Polub nas na Facebooku
Czytasz: Mięśnie międzyżebrowe – budowa, funkcja, bóle międzyżebrzy
menu
Polub nