Polub nas na Facebooku
Czytasz: Przeszczep trzustki – wskazania do zabiegu, powikłania i efekty 

Przeszczep trzustki – wskazania do zabiegu, powikłania i efekty 

Zainteresował Cię ten artykuł?
brzuch

Fot.: Ryan McVay / Getty Images

Przeszczep trzustki to rzadko wykonywany zabieg, którego celem jest przywrócenie prawidłowego wydzielania insuliny w organizmie. Przyczyną może być zaawansowana cukrzyca (z objawową lub zagrażającą niewydolnością nerek) albo inne stany, w których trzustka przestała pełnić swą rolę. 

Trzustka to narząd jamy brzusznej, który spełnia rolę wydzielniczą. Ze względu na jej budowę, unaczynienie i położenie zabiegi operacyjne na tym narządzie są trudne do wykonania. Jednak zabiegi przeszczepu trzustki są podejmowane, gdyż chory z cukrzycą po transplantacji tego narządu może uniezależnić się od konieczności ciągłej kontroli poziomu cukru i stosowania insuliny, a w dłuższej perspektywie czasu uniknąć poważnych, zagrażających życiu powikłań.

Trzustka – budowa i czynność

Trzustka jest narządem jamy brzusznej, położonym w tylnej części nadbrzusza. Zbudowana jest z miękkiej, bardzo wrażliwej tkanki gruczołowej, ukształtowanej w tzw. zraziki, z których formują się trzy podstawowe części narządu: przylegająca do dwunastnicy głowa z cieśnią, trzon i ogon, sięgający zwykle aż do śledziony. Narząd jest położony poziomo.

Trzustka spełnia dwie podstawowe funkcje: zewnątrz- i wewnątrzwydzielniczą. Wydzielanie zewnętrzne to produkcja przez komórki pęcherzykowe trzustki enzymów trawiennych, które przez przewód trzustkowy trafiają do przewodu żółciowego wspólnego i do dwunastnicy. Tam spełniają ważną rolę w trawieniu białek i tłuszczów. Wydzielanie wewnętrzne to bardziej skomplikowany mechanizm, który przede wszystkim pozwala na regulację poziomu glukozy w organizmie.

Cukrzyca jako choroba trzustki

Niedobór produkowanej przez trzustkę insuliny sprawia, że poziom cukru we krwi podnosi się niebezpiecznie, a jednocześnie spada jego zawartość w komórkach. Powstająca w ten sposób cukrzyca, a w jej przebiegu wysoka glikemia (pojawiająca się nawet przejściowo), powoduje przyspieszenie rozwoju zmian miażdżycowych w naczyniach krwionośnych (z niebezpiecznymi powikłaniami sercowo-naczyniowymi i mózgowymi). Hiperglikemia jest też przyczyną niewydolności nerek oraz stopniowej utraty wzroku ze względu na rozwijającą się retinopatię. Zmiany te są postępujące i nieodwracalne, a nawet bardzo zaawansowane leczenie farmaceutykami (w tym insuliną) pozwala tylko na spowolnienie ich rozwoju. Wynika to z faktu, że żadne (nawet najczęściej powtarzane) badanie poziomu cukru i dostosowywanie każdej dawki insuliny do uzyskanych wyników i potrzeb nie zastąpi naturalnej regulacji, w której trzustka odgrywa niezmiernie ważną rolę.

Wskazania do przeszczepu trzustki

Przeszczep trzustki to zabieg niezmiernie skomplikowany i obarczony relatywnie dużym ryzykiem. Kwalifikacją do niego są bardzo zaawansowane zmiany cukrzycowe albo taki przebieg tej choroby, który wskazuje na to, że powikłania pojawią się szybko i doprowadzą pacjenta do ciężkiego kalectwa lub śmierci.

Najczęstszym wskazaniem jest cukrzyca z niewydolnością nerek. Taki chory jest poddawany insulinoterapii i jednocześnie regularnym dializom, a trzustkę przeszczepia się mu albo wraz z nerką, albo już po transplantacji tego narządu. Dzięki temu chory diabetyk ma szansę na nawet całkowity powrót do zdrowia.

