest unieruchamiana opatrunkiem gipsowym na 6–8 tygodni. Utrzymuje się go do chwili uzyskania prawidłowego zrostu, potwierdzonego zdjęciami rentgenowskimi (RTG). Złamania stawu skokowego z przemieszczeniem wymagają operacyjnej repozycji odłamów i ich zespolenia. Zabieg wykonuje się zwykle w znieczuleniu przewodowym lub lędźwiowym.

Staw skokowy – rehabilitacja

Podstawowym celem rehabilitacji jest przywrócenie pełnej sprawności stawu, ponieważ jej ograniczenie może z jednej strony prowadzić do powtórnych (nawet poważniejszych niż uprzednio) urazów. Z drugiej strony jest przyczyną zwyrodnienia stawu i nasilających się, uporczywych i trudnych do leczenia dolegliwości.

Wczesna faza rehabilitacji to przede wszystkim fizykoterapia (np. pole magnetyczne, masaże wirowe, krioterapia). Po wygojeniu więzadeł przystępuje się do ćwiczeń ruchowych, początkowo biernych (prowadzonych przez rehabilitanta), a następnie wykonywanych przez pacjenta, ze stopniowo zwiększającym się obciążeniem. Celem jest wzmocnienie mięśni kończyn dolnych i odtworzenie prawidłowego czucia głębokiego, co umożliwia poprawę koordynacji ruchów i zwiększenie stabilności stawu. Cały proces powinien być planowany indywidualnie, w zależności od stanu klinicznego i możliwości chorego. Powrót do zdrowia może trwać kilka, a w przypadku i złamań nawet kilkanaście miesięcy.

Z jakich elementów składa się układ kostny? Dowiesz się tego z naszego filmu

Zobacz film: Budowa i funkcje układu kostnego. Źródło: 36,6.

Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
181
15
Polecamy
Jakie powinny być buty dla cukrzyków?
Jakie powinny być buty dla cukrzyków? Dzień Dobry TVN
Terapia punktów spustowych. Masaż,  suche igłowanie i inne metody pozbywania się bólu mięśni
Terapia punktów spustowych. Masaż,  suche igłowanie i inne metody pozbywania się bólu mięśni Dzień Dobry TVN
Stabilizator na kostkę – do czego służy i jak się go używa?
Stabilizator na kostkę – do czego służy i jak się go używa? TVN zdrowie
Leczenie skręcenia stawu skokowego
Leczenie skręcenia stawu skokowego TVN zdrowie
Komentarze (0)
Nie przegap
Pierwszy rok w przedszkolu? Zobacz, jak uchronić dziecko przed infekcjami
Pierwszy rok w przedszkolu? Zobacz, jak uchronić dziecko przed infekcjami Materiał sponsorowany
Seks oralny – czym jest stosunek oralny? Najlepsze pozycje w seksie oralnym
Seks oralny – czym jest stosunek oralny? Najlepsze pozycje w seksie oralnym
Krostki na penisie – skąd biorą się czerwone lub białe krostki na penisie?
Krostki na penisie – skąd biorą się czerwone lub białe krostki na penisie?
Borowik – jakie są rodzaje borowików? Które są jadalne, a które trujące?
Borowik – jakie są rodzaje borowików? Które są jadalne, a które trujące?
O czym może świadczyć zgrubienie za uchem?
O czym może świadczyć zgrubienie za uchem?
Czy przed okresem można zajść w ciążę? Zapłodnienie przed miesiączką
Czy przed okresem można zajść w ciążę? Zapłodnienie przed miesiączką