Polub nas na Facebooku
Czytasz: Sacharoza – zastosowanie i właściwości cukru buraczanego
menu
Polub nas na Facebooku

Sacharoza – zastosowanie i właściwości cukru buraczanego

Łyżeczka cukru i kostki cukru

Fot: Minoandriani / gettyimages.com

Sacharoza to tzw. cukier biały – pozyskiwany najczęściej z buraków cukrowych lub z trzciny cukrowej związek, zbudowany z dwóch cząsteczek: glukozy i fruktozy. Z sacharozy składa się w 96–99% cukier stosowany powszechnie w gospodarstwach domowych jako substancja słodząca do herbaty czy wypieków.

Często używana w Polsce nazwa zwyczajowa sacharozy to „cukier buraczany”. W strefie klimatu umiarkowanego bowiem ta popularna substancja słodząca pozyskiwana jest przeważnie z buraków cukrowych. Warto wiedzieć, że 75% światowej produkcji stanowi sacharoza z trzciny cukrowej, czyli „cukier trzcinowy”. W składzie chemicznym nie różni się on niczym od krajowego cukru buraczanego. Dostępny w polskich sklepach cukier trzcinowy najczęściej zawiera jednak melasę, której zawdzięcza brązowy kolor, specyficzny smak oraz nieznaczną ilość witamin i minerałów.

Co to jest sacharoza?

Sacharoza to organiczny, występujący naturalnie w świecie roślinnym związek chemiczny – węglowodan z grupy dwucukrów, czyli złożony z dwóch cząsteczek: glukozy i fruktozy. Ma on postać krystaliczną i białą barwę. Ponadto doskonale rozpuszcza się w wodzie i ma słodki smak. Z tego względu zyskał popularność jako substancja słodząca. Przed wiekami sacharoza stanowiła towar luksusowy, ponieważ proces jej pozyskiwania z roślin cukrodajnych był skomplikowany i kosztowny. Do słodzenia potraw używano głównie miodu. Wykorzystywano także słodycz owoców. Dopiero w XIX w. opracowane zostały efektywne metody przetwórstwa, dzięki którym cukier stał się produktem tanim i powszechnie dostępnym. Obecnie z sacharozy korzysta się na co dzień w niemal w każdym gospodarstwie domowym – do słodzenia kawy, herbaty, do wypieków, a nawet do podkreślania smaku wytrawnych potraw. Co więcej, jako tzw. cukier dodany stanowi ona jeden z podstawowych składników wielu produktów żywnościowych.

Czy i jak cukier nam szkodzi? Dowiesz się tego z filmu:

Zobacz film: Dlaczego cukier nam szkodzi? Źródło: Dzień Dobry TVN.

Sacharoza – występowanie

Sacharoza występuje naturalnie w większości produktów pochodzenia roślinnego, ale tylko w nielicznych z nich – w dużej ilości. Należą do nich nasiona roślin strączkowych (np. soi), niektóre warzywa i owoce – mandarynki, banany, buraki, marchew. Obok syropu glukozowo-fruktozowego sacharoza jest jednym z najczęściej wykorzystywanych w przemyśle spożywczym cukrów. Znajduje się nie tylko w słodyczach, przekąskach czy słodkich napojach gazowanych, ale także w przetworach (zarówno dżemach, jak i ketchupie), smakowych jogurtach i serkach, płatkach śniadaniowych, sokach owocowych, pieczywie, suszonych owocach. Zastosowanie sacharozy w wyżej wymienionych produktach jest uzasadnione nie tylko potrzebą osiągnięcia pożądanego smaku. W wielu przypadkach cukier decyduje także o strukturze wyrobu, np. o chrupkości płatków kukurydzianych.