Chorzy, u których powikłania cukrzycy nie są jeszcze rozwinięte, a jednocześnie stwierdza się niewydolność trzustki, są kwalifikowani do tzw. wyprzedzającego przeszczepu trzustki. O ile przeszczepiona trzustka podejmuje prawidłową czynność, a przeszczep nie zostaje odrzucony, to stan zdrowia chorego osiąga normę: nie musi on brać insuliny, może powrócić do normalnego życia i do pracy. Kobiety po udanych przeszczepach, mimo konieczności stosowania leków immunosupresyjnych (zapobiegających odrzuceniu transplantowanego organu), mogą również zachodzić w ciążę i rodzić dzieci.

Pozostałymi (choć bardzo rzadkimi) wskazaniami do przeszczepu są:

  • pozapalna niewydolność trzustki,
  • marskość trzustki,
  • stan po skutecznym usunięciu raka trzustki, bez nawrotu choroby nowotworowej.

Stany te powodują niedobór insuliny i wtórne wystąpienie objawów cukrzycy (ze wszystkimi powikłaniami włącznie).

Przeszczep trzustki – efekty i powikłania

Przeszczep trzustki (połączony ewentualnie z transplantacją nerki) to zabieg, który może przywrócić choremu możliwość normalnego funkcjonowania bez konieczności używania insuliny czy regularnego wykonywania dializ. Zabezpiecza przed utratą wzroku albo amputacjami kończyn z wtórnymi zmianami zgorzelinowymi. Dzięki postępom współczesnej medycyny dzieje się tak w 60–70% zabiegów. Jednak jest to operacja ciężka do wykonania i niepozbawiona powikłań.

Do najczęstszych z nich należą:

  • zapalenie przeszczepionego narządu (wywołane niedokrwieniem w czasie zabiegu albo intensywną manipulacją w trakcie zabiegu),
  • martwica przeszczepionego narządu ze względu na powikłania zakrzepowe w zespoleniach naczyniowych,
  • odrzucenie przeszczepu (mogące wymagać nawet eksplantacji – usunięcia wszczepionych narządów trzustki),
  • krwawienia, infekcje i przetoki pooperacyjne.

Mimo braku innych powikłań w niektórych przypadkach zdarza się również, że dobrze wygojony przeszczep bez oznak odrzucenia nie podejmuje czynności wydzielniczej i nie spełnia swojej roli. Dlatego kwalifikacja chorego do transplantacji trzustki nie jest procesem prostym – wymaga indywidualnej oceny stanu chorego przez wielu specjalistów. 

Zobacz film: Insulina - ratunek przed śmiercią. Źródło: 36,6

Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
1
0
Więcej na temat
Śpiączki hipoglikemiczne i hiperglikemiczne - objawy, pierwsza pomoc, leczenie
Śpiączki hipoglikemiczne i hiperglikemiczne - objawy, pierwsza pomoc, leczenie
Cukrzyca insulinoniezależna, czyli cukrzyca typu 2: objawy, przyczyny, leczenie i powikłania
Cukrzyca insulinoniezależna, czyli cukrzyca typu 2: objawy, przyczyny, leczenie i powikłania
Objawy niedocukrzenia, jego przyczyny, metody leczenia i dieta
Objawy niedocukrzenia, jego przyczyny, metody leczenia i dieta
Pen do insuliny: sposoby podawania insuliny za pomocą pena
Pen do insuliny: sposoby podawania insuliny za pomocą pena
Komentarze (0)
Nie przegap
Maj miesiącem mierzenia ciśnienia tętniczego krwi w Polsce - MMM18
Maj miesiącem mierzenia ciśnienia tętniczego krwi w Polsce - MMM18 Reklama
Najlepsze domowe i naturalne sposoby na oparzenia słoneczne
Najlepsze domowe i naturalne sposoby na oparzenia słoneczne
Truskawki – wartości odżywcze i właściwości zdrowotne
Truskawki – wartości odżywcze i właściwości zdrowotne
Białe truskawki – właściwości, uprawa, wartości odżywcze
Białe truskawki – właściwości, uprawa, wartości odżywcze
Ugryzienie meszki – jakie mogą wystąpić objawy i kiedy należy zgłosić się do lekarza?
Ugryzienie meszki – jakie mogą wystąpić objawy i kiedy należy zgłosić się do lekarza?
Miód z mniszka lekarskiego – jakie ma właściwości i jak go przygotować w domu?
Miód z mniszka lekarskiego – jakie ma właściwości i jak go przygotować w domu?