Polub nas na Facebooku
Czytasz: Przyczyny, objawy i leczenie niewydolności trzustki 

Przyczyny, objawy i leczenie niewydolności trzustki 

Zainteresował Cię ten artykuł?
brzuch

Fot. elenaleonova / Getty Images

Niewydolność trzustki jest schorzeniem, którego istotą jest produkcja zbyt małej ilości enzymów trawiennych. Jego konsekwencją są zaburzenia odżywiania, wchłaniania i często – niedożywienie. Leczenie polega na uzupełnianiu ilości enzymów i zmniejszaniu bólu. 

Choroby trzustki często są związane z zaburzeniami tolerancji glukozy takimi jak cukrzyca. Współwystępują także ze stanami zapalnymi trzustki. Wyróżnia się dwie postaci schorzenia: wewnątrzwydzielniczą i zewnątrzwydzielniczą.

Na czym polega niewydolność trzustki?

Niewydolność trzustki oznacza utratę zdolności produkowania i/lub wydzielania enzymów trawiennych w takiej ilości, aby pokarm w jelitach uległ rozkładowi i wchłonął się. Przyczyny choroby to uszkodzenie trzustki na skutek przewlekłego zapalenia trzustki, nawracającego ostrego zapalenia trzustki, cukrzycy typu 1. bądź chorobami autoimmunologicznymi. Niewydolność trzustki u dzieci może być związana z mukowiscydozą bądź rzadkim genetycznym schorzeniem zwanym zespołem Shwachmana-Diamonda (SDS). SDS wiąże się z zewnątrzwydzielniczą niewydolnością trzustki, wadami kośćca, niskorosłością, zaburzeniami hematologicznymi oraz zwiększonym ryzykiem nowotworów układu krwiotwórczego.

Objawy niewydolności trzustki

Objawy schorzenia to uczucie pełności w jamie brzusznej, wymioty i nudności, a także bóle brzucha i bolesność w nadbrzuszu. Może pojawić się niestrawność, zaburzenia trawienia oraz wchłaniania składników odżywczych (a szczególnie tłuszczów). Niewydolność trzustki wiąże się nawracającymi biegunkami. W kale jest przy tym widoczna duża ilość tłuszczów i niestrawionych cząstek pokarmu. Stolec jest luźny i cuchnący. To tzw. biegunka tłuszczowa, która powstaje na skutek utrudnionego rozkładu tłuszczów. Oprócz powyższych objawów niewydolność trzustki powoduje utratę masy ciała, awitaminozę, a niekiedy także niedożywienie. U dzieci można natomiast zaobserwować brak zwiększania masy ciała.

Zewnątrzwydzielnicza niewydolność trzustki u ludzi

Zewnątrzwydzielnicza niewydolność trzustki u ludzi wiąże się ze tłuszczeniem, włóknieniem, a także rozrostem (hiperplazją) nabłonka i osadzania się cząsteczek białka wewnątrz narządu. To patologiczne zmiany wynikające z procesu starzenia się organizmu. Przyczyną zewnątrzwydzielniczej niewydolności jest zazwyczaj przewlekłe zapalenie trzustki, choroba trzewna, zespół Shwachmana-Diamonda, zwłóknienie torbielowate lub nieswoiste zapalenia jelit. Choroba zazwyczaj współwystępuje z zaburzeniami gospodarki węglowodanowej (w tym nietolerancji glukozy i hiperglikemii oraz cukrzycy). Ostre i przewlekłe zapalenie trzustki, zabiegi operacyjne w obrębie tego narządu, zwłóknienie torbielowate, choroba trzewna i hemochromatoza mogą prowadzić do rozwoju cukrzycy.

Ostra niewydolność trzustki

Ostra niewydolność trzustki, inaczej ostre zapalenie trzustki, to choroba o ciężkim przebiegu. Objawia się nagle i gwałtownie, najczęściej silnym bólem w jamie brzusznej, który powoduje dostanie się enzymów trzustkowych do układu krwionośnego. Dodatkowo pojawiają się nudności i skąpe wymioty, które nie przynoszą ulgi. Chory odczuwa też zatrzymanie gazów i stolca oraz bóle mięśniowe. Można zaobserwować wzdęcia brzucha i gorączkę. Czasami pojawiają się dreszcze. Ostra niewydolność trzustki może powodować trwałe uszkodzenie miąższu trzustki i tkanek okołotrzustkowych. Są to m.in. obrzęk i zapalenie, które można odwrócić w początkowym stadium schorzenia. Później pojawia się nieodwracalna martwica tkanek. Nawracające epizody ostrego zapalenia trzustki mogą trwale uszkodzić miąższ. Niezwykle istotne jest, aby każdy przypadek zapalenia trzustki został jak najszybciej skonsultowany z lekarzem. Ostre postaci wymagają hospitalizacji. Należy wezwać pogotowie, kiedy chory odczuwa silne bóle brzucha, wymioty i narastające osłabienie. Równie niepokojące są obniżone ciśnienie krwi, przyspieszone tętno, zaburzenia świadomości i omdlenie. Mogą się pojawić zatrzymanie moczu i ostra niewydolność nerek.

Zobacz film: Pogotowie czy wizyta u lekarza? Źródło: Dzień Dobry TVN

Niewydolność trzustki – leczenie

Leczenie niewydolności trzustki polega m.in. na suplementowaniu enzymów trzustkowych. Mają one na celu głównie poprawę zdolności trawiennych organizmu, a także zmniejszenie dolegliwości związanych z chorobą. Podaje się enzymy trzustkowe, w tym niekiedy insulinę. Aby zniwelować ból, włącza się leczenie farmakologiczne od leków, takich jak paracetamol lub ibuprofen do leków narkotycznych. Niektórym chorym pomoże zablokowanie splotu trzewnego bądź przecięcie włókien nerwowych. 

W przypadku niewydolności wewnątrzwydzielniczej związanej z cukrzycą leki dobierane są w zależności od poziomu zaburzeń i odpowiedzi organizmu na obniżenie poziomu glukozy we krwi. Jeśli chorym towarzyszy uporczywy ból, na który nie działają leki, można wdrożyć leczenie operacyjne. To rozwiązanie stosowane także w przypadku podejrzenia procesów nowotworowych i niektórych powikłań niewydolności. W leczeniu bardzo istotne jest też postępowanie żywieniowe. Dietę należy włączyć na stałe, nie tylko w trakcie zaostrzeń choroby, ale także w czasie remisji. Ma ona na celu wyrównanie masy ciała i usunięcie skutków niedożywienia. Należy włączyć do diety witaminy rozpuszczalne w tłuszczach. Są to: witamina A, D, E i K. Można uzupełniać niedobory żywieniowe suplementując potas, wapń i żelazo. Jest to szczególnie zalecane, jeśli chory cierpi na biegunki, które powodują utratę elektrolitów.

Bibliografia:

  1. Niewydolność zewnątrzwydzielnicza trzustki z towarzyszącą nadmierną masą ciała oraz zaburzeniami w gospodarce węglowodanowej
  2. Niewydolność trzustki - co to jest?
  3. Rozpoznanie ostrego zapalenia trzustki
  4. Przewlekłe zapalenie trzustki (pancreatitis chronica) - choroba najczęstsza u mężczyzn w średnim wieku
Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
1
1
Komentarze (0)
Nie przegap
Odchudzanie last minute. Jak pozbyć się zbędnych kilogramów tuż przed wakacjami?
Odchudzanie last minute. Jak pozbyć się zbędnych kilogramów tuż przed wakacjami?
Fast food to żywność, która szczególnie szkodzi zdrowiu. Sprawdź, co się dzieje z twoim ciałem, kiedy jesz „śmieciowe jedzenie”
Fast food to żywność, która szczególnie szkodzi zdrowiu. Sprawdź, co się dzieje z twoim ciałem, kiedy jesz „śmieciowe jedzenie”
Fobia społeczna – przyczyny, objawy, skutki i leczenie lęku społecznego
Fobia społeczna – przyczyny, objawy, skutki i leczenie lęku społecznego
Zespół FAS (alkoholowy zespół płodowy) – konsekwencje spożywania alkoholu w ciąży
Zespół FAS (alkoholowy zespół płodowy) – konsekwencje spożywania alkoholu w ciąży
Asperger: objawy zaburzenia ze spectrum autyzmu, przyczyny, leczenie
Asperger: objawy zaburzenia ze spectrum autyzmu, przyczyny, leczenie
Co to jest melasa? Jakie ma właściwości i zastosowanie?
Co to jest melasa? Jakie ma właściwości i zastosowanie?