Właściwości sacharozy i jej wpływ na organizm

Sacharoza to tzw. puste kalorie, czyli – z punktu widzenia ludzkiego organizmu – substancja pozbawiona wartości odżywczych. Stanowi wyłącznie źródło energii – 100 g dostarcza około 390 kcal. Ze względu na swoją prostą budowę chemiczną sacharoza ma wysoki indeks glikemiczny (IG=68). Oznacza to, że jest stosunkowo szybko przetwarzana w wątrobie na glukozę i wchłaniana z przewodu pokarmowego do krwioobiegu, co wiąże się z gwałtownym podwyższeniem poziomu cukru we krwi. Jeśli taka sytuacja nastąpi w chwili intensywnej aktywności, glukoza zużywa się w procesach metabolicznych do wytworzenia energii niezbędnej do działania. Jeśli zaś ilość dostępnej glukozy jest większa niż bieżące zapotrzebowanie, dochodzi do jej zmagazynowania – częściowo w mięśniach i w wątrobie w postacie glikogenu, ale także w formie tkanki tłuszczowej. A ponieważ cukier jest wysokokaloryczny, nietrudno przekroczyć referencyjną ilość jego spożycia. Zgodnie z aktualnymi zaleceniami Światowej Organizacji Zdrowia cukry proste dodawane do żywności (zarówno przez producenta, jak i samych konsumentów) nie powinny stanowić więcej niż 10% wartości energetycznej codziennej diety. Oznacza to, że przy średnim zapotrzebowaniu kalorycznym (2000 kcal na dobę) można spożyć na co dzień maksymalnie 50 g cukru.

Jeśli nie cukier to co? Czy zastąpić cukier? Odpowiedź znajdziesz w filmie:

Zobacz film: Zdrowe zamienniki cukru. Źródło: 36,6.

Sacharoza a cukrzyca i inne choroby dietozależne

Nadpodaż cukru w diecie stanowi jedną z głównych przyczyn nadwagi i otyłości, a także szeregu schorzeń, do których należą przede wszystkim:

  • insulinooporność i cukrzyca typu 2,
  • nowotwory.

Nadmiar cukru przyspiesza starzenie się organizmu (pośrednio przyczynia się do uszkadzania włókien kolagenowych), wpływa niekorzystnie na samopoczucie i jakość procesów myślowych (skoki poziomu glukozy we krwi i związane z nimi wahania poziomu neuroprzekaźników nie służą prawidłowej pracy układu nerwowego).

Jak spożywać sacharozę z umiarem?

Spożywanie niewielkiej ilości sacharozy (zwłaszcza w ramach zdrowej, dobrze zbilansowanej diety) nie jest szkodliwe i nie ma konieczności wyrzekania się ulubionych przysmaków. Trzeba jednak zachować umiar i zdrowy rozsądek przy ich wyborze. Przede wszystkim podczas zakupów należy czytać etykiety, by świadomie komponować codzienny jadłospis, eliminując z niego produkty, które nie służą zachowaniu zdrowia i szczupłej sylwetki. W miarę możliwości można zastępować sacharozę zdrowszymi zamiennikami, takimi jak miód, stewia czy ksylitol. Warto także poeksperymentować z nowymi smakami. Na przykład dla osób słodzących herbatę miłym zaskoczeniem może okazać się smak gorzkiej, którego – gdy się już do niego przyzwyczai – nie ma się chęci psuć choćby kilkoma ziarenkami cukru.

Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
3
2
Polecamy
Szkodliwość cukru – jak cukier wpływa na organizm?
Szkodliwość cukru – jak cukier wpływa na organizm? Dzień Dobry TVN
Czy słodziki są zdrowe? Jak słodzik będzie dla Ciebie najlepszy? Czy istnieje słodzik dla cukrzyków?
Czy słodziki są zdrowe? Jak słodzik będzie dla Ciebie najlepszy? Czy istnieje słodzik dla cukrzyków? Dzień Dobry TVN
Syrop z agawy – pozyskiwanie, zastosowanie, właściwości
Syrop z agawy – pozyskiwanie, zastosowanie, właściwości TVN zdrowie
Syrop glukozowy – jego szkodliwość to prawda czy mit?
Syrop glukozowy – jego szkodliwość to prawda czy mit? TVN zdrowie
Komentarze (0)
Nie przegap
Alzheimer w młodym wieku - przyczyny, pierwsze objawy i kolejne etapy choroby
Alzheimer w młodym wieku - przyczyny, pierwsze objawy i kolejne etapy choroby
Co to jest stłuczenie? Jakie są jego objawy? Jak długo boli?
Co to jest stłuczenie? Jakie są jego objawy? Jak długo boli?
Krostki na penisie – skąd biorą się czerwone lub białe krostki na penisie?
Krostki na penisie – skąd biorą się czerwone lub białe krostki na penisie?
Neutrocyty – normy, nadmiar i niedobór komórek układu odpornościowego
Neutrocyty – normy, nadmiar i niedobór komórek układu odpornościowego
Ból po wyrwaniu zęba – ile trwa? Jak go złagodzić?
Ból po wyrwaniu zęba – ile trwa? Jak go złagodzić?
MCV w morfologii – normy, podwyższone i obniżone stężenie
MCV w morfologii – normy, podwyższone i obniżone stężenie