Polub nas na Facebooku
Czytasz: Roszponka – substancje odżywcze, właściwości, przepisy

Roszponka – substancje odżywcze, właściwości, przepisy

Zainteresował Cię ten artykuł?
Druszlak z roszponką

Fot: fcafotodigital / gettyimages.com

Roszponka to roślina, która z botanicznego punktu widzenia nie należy do sałat, ale zaliczana jest do nich w sztuce kulinarnej. Smakiem przypomina nieco popularną sałatę masłową. Jest jednak lepszym od niej źródłem witamin A i C oraz potasu, żelaza i miedzi.

Roszponka warzywna (tak brzmi jej pełna nazwa) to roślina z rodziny kozłkowatych, tak samo jak kozłek lekarski, zwany potocznie walerianą. Jej drobne liście o łopatkowatym kształcie są jadalne. Smak roszponki jest łagodny, lekko orzechowy. Doskonale komponuje się z serami, wędlinami, innymi warzywami, a nawet owocami. Co więcej, roszponka ma liczne właściwości lecznicze.

Roszponka – wartości odżywcze

Składająca się z 93% z wody roszponka ma niewielką wartość energetyczną. Zawiera około 2% białek, 0,4% tłuszczów i 3,6% węglowodanów, z których połowę stanowi nieprzyswajalny błonnik. Ważąca 100 g porcja roszponki ma zaledwie 20 kalorii. Sałatka (roszponka bywa określana i taką nazwą) to jednak doskonałe źródło witamin, minerałów i fitozwiązków.

Stugramowa porcja roszponki dostarcza aż 38,2 mg witaminy C (niemal połowę referencyjnej wartości spożycia – RWS) i 7092 IU prowitaminy A (142% RWS). Zawiera również witaminy z grupy B, głównie B6 – pirydoksynę (14% RWS). W tej samej ilości sałatki znajduje się 459 mg potasu (23% RWS), 2,2 mg żelaza (28% RWS) i 0,1 mg miedzi (10% RWS), a także nieco fosforu, cynku, magnezu, wapnia i manganu.

Oprócz beta-karotenu, który jest prekursorem witaminy A, w roszponce obecnych jest wiele innych karotenoidów, np. luteina, zeaksantyna, neoksantyna. Sałatka obfituje także w związki polifenolowe (m.in. kwas chlorogenowy, rutynę, luteolinę i kaempferol), chlorofil i olejki eteryczne.

Antyoksydacyjne właściwości roszponki

Roszponka to źródło dużej ilości substancji o właściwościach przeciwutleniających. Karotenoidy, flawonoidy, chlorofil, witamina C, miedź czy cynk przeciwdziałają szkodliwej aktywności wolnych rodników, dzięki czemu spowalniają procesy starzenia się organizmu i zmniejszają ryzyko wystąpienia wielu chorób. Spożywanie warzyw takich jak roszponka wspomaga profilaktykę nowotworów, miażdżycy i powiązanych z nią dolegliwości sercowo-naczyniowych, a także chorób neurodegeneracyjnych, takich jak choroba Alzheimera czy Parkinsona. Antyoksydanty wpływają korzystnie na stan skóry i jej przydatków, pozwalając na długo zachować młody wygląd.

Roszponka – witaminy i minerały

Oprócz działania przeciwutleniającego witaminy A i C mają szereg innych właściwości. Ta pierwsza jest niezbędna do utrzymania prawidłowych funkcji narządu wzroku. Z kolei witamina C wspomaga odporność organizmu, uczestnicząc w tworzeniu przeciwciał. Obie substancje mają ogromny wpływ na stan skóry, naczyń krwionośnych, stawów, ścięgien i kości, ponieważ są niezbędne do syntezy kolagenu i elastyny. Uczestniczą też w wielu innych przemianach metabolicznych. Prekursorem tych przemian, np. produkcji hemoglobiny czy glikogenu, jest również obecna w roszponce witamina B6. Pirydoksyna odpowiada ponadto za właściwe funkcjonowanie układu nerwowego, reguluje ciśnienie krwi i pracę serca. Podobne funkcje pełni w organizmie potas, który niezbędny jest także do utrzymania prawidłowej gospodarki wodno-elektrolitowej i kwasowo-zasadowej. Warto wzbogacać dietę o roszponkę ze względu na zawarte w niej żelazo i miedź, które w organizmie pełnią przede wszystkim rolę krwiotwórczą. Ich niedobór stanowi najczęstszą przyczynę anemii.

