Polub nas na Facebooku
Czytasz: Orkisz – właściwości, wartości odżywcze, zastosowanie
menu
Polub nas na Facebooku

Orkisz – właściwości, wartości odżywcze, zastosowanie

Orkisz

Fot: Karisssa / gettyimages.com

Pszenica orkisz to gatunek zboża z rodziny wiechlinowatych, powszechnie uprawiany na terenie Europy już w starożytności. Ponieważ daje stosunkowo niewiele ziarna, w XX w. stracił na popularności na rzecz pszenicy zwyczajnej. Dzięki temu nigdy nie został poddany modyfikacjom genetycznym.

Zwyczajowa nazwa starej odmiany pszenicy to orkisz. Niekiedy nazywa się ją także szpelcem lub jęczmieniem dwurzędowym. Uprawiana już w epoce brązu, największą popularność zdobyła w okresie średniowiecza. W XX w. produkcję orkiszu uznano za nieopłacalną, więc praktycznie zniknął z rynku. Jego miejsce zajęła bardziej wydajna pszenica zwyczajna. Obecnie, w związku z rosnącym zainteresowaniem ekologiczną,

prozdrowotną żywnością, orkisz został odkryty na nowo. Ponieważ przez dziesięciolecia nie stanowił przedmiotu zainteresowania przemysłu rolniczego, nie poddawano go żadnym zabiegom genetycznym – dziś ma takie same, naturalne właściwości jak w czasach starożytnych. Tym samym orkisz jest o wiele bogatszy w wartości odżywcze niż zboża modyfikowane na potrzeby intensyfikacji uprawy. Cena produktów orkiszowych jest zwykle 3–4 razy wyższa od takich samych wyrobów z pszenicy zwyczajnej, więc wciąż są one dostępne głównie w sklepach z żywnością ekologiczną. Ich popularność wzrasta jednak wraz ze świadomością społeczeństwa na temat zdrowej diety.

Redakcja poleca:
Zespół suchego oka, czyli co? Skąd się bierze i jak sobie z nim poradzić? Materiał sponsorowany
Czym nie należy popijać leków? Pytamy eksperta
Niepłodność - to się leczy! Gdzie szukać pomocy? Materiał sponsorowany

Pszenica orkisz a pszenica zwyczajna

Orkisz, jako zboże niemodyfikowane, w porównaniu z pszenicą zwyczajną zawiera większe ilości cennych składników odżywczych i jest lepiej trawiony przez układ pokarmowy. Orkisz zawiera duże ilości białek (około 15% więcej niż pszenica zwyczajna). Jest w nich znaczna ilość aminokwasów niezbędnych (niewytwarzanych przez ludzki organizm), m.in. lizyny, izoleucyny, leucyny, metioniny, tryptofanu. Dzięki takiemu składowi białko orkiszu – w porównaniu z zawartym w ziarnach pszenicy zwyczajnej – jest lepiej przyswajane i ma wyższą wartość biologiczną (zostaje w większym stopniu wykorzystane przez organizm).

Jak zacząć jeść zdrowo? Dowiesz się tego z naszego filmu

Zobacz film: Jak jeść zdrowo? Źródło: Stylowy Magazyn.

Orkisz zawiera niemal wyłącznie węglowodany złożone, dzięki czemu ma niższy indeks glikemiczny niż pszenica zwyczajna. Jego frakcja tłuszczowa jest dwukrotnie bogatsza w nienasycone kwasy tłuszczowe, m.in. kwas linolowy i linolenowy.

Orkisz ma więcej glutenu niż pszenica zwyczajna. Istnieją wprawdzie doniesienia, że jest on lepiej przyswajalny, ale wyniki badań nie są jednoznaczne. Osoby cierpiące na alergię czy celiakię powinny zachować dużą ostrożność wobec produktów z orkiszu. Oba gatunki pszenicy mają podobną zawartość witamin, składników mineralnych i fitosteroli. Orkisz jest zbożem zasobnym w witaminy A, D, E, K, a także witaminy z grupy B (w porównaniu z pszenicą zwyczajną, orkisz jest bogatszym źródłem niacyny – witaminy B3).

Dostarcza także znacznych ilości minerałów, takich jak mangan, fosfor, magnez, potas, cynk, żelazo, miedź i selen. Ponadto pszenica orkisz zawiera duże ilości błonnika (głównie frakcji rozpuszczalnej), jest dobrym źródłem kwasu krzemowego, a także rzadko występującego w żywności rodanidu – związku o działaniu antybiotycznym i przeciwnowotworowym.

