Polub nas na Facebooku
Czytasz: Opóźniony rozwój mowy – przyczyny i terapia logopedyczna zaburzenia

Opóźniony rozwój mowy – przyczyny i terapia logopedyczna zaburzenia

Zajęcia logopedyczne - dziecko u logopedy.

Fot. Jovanmandic / Getty Images

Opóźniony rozwój mowy to niższa sprawność językowa, nieadekwatna do obecnego etapu rozwoju dziecka. Główne objawy to ubogi słownik, brak chęci komunikowania się, budowanie zdań niepoprawnych gramatycznie. Zaburzenie występuje u około 3% dzieci w wieku przedszkolnym. Opóźniony rozwój mowy wymaga wdrożenia terapii logopedycznej.

Rozwój mowy dziecka jest złożonym procesem, który trwa kilka lat. Dziecko początkowo wydaje z siebie niezrozumiałe, przypadkowe sylaby, następnie zaczyna powtarzać usłyszane słowa, a w 3. roku życia jego zasób słów obejmuje 800–1500 wyrazów. Niekiedy na którymś z etapów pojawia się problem, jakim jest opóźniony rozwój mowy. Dotyczy on najczęściej dzieci w wieku 3–4 lat.

Polecamy: Afazja motoryczna u dzieci i dorosłych – objawy i program terapii

Opóźniony rozwój mowy – etapy rozwoju mowy

Aby móc stwierdzić opóźniony rozwój mowy u dziecka, należy znać jego prawidłowy przebieg i normy. Warto pamiętać, że każdy człowiek rozwija się indywidualnie, dlatego jedne dzieci uczą się pewnych rzeczy wcześniej, a innym zajmuje to więcej czasu. Poszczególne etapy rozwoju mowy to:

  • okres melodii – do 12. miesiąca życia,
  • okres wyrazu – między 1. a 2. rokiem życia,
  • okres zdania – między 2. a 3. rokiem życia,
  • okres swoistej mowy dziecięcej – do 7. roku życia.

Niemowlę uczy się posługiwania aparatem mowy już w pierwszych miesiącach życia. Najczęściej pojawia się wtedy płacz i krzyk, ale także głużenie (2.–3. miesiąc życia) i gaworzenie (około 6. miesiąca życia), które polega na wypowiadaniu przypadkowych sylab. Pierwsze proste słowa pojawiają się pod koniec 1. roku życia.

W okresie wyrazu charakterystyczne jest wypowiadanie przez dziecko tylko pierwszej sylaby słowa lub zastępowanie je wyrazem dźwiękonaśladowczym (np. „kot” to „miau”). Może także tworzyć swoje własne określenia, które nie występują w słowniku i powtarzać słowa po innych osobach. Dziecko 2-letnie powinno umieć łączyć dwa proste wyrażenia w zdanie (np. „baba da” – „babcia daj”). W tym czasie mowa jest niezrozumiała, ale bardzo dynamicznie się rozwija.

Zobaczcie także, jak na rozwój dziecka wpływają czynniki środowiskowe:

Zobacz film: Jak smog wpływa na rozwój małych dzieci? Źródło: Dzień Dobry TVN

Jak rozpoznać opóźniony rozwój mowy?

Opóźniony rozwój mowy u dziecka stwierdza się, kiedy posługuje się ono mową w stopniu niewłaściwym dla swojego wieku. Jednocześnie nie występują żadne zaburzenia w rozwoju psychomotorycznym, a słuch jest prawidłowy. Dziecko rozumie mowę i polecenia, wypowiada sylaby i głoski. Zaburzenie pojawia się najczęściej w okresie przedszkolnym, między 3. a 4. rokiem życia. Objawy charakterystyczne dla opóźnionego rozwoju mowy to: niechęć do komunikowania się z innymi, ubogi zasób słów, stosowanie nieprawidłowych form gramatycznych, wypowiadanie małej liczby zdań złożonych.

Wyróżnia się dwa rodzaje opóźnienia mowy:

  • samoistny opóźniony rozwój mowy (SORM) – spowodowany zakłóceniami w rozwoju,
  • niesamoistny opóźniony rozwój mowy (NORM) – spowodowany zaburzeniami w rozwoju o różnej przyczynie.

Samoistny opóźniony rozwój mowy jest zaburzeniem przejściowym, które ustępuje po czasie. Powstaje w wyniku działania czynników genetycznych lub środowiskowych. Najczęstszą przyczyną jest brak bodźców słownych, brak możliwości ćwiczenia mowy lub nieprawidłowe wzorce mowy. U dzieci obserwuje się zwykle brak mowy do 2. roku życia, następnie opóźnienie etapów jej rozwoju i osiągnięcie normy do 5. roku życia.

