Polub nas na Facebooku
Czytasz: Somatotypy według konstytucjonalnej teorii Williama Sheldona

Somatotypy według konstytucjonalnej teorii Williama Sheldona

otyłość

Fot. FredFroes / Getty Images

Somatotyp to uwarunkowany genetycznie typ budowy ciała, który, zgodnie z założeniami teorii konstytucjonalnej, warunkuje temperament jednostki. Kwestionowana przez psychologów typologia Williama Sheldona znalazła silne odzwierciedlenie w takich dziedzinach jak sport, fitness, dietetyka.

Historia psychologii konstytucjonalnej sięga czasów Hipokratesa. Już wówczas próbowano skategoryzować i opisać typy osobowości ludzi, łącząc je z cechami fizycznymi. W latach 40. ubiegłego wieku amerykański psycholog William Sheldon opisał trzy podstawowe rodzaje budowy ciała (somatotypy), którym odpowiadają trzy style zachowania. Takie uproszczenie złożonej kwestii ludzkiego temperamentu spotkało się z głosami sprzeciwu. Współcześnie najbardziej żywym elementem koncepcji Sheldona jest rozróżnienie typów sylwetki. Wykorzystuje się je w określaniu odpowiednich dla danej osoby form aktywności fizycznej i sposobu żywienia.

Czym jest somatotyp?

Somatotyp to typ budowy ciała określony na podstawie jego proporcji, kształtu poszczególnych części, ilości i rozmieszczenia tkanki tłuszczowej, tendencji do przyrostu masy mięśniowej i tempa metabolizmu. Cechy te są uwarunkowane genetycznie, choć sylwetka może się zmieniać w ciągu życia pod wpływem takich czynników, jak dieta, aktywność treningowa czy stan zdrowia.

Sheldon opisał trzy modelowe somatotypy. W praktyce ludzie najczęściej reprezentują typy mieszane. Niemniej widoczna przewaga cech ektomorficznych, endomorficznych lub mezomorficznych ułatwia określenie fizycznych predyspozycji danej osoby.

Somatotyp endomorficzny

Endomorfik to osoba o tzw. przysadzistej sylwetce – niewysoka, o grubych kościach, ze skłonnością do nadmiernego odkładania się tkanki tłuszczowej na całym ciele. Człowiek o takim somatotypie ma zwykle okrągłą twarz o miękkich rysach, krótką szyję, masywne kończyny. Mężczyzn-endomorfików cechują szerokie barki, wydatne uda i łydki oraz skłonność do ginekomastii. Kobiety mają wydatny biust i pośladki, a także relatywnie wąskie ramiona przy szerokich biodrach. Endomorfik nie ma wyraźnie zarysowanych mięśni, ale przy odpowiednim treningu jest w stanie z łatwością je zbudować. W związku z powolnym metabolizmem szybko tyje, jeśli zaniedba dietę i nie zapewni sobie odpowiedniej dawki ruchu. Zgodnie z teorią Sheldona osoba o somatotypie endomorficznym ma z natury zrównoważony nastrój, jest otwarta, towarzyska i pogodna.

Somatotyp ektomorficzny

Ektomorfik to osoba szczupła, wysoka, o drobnych kościach i ponadprzeciętnie szybkim metabolizmie. Przyswajane substancje odżywcze szybko przetwarza na energię, więc nie są magazynowane w postaci tkanki tłuszczowej. Z tych samych powodów ektomorfikowi trudno jest zbudować masę mięśniową. Człowiek o takim somatotypie często ma nieco przygarbioną sylwetkę (w związku ze słabo rozwiniętym umięśnieniem), smukłą, pociągłą twarz, długą szyję, wąskie barki i biodra, długie kończyny o wyraźnie zarysowanych stawach. Kobiety mają niewielki biust i tzw. chłopięcą figurę. W przypadku braku właściwej diety i aktywności fizycznej u ektomorfika pojawia się otyłość brzuszna. Osoba taka cechuje się zwykle wysoką reaktywnością na bodźce, w związku z czym bywa nadwrażliwa, nerwowa, podatna na zmęczenie. Przeważnie jest powściągliwa, introwertyczna.