Roszponka a odchudzanie

Ze względu na niewielką wartość energetyczną i niski indeks glikemiczny roszponka jest odpowiednia dla osób dbających o linię lub walczących z nadwagą. Co więcej, warzywo dostarcza szeregu substancji, które stymulują trawienie i spalanie tkanki tłuszczowej. Dania z roszponką – o ile stanowią element prawidłowo zbilansowanej diety redukcyjnej – mogą więc wspomagać odchudzanie.

Wpływ roszponki na samopoczucie

Roszponka zawiera wiele związków – m.in. potas, witaminy B – które regulują pracę układu nerwowego, wpływają na prawidłowe funkcje mózgu, takie jak myślenie, zapamiętywanie. Dzięki zawartym w zielonych listkach olejkom eterycznym sałatka, podobnie jak jej krewniak – kozłek lekarski, działa uspokajająco. Obniża aktywność ośrodkowego układu nerwowego, a tym samym redukuje stres, ułatwia zasypianie, łagodzi dolegliwości bólowe na tle napięciowym.

Jakie warzywa są najlepsze? Dowiesz się tego z filmu:

Zobacz film: Jak i gdzie kupować warzywa i owoce, żeby mieć pewność, że są bezpieczne dla zdrowia? Źródło: Dzień Dobry TVN.

Roszponka a rukola

Choć roszponka nie należy do sałat, w kulinariach stanowi dla nich świetną alternatywę. Ma delikatną strukturę, wyborny smak i więcej cennych dla zdrowia substancji niż rośliny z rodziny astrowatych, takie jak sałata rzymska, lodowa czy masłowa. Roszponkę porównuje się często z rukolą, botanicznie spokrewnioną z rodziną kapustowatych, ale także zaliczaną do sałat. Obie rośliny cieszą się w Polsce porównywalną popularnością, trafiają na sklepowe półki w niemal identycznych opakowaniach, łączone są ze sobą w miksach. Mimo to rukola i roszponka zdecydowanie różnią się smakiem, wyglądem, a także składem chemicznym. Nie można stwierdzić, która z roślin jest zdrowsza. Rukola zawiera mniej witamin A i C niż roszponka, za to jest skarbnicą witaminy K, której w sałatce nie ma w ogóle. W roszponce jest więcej żelaza i potasu, ale rukola przewyższa ją pod względem ilości magnezu i wapnia. W tej sytuacji najkorzystniej jest wzbogacać codzienny jadłospis o oba gatunki zielonych roślin.

Jak jeść roszponkę?

Sałatkę zdecydowanie najlepiej jest spożywać na surowo, ponieważ poddana obróbce termicznej, traci wiele prozdrowotnych właściwości. Dlatego najczęściej pojawia się roszponka w przepisach na kanapki, sałatki (zarówno wytrawne, jak i na słodko, z dodatkiem owoców). Smaczne, zielone listki można jednak – podobnie jak szpinak czy szczaw – przygotować na ciepło, wykorzystujące je do sosów, farszów, zup. Roszponka znajduje także zastosowanie jako element dekoracyjny potraw.

Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
9
0
Komentarze (0)
Nie przegap
W jakich produktach jest najwięcej cukru?
W jakich produktach jest najwięcej cukru?
Najgroźniejsze dla naszego zdrowia sztuczne barwniki. Gdzie je znajdziemy?
Najgroźniejsze dla naszego zdrowia sztuczne barwniki. Gdzie je znajdziemy?
Aparaty ortodontyczne – rodzaje, zakładanie, higiena i koszty
Aparaty ortodontyczne – rodzaje, zakładanie, higiena i koszty
Elektroniczna recepta. Wszystko, co musisz wiedzieć o e-receptach
Elektroniczna recepta. Wszystko, co musisz wiedzieć o e-receptach
E-zwolnienia lekarskie. Co trzeba wiedzieć o nowym systemie wystawiania L4?
E-zwolnienia lekarskie. Co trzeba wiedzieć o nowym systemie wystawiania L4?
Kawa z masłem – jakie ma właściwości? Jak przygotować kawę z masłem?
Kawa z masłem – jakie ma właściwości? Jak przygotować kawę z masłem?