Terapia opóźnionego rozwoju mowy

Jeżeli u dziecka pojawi się opóźniony rozwój mowy, w pierwszej kolejności należy sprawdzić, czy nie jest zaburzone jej rozumienie. W tym celu należy wypowiedzieć kilka prostych poleceń i poczekać na reakcję dziecka. Niektóre można mówić szeptem. W przypadku, kiedy dziecko prawidłowo wykonuje zadania i dobrze słyszy, prawdopodobnie rozwija się u niego SORM. Opóźniony rozwój mowy u 3–4-latka wymaga wizyty w poradni logopedycznej. Terapia polegająca na stymulacji rozwoju mowy minimalizuje ryzyko pojawienia się wad wymowy w przyszłości.

Terapia opóźnionego rozwoju mowy powinna rozpocząć się możliwie wcześnie. Obejmuje ona trening oddechowy i słuchowy oraz różnego rodzaju zabawy z wyrazami. Bardzo ważna jest codzienna stymulacja dziecka przez rodziców, którą można uzyskać poprzez czytanie mu bajek, opowiadanie, śpiewanie i zachęcanie do rozmowy.

Ćwiczenia logopedyczne na opóźniony rozwój mowy

Ćwiczenia logopedyczne na opóźniony rozwój mowy obejmują:

  • ćwiczenia oddechowe, które utrwalają prawidłowy sposób oddychania,
  • ćwiczenia usprawniające pracę narządów mowy,
  • zabawy rytmiczno-ruchowe,
  • zabawy z wyrazami.

Ćwiczenia na opóźniony rozwój mowy, które pomagają nabrać nawyku prawidłowego oddychania, to np. symulowanie dmuchania świeczek na torcie, dmuchanie w rurkę zanurzoną w szklance wody, dmuchanie baniek mydlanych. Aby usprawnić narządy mowy, można naśladować ziewanie, wykonywać na zmianę dzióbek z ust i uśmiech, cmokać czy kląskać językiem oraz naśladować odgłosy otoczenia (np. szum wiatru). Zabawy rytmiczno-ruchowe to śpiewanie piosenki z jednoczesnym pokazywaniem, np. części ciała, kolorów lub wykonywaniem zawartych w niej poleceń, np. kucnij, klaśnij.

Bibliografia:

1. K. Kuszak, Dyslalia czy opóźniony rozwój mowy - o trudnościach w określaniu i klasyfikowaniu zaburzeń mowy w okresie przedszkolnym w: Szkoła specjalna, nr 3, 2007.

2. G. Pietruszewska-Kobiela, Opóźniony rozwój mowy dziecka - profilaktyka i terapia, w: Twórczość, kreatywność, uzdolnienia - deficyty, dysfunkcje, niepełnosprawność = Creation, creativity, talents - defects, dysfunctions, disability, Akademia im. Jana Długosza w Częstochowie 2015.

Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
0
0
Polecamy
Niedługo sam ci to powiem! Jak wspomóc rozwój mowy u dziecka?
Niedługo sam ci to powiem! Jak wspomóc rozwój mowy u dziecka? Dzień Dobry TVN
Zaburzenia rozwojowe – somatyczne i emocjonalne u dzieci
Zaburzenia rozwojowe – somatyczne i emocjonalne u dzieci Dzień Dobry TVN
Jakie są przyczyny dyslalii? Objawy i metody leczenia dyslalii obwodowej, audiogennej i wielorakiej
Jakie są przyczyny dyslalii? Objawy i metody leczenia dyslalii obwodowej, audiogennej i wielorakiej TVN zdrowie
Co to jest słuch fonematyczny? Ćwiczenie rozróżniania fonemów
Co to jest słuch fonematyczny? Ćwiczenie rozróżniania fonemów TVN zdrowie
Komentarze (0)
Nie przegap
Co gwarantuje Karta Praw Pacjenta?
Co gwarantuje Karta Praw Pacjenta? Materiał sponsorowany
Czy temperatura prania ma znaczenie?
Czy temperatura prania ma znaczenie? Materiał sponsorowany
Jak ułatwić sobie sprzątanie? Zobacz nasz poradnik
Jak ułatwić sobie sprzątanie? Zobacz nasz poradnik Materiał sponsorowany
Neutrocyty – normy, nadmiar i niedobór komórek układu odpornościowego
Neutrocyty – normy, nadmiar i niedobór komórek układu odpornościowego
Syrop z mięty na zimę – jakie ma właściwości? Jak go przygotować?
Syrop z mięty na zimę – jakie ma właściwości? Jak go przygotować?
Wysoki puls: co oznacza i kiedy występuje?
Wysoki puls: co oznacza i kiedy występuje?