Jak zbudowany jest układ kostny? Dowiesz się tego z filmu:

Zobacz film: Budowa i funkcje układu kostnego. Źródło: 36,6

Somatotyp mezomorficzny

Mezomorfik to osoba o proporcjonalnej budowie ciała i zrównoważonym metabolizmie, co przy zachowaniu odpowiedniej diety i regularnej aktywności fizycznej pozwala utrzymać niski poziom tkanki tłuszczowej. Człowiek taki z łatwością nabiera masy mięśniowej, uzyskując przy tym smukłą, atletyczną sylwetkę. Mezomorfik ma zwykle kwadratową twarz o wyrazistych rysach, szeroką, umięśnioną szyję, płaski brzuch, kończyny o dobrze zaznaczonej muskulaturze. Kobiety-mezomorficzki mają figurę w kształcie tzw. klepsydry (z porównywalną szerokością ramion i bioder oraz wyraźnie zaznaczoną talią). Mężczyzn rozpoznać można po szerokich barkach i klatce piersiowej. W klasyfikacji Sheldona mezomorfik to osoba aktywna, dynamiczna, odważna, stanowcza. Zorientowana jest na sukces i ma skłonność do dominowania nad otoczeniem.

Somatotyp a trening i dieta

Podział na somatotypy najczęściej wykorzystywany jest jako kryterium wyboru odpowiednich dla danej osoby form treningu. Szczegółowe zalecenia powiązane są z jego celami – w przypadku każdego typu sylwetki budowa masy wymaga nieco innego zestawu ćwiczeń niż walka ze zbędnymi kilogramami. Z reguły jednak endomorficy powinni koncentrować się na treningu aerobowym, ektomorficy – siłowym, a mezomorficy – równoważyć oba typy aktywności fizycznej.

Przedstawiciele wszystkich somatotypów powinni stosować odpowiednio zbilansowaną, pełnowartościową dietę. O ile jednak mezomorficy mogą po prostu trzymać się wytycznych ujętych w piramidzie zdrowego żywienia, endomorficy muszą ograniczać spożycie węglowodanów na rzecz białek i tłuszczów oraz restrykcyjnie przestrzegać wartości energetycznej posiłków. Ektomorficy zaś, dążąc do zmiany sylwetki na bliższą mezomorficznej, powinni dostarczać sobie nieco więcej kalorii, niż wynika to z ich wagi, wzbogacając jadłospis o dodatkowe węglowodany złożone.

Bibliografia:

1. Tóth T., Michalikova M., Živčák P., Kneppo P. Somatotypes in sport, Acta Mechanica et Automatica, vol.8 no.1 (2014): 27–32.

Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
1
0
Polecamy
Kulturystyka – jak zacząć i jak rozplanować dietę? Rady mistrza Europy!
Kulturystyka – jak zacząć i jak rozplanować dietę? Rady mistrza Europy! Dzień Dobry TVN
Jestem szczupły, ale mam brzuszek. Czy można być otyłym bez nadwagi?
Jestem szczupły, ale mam brzuszek. Czy można być otyłym bez nadwagi? Dzień Dobry TVN
Endomorfik – budowa ciała a odpowiednia dieta i trening
Endomorfik – budowa ciała a odpowiednia dieta i trening TVN zdrowie
Mezomorfik – budowa ciała a odpowiednia dieta i trening 
Mezomorfik – budowa ciała a odpowiednia dieta i trening  TVN zdrowie
Komentarze (0)
Nie przegap
Czy temperatura prania ma znaczenie?
Czy temperatura prania ma znaczenie? Materiał sponsorowany
Jak ułatwić sobie sprzątanie? Zobacz nasz poradnik
Jak ułatwić sobie sprzątanie? Zobacz nasz poradnik Materiał sponsorowany
Co gwarantuje Karta Praw Pacjenta?
Co gwarantuje Karta Praw Pacjenta? Materiał sponsorowany
Neutrocyty – normy, nadmiar i niedobór komórek układu odpornościowego
Neutrocyty – normy, nadmiar i niedobór komórek układu odpornościowego
Co to jest stłuczenie? Jakie są jego objawy? Jak długo boli?
Co to jest stłuczenie? Jakie są jego objawy? Jak długo boli?
Wysoki puls: co oznacza i kiedy występuje?
Wysoki puls: co oznacza i kiedy występuje?