Orkisz – właściwości prozdrowotne

Stała obecność orkiszu w diecie jest bardzo korzystna dla zdrowia. Zawarte w tym gatunku pszenicy składniki odżywcze:

  • wzmacniają odporność organizmu,
  • poprawiają metabolizm i perystaltykę jelit,
  • służą utrzymaniu stabilnego poziomu cukru we krwi (orkisz jest odpowiedni dla diabetyków),
  • oczyszczają organizm z toksyn,
  • pozwalają na długo zachować uczucie sytości (wspomagają odchudzanie),
  • obniżają poziom „złego” cholesterolu we krwi,
  • zmniejszają ryzyko miażdżycy i chorób sercowo-naczyniowych,
  • przeciwdziałają niedokrwistości,
  • poprawiają sprawność myślenia i koncentrację,
  • obniżają napięcie nerwowe,
  • wspomagają gospodarkę hormonalną,
  • poprawiają kondycję skóry, włosów i paznokci,
  • wzmacniają tkankę kostną i zapobiegają osteoporozie,
  • spowalniają procesy starzenia się organizmu,
  • chronią przed nowotworami.

Produkty orkiszowe i ich zastosowanie

Orkisz ma łagodny, lekko słodki smak i orzechowy aromat. Podobnie jak w przypadku innych ziaren, występuje w postaci mąki, kaszy, płatków i otrębów. Mąka orkiszowa (dostępna w wersji jasnej i pełnoziarnistej) doskonale nadaje się zarówno do produkcji pieczywa, jak i domowych wypieków. Nieco gorzej się klei, więc warto połączyć ją z innym gatunkiem mąki. W porównaniu z wyrobami ze zwykłej mąki pszennej, orkiszowe dłużej zachowują świeżość, mają wyższą wartość odżywczą i niższy indeks glikemiczny. Z tego względu mąka orkiszowa coraz częściej służy do produkcji makaronów, a także chrupków, ciastek, krakersów itd.

Płatki orkiszowe mogą być alternatywą dla płatków owsianych w składzie porannego musli czy sałatki owocowej. Smacznym dodatkiem do głównych dań jest łagodna w smaku kasza orkiszowa. Interesującym produktem jest kawa orkiszowa, dostępna w postaci ziarnistej, mielonej i rozpuszczalnej. Ta bezkofeinowa kawa zbożowa ma delikatny smak i wszystkie cenne właściwości odżywcze ziarna orkiszu. Mogą spożywać ją nawet dzieci i kobiety w ciąży.

Zobacz nasz film i poznaj najlepszy przepis na babeczki orkiszowe

Zobacz film: Babeczki orkiszowe - przepis Damiana Kordasa. Źródło: 36,6.

Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
34
1
Polecamy
Zastosowanie komosy ryżowej w kuchni – dlaczego warto ją gotować?
Zastosowanie komosy ryżowej w kuchni – dlaczego warto ją gotować? Dzień Dobry TVN
Produkty zbożowe, czyli jakie?
Właściwości odżywcze produktów zbożowych
Produkty zbożowe, czyli jakie? Właściwości odżywcze produktów zbożowych Dzień Dobry TVN
Co to jest sorgo?
Właściwości i zastosowanie sorgo
Co to jest sorgo? Właściwości i zastosowanie sorgo TVN zdrowie
Mąka kukurydziana – jakie ma zastosowanie w kuchni?
Jakie posiada właściwości?
Mąka kukurydziana – jakie ma zastosowanie w kuchni? Jakie posiada właściwości? TVN zdrowie
Komentarze (0)
Nie przegap
Odkażanie w 40 sekund. W Hongkongu testują specjalną kabinę
Odkażanie w 40 sekund. W Hongkongu testują specjalną kabinę
Pandemia cofnęła polską kardiologię o 20 lat
Pandemia cofnęła polską kardiologię o 20 lat
Wysoka temperatura najlepszym sposobem na dezynfekcję masek medycznych
Wysoka temperatura najlepszym sposobem na dezynfekcję masek medycznych
Niepłodność - to się leczy! Gdzie szukać pomocy?
Niepłodność - to się leczy! Gdzie szukać pomocy? Materiał sponsorowany
Jak skutecznie rozładować stres i pozbyć się napięcia?
Jak skutecznie rozładować stres i pozbyć się napięcia?
Nowe metody leczenia czerniaka. Immunoterapia i terapia celowana szansą dla pacjentów
Nowe metody leczenia czerniaka. Immunoterapia i terapia celowana szansą dla pacjentów