Polub nas na Facebooku
Czytasz: Przeszczep trzustki – wskazania do zabiegu, powikłania i efekty 

Przeszczep trzustki – wskazania do zabiegu, powikłania i efekty 

Zainteresował Cię ten artykuł?
brzuch

Fot.: Ryan McVay / Getty Images

Przeszczep trzustki to rzadko wykonywany zabieg, którego celem jest przywrócenie prawidłowego wydzielania insuliny w organizmie. Przyczyną może być zaawansowana cukrzyca (z objawową lub zagrażającą niewydolnością nerek) albo inne stany, w których trzustka przestała pełnić swą rolę. 

Trzustka to narząd jamy brzusznej, który spełnia rolę wydzielniczą. Ze względu na jej budowę, unaczynienie i położenie zabiegi operacyjne na tym narządzie są trudne do wykonania. Jednak zabiegi przeszczepu trzustki są podejmowane, gdyż chory z cukrzycą po transplantacji tego narządu może uniezależnić się od konieczności ciągłej kontroli poziomu cukru i stosowania insuliny, a w dłuższej perspektywie czasu uniknąć poważnych, zagrażających życiu powikłań.

Trzustka – budowa i czynność

Trzustka jest narządem jamy brzusznej, położonym w tylnej części nadbrzusza. Zbudowana jest z miękkiej, bardzo wrażliwej tkanki gruczołowej, ukształtowanej w tzw. zraziki, z których formują się trzy podstawowe części narządu: przylegająca do dwunastnicy głowa z cieśnią, trzon i ogon, sięgający zwykle aż do śledziony. Narząd jest położony poziomo.

Trzustka spełnia dwie podstawowe funkcje: zewnątrz- i wewnątrzwydzielniczą. Wydzielanie zewnętrzne to produkcja przez komórki pęcherzykowe trzustki enzymów trawiennych, które przez przewód trzustkowy trafiają do przewodu żółciowego wspólnego i do dwunastnicy. Tam spełniają ważną rolę w trawieniu białek i tłuszczów. Wydzielanie wewnętrzne to bardziej skomplikowany mechanizm, który przede wszystkim pozwala na regulację poziomu glukozy w organizmie.

Cukrzyca jako choroba trzustki

Niedobór produkowanej przez trzustkę insuliny sprawia, że poziom cukru we krwi podnosi się niebezpiecznie, a jednocześnie spada jego zawartość w komórkach. Powstająca w ten sposób cukrzyca, a w jej przebiegu wysoka glikemia (pojawiająca się nawet przejściowo), powoduje przyspieszenie rozwoju zmian miażdżycowych w naczyniach krwionośnych (z niebezpiecznymi powikłaniami sercowo-naczyniowymi i mózgowymi). Hiperglikemia jest też przyczyną niewydolności nerek oraz stopniowej utraty wzroku ze względu na rozwijającą się retinopatię. Zmiany te są postępujące i nieodwracalne, a nawet bardzo zaawansowane leczenie farmaceutykami (w tym insuliną) pozwala tylko na spowolnienie ich rozwoju. Wynika to z faktu, że żadne (nawet najczęściej powtarzane) badanie poziomu cukru i dostosowywanie każdej dawki insuliny do uzyskanych wyników i potrzeb nie zastąpi naturalnej regulacji, w której trzustka odgrywa niezmiernie ważną rolę.

Wskazania do przeszczepu trzustki

Przeszczep trzustki to zabieg niezmiernie skomplikowany i obarczony relatywnie dużym ryzykiem. Kwalifikacją do niego są bardzo zaawansowane zmiany cukrzycowe albo taki przebieg tej choroby, który wskazuje na to, że powikłania pojawią się szybko i doprowadzą pacjenta do ciężkiego kalectwa lub śmierci.

Najczęstszym wskazaniem jest cukrzyca z niewydolnością nerek. Taki chory jest poddawany insulinoterapii i jednocześnie regularnym dializom, a trzustkę przeszczepia się mu albo wraz z nerką, albo już po transplantacji tego narządu. Dzięki temu chory diabetyk ma szansę na nawet całkowity powrót do zdrowia.

Chorzy, u których powikłania cukrzycy nie są jeszcze rozwinięte, a jednocześnie stwierdza się niewydolność trzustki, są kwalifikowani do tzw. wyprzedzającego przeszczepu trzustki. O ile przeszczepiona trzustka podejmuje prawidłową czynność, a przeszczep nie zostaje odrzucony, to stan zdrowia chorego osiąga normę: nie musi on brać insuliny, może powrócić do normalnego życia i do pracy. Kobiety po udanych przeszczepach, mimo konieczności stosowania leków immunosupresyjnych (zapobiegających odrzuceniu transplantowanego organu), mogą również zachodzić w ciążę i rodzić dzieci.

Pozostałymi (choć bardzo rzadkimi) wskazaniami do przeszczepu są:

  • pozapalna niewydolność trzustki,
  • marskość trzustki,
  • stan po skutecznym usunięciu raka trzustki, bez nawrotu choroby nowotworowej.

Stany te powodują niedobór insuliny i wtórne wystąpienie objawów cukrzycy (ze wszystkimi powikłaniami włącznie).

Przeszczep trzustki – efekty i powikłania

Przeszczep trzustki (połączony ewentualnie z transplantacją nerki) to zabieg, który może przywrócić choremu możliwość normalnego funkcjonowania bez konieczności używania insuliny czy regularnego wykonywania dializ. Zabezpiecza przed utratą wzroku albo amputacjami kończyn z wtórnymi zmianami zgorzelinowymi. Dzięki postępom współczesnej medycyny dzieje się tak w 60–70% zabiegów. Jednak jest to operacja ciężka do wykonania i niepozbawiona powikłań.

Do najczęstszych z nich należą:

  • zapalenie przeszczepionego narządu (wywołane niedokrwieniem w czasie zabiegu albo intensywną manipulacją w trakcie zabiegu),
  • martwica przeszczepionego narządu ze względu na powikłania zakrzepowe w zespoleniach naczyniowych,
  • odrzucenie przeszczepu (mogące wymagać nawet eksplantacji – usunięcia wszczepionych narządów trzustki),
  • krwawienia, infekcje i przetoki pooperacyjne.

Mimo braku innych powikłań w niektórych przypadkach zdarza się również, że dobrze wygojony przeszczep bez oznak odrzucenia nie podejmuje czynności wydzielniczej i nie spełnia swojej roli. Dlatego kwalifikacja chorego do transplantacji trzustki nie jest procesem prostym – wymaga indywidualnej oceny stanu chorego przez wielu specjalistów. 

Zobacz film: Insulina - ratunek przed śmiercią. Źródło: 36,6

Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
4
0
Więcej na temat
Badania i normy insuliny, sposób podania i rodzaje 
Badania i normy insuliny, sposób podania i rodzaje 
Dieta cukrzycowa w ciąży. Przepisy i przykładowy jadłospis
Dieta cukrzycowa w ciąży. Przepisy i przykładowy jadłospis
Krzywa cukrowa u kobiet w ciąży: kiedy wykonać i jak się przygotować?
Krzywa cukrowa u kobiet w ciąży: kiedy wykonać i jak się przygotować?
Badanie glukozy na czczo i test OGTT z wykorzystaniem 75 g glukozy
Badanie glukozy na czczo i test OGTT z wykorzystaniem 75 g glukozy
Komentarze (0)
Nie przegap
Odchudzanie last minute. Jak pozbyć się zbędnych kilogramów tuż przed wakacjami?
Odchudzanie last minute. Jak pozbyć się zbędnych kilogramów tuż przed wakacjami?
Fast food to żywność, która szczególnie szkodzi zdrowiu. Sprawdź, co się dzieje z twoim ciałem, kiedy jesz „śmieciowe jedzenie”
Fast food to żywność, która szczególnie szkodzi zdrowiu. Sprawdź, co się dzieje z twoim ciałem, kiedy jesz „śmieciowe jedzenie”
Fobia społeczna – przyczyny, objawy, skutki i leczenie lęku społecznego
Fobia społeczna – przyczyny, objawy, skutki i leczenie lęku społecznego
Zespół FAS (alkoholowy zespół płodowy) – konsekwencje spożywania alkoholu w ciąży
Zespół FAS (alkoholowy zespół płodowy) – konsekwencje spożywania alkoholu w ciąży
Asperger: objawy zaburzenia ze spectrum autyzmu, przyczyny, leczenie
Asperger: objawy zaburzenia ze spectrum autyzmu, przyczyny, leczenie
Co to jest melasa? Jakie ma właściwości i zastosowanie?
Co to jest melasa? Jakie ma właściwości i zastosowanie?