Polub nas na Facebooku
Czytasz: Przeciwciała monoklonalne: otrzymywanie, zastosowania, rola w leczeniu onkologicznym

Przeciwciała monoklonalne: otrzymywanie, zastosowania, rola w leczeniu onkologicznym

Zainteresował Cię ten artykuł?
Kobieta podłączona do kroplówki z lekiem

Fot: AgFang / gettyimages.com

Przeciwciała monoklonalne są tworzone w laboratoriach tak, by miały zastosowanie w leczeniu konkretnych chorób. Podaje się je w formie czystej lub zmodyfikowanej poprzez dodatnie radioizotopów, leków bądź toksyn.

Przeciwciała monoklonalne powstają z hybrydomów, czyli komórek utworzonych poprzez połączenie dwóch różnych komórek – limfocytu B oraz szpiczaka (raka wywodzącego się z limfocytów B). Hybrydoma zachowuje cechy obu komórek, z których została stworzona. Może dzięki temu wytwarzać swoiste przeciwciała i mnożyć się w nieskończoność.

Przeciwciała monoklonalne i poliklonalne – różnice

Przeciwciała monoklonalne nie występują naturalnie w ludzkim organizmie, w przeciwieństwie do przeciwciał poliklonalnych. Są wytwarzane in vitro i wprowadzane do organizmu w ramach terapii m.in. chorób nowotworowych.

Przeciwciała poliklonalne mają mniej precyzyjne działanie niż przeciwciała monoklonalne, bo wiążą różne epitopy i przez to wpływają na wiele antygenów jednocześnie. Przeciwciała monoklonalne wiążą się z konkretnymi antygenami.

Otrzymywanie przeciwciał monoklonalnych

Przeciwciała monoklonalne są wytwarzane przez hybrydomy. Hybrydoma to komórka powstała ze sztucznego połączenia limfocytów B o konkretnej swoistości oraz uszkodzonego szpiczaka, który wywodzi się także z limfocytów B. Szpiczak jest rezultatem tego, że w organizmie wytwarza się białko monoklonalne, które powoduje choroby z grupy złośliwych gammapatii monoklonalnych.

Limfocyty B o określonej swoistości pobiera się od myszy i humanizuje je, czyli sprawia, że będę miały w około 90 procentach strukturę ludzką. Używa się także łatwiejszych do uzyskania związków chimerycznych, czyli zawierających około 70 procent struktury ludzkiej i 30 procent mysiej. Żeby uzyskać swoiste limfocyty, najpierw do mysiego organizmu wszczepia się antygen, przeciwko któremu mają działać przeciwciała, lub miesza pobrane komórki z tym antygenem in vitro (na szkle).

Wybór komórek szpiczaka odpowiednich do przeprowadzenia fuzji powinien przebiegać zgodnie z założeniami:

  • przydatne są tylko takie komórki, które nie wytwarzają przeciwciał albo wytwarzają tylko ich łańcuch ciężki,
  • komórki szpiczaka należy uszkodzić, by miały defekt metaboliczny, np. by nie produkowały niektórych enzymów.

Wybrane limfocyty B i komórki szpiczaka miesza się, dodając do nich substancje ułatwiające połączenie błon komórkowych. Powstałe zawiesiny rozcieńcza się, a uzyskane hybrydomy rozmieszcza się w mikropłytkach dołkowych. Jeśli zaczynają wytwarzać żądane przeciwciała, nadają się do użytku.

Zastosowanie przeciwciał monoklonalnych: diagnostyka i leczenie raka

Przeciwciała monoklonalne mają zastosowanie głównie w leczeniu chorób nowotworowych, w tym ostrej białaczki szpikowej. Zastosowanie przeciwciał monoklonalnych w diagnostyce polega na możliwości określenia konkretnych białek w badanym materiale (test immunoenzymatyczny, ELISA) oraz zastosowaniu metod radioimmunologicznych. Służą do oznaczania stężenia hormonów, markerów nowotworowych, autoprzeciwciał (w chorobach autoimmunologicznych) i swoistych przeciwciał klasy IgE oraz leków i innych związków w organizmie.

Swoistość przeciwciał monoklonalnych pozwala na ich zastosowanie w leczeniu onkologicznym. Terapie celowane mogą być przeprowadzane dwojako:

  • przeciwciała monoklonalne mogą być „zaprogramowane” tak, by otaczały komórki rakowe i uniemożliwiały ich funkcjonowanie, powodując obumieranie tych komórek lub zatrzymując postęp choroby; w tym samym czasie mogą pobudzać do pracy układ immunologiczny, który tę walkę będzie wspierał;
  • przeciwciała monoklonalne można łączyć z radioizotopami, toksynami lub lekami cytostatycznymi – pozwala to na precyzyjne leczenie nowotworów.

Połączenie przeciwciał monoklonalnych z radioizotopami pozwala na przenikanie promieniowania gamma i beta do komórek rakowych i w ten sposób ich niszczenie. Sprzężenie przeciwciał monoklonalnych z lekami lub toksynami w mniejszym stopniu niż tradycyjne metody leczenia dotyka zdrowych tkanek w organizmie, wykorzystywane w terapii substancje lecznicze trafiają bezpośrednio do komórek nowotworowych.

Tą metodą leczy się chłoniaki nieziarnicze, przewlekłą białaczkę limfocytową, raka jelita grubego, raka piersi, ostrą białaczkę szpikową, nowotwory płaskonabłonkowe głowy i szyi, niedrobnokomórkowego raka płuc, raka nerki, czerniaka i guzy lite.

Przeciwciała monoklonalne wykorzystywane są również w leczeniu reumatoidalnego zapalenia stawów, łuszczycy plackowatej, choroby Crohna, osteoporozy, w terapii stwardnienia rozsianego czy zwyrodnienia plamki żółtej (AMD) i astmy. Używa się ich też w transplantologii – w profilaktyce i leczeniu odrzucenia przeszczepów.

Zobacz film: Wrodzone predyspozycje do zachorowania na raka. Źródło: 36,6.

Bibliografia:

1.  K. Adamczyk, Przeciwciała monoklonalne: odkrycie i zastosowanie, Prace Naukowe Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie, seria Chemia i ochrona środowiska, 2009, XIII, s. 85-100;

2. B. Powroźnik, P. Kubowicz, E. Pękala, "Przeciwciała monoklonalne w terapii celowanej";

3. Terapia przeciwciałem monoklonalnym; 

4. K. Sosińska-Mielcarek, J. Jassem, Przeciwciała monoklonalne w leczeniu nowotworów litych, Onkologia w Praktyce Klinicznej, 2005, t. 1, nr 4, s. 225-232;

5. Przeciwciała monoklonalne w diagnostyce. 

Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
0
0
Komentarze (0)
Nie przegap
Nadciśnienie tętnicze a zaburzenia erekcji - czy to ma związek? Wszystko, co musicie wiedzieć o nadciśnieniu
Nadciśnienie tętnicze a zaburzenia erekcji - czy to ma związek? Wszystko, co musicie wiedzieć o nadciśnieniu
Pudding chia – składniki i przepis. Wartość odżywcza i właściwości nasion chia
Pudding chia – składniki i przepis. Wartość odżywcza i właściwości nasion chia
Ejakulacja – damskie wytryski, brak wytrysku, ejakulacja przedwczesna
Ejakulacja – damskie wytryski, brak wytrysku, ejakulacja przedwczesna
Apteczka samochodowa – czy jest obowiązkowym wyposażeniem auta?
Apteczka samochodowa – czy jest obowiązkowym wyposażeniem auta?
Medycyna podróży. Wszystko, co musisz wiedzieć przed wyjazdem na wakacje
Medycyna podróży. Wszystko, co musisz wiedzieć przed wyjazdem na wakacje
Nowa choroba psychiczna na liście WHO. W Polsce chorych jest ponad 2 miliony!
Nowa choroba psychiczna na liście WHO. W Polsce chorych jest ponad 2 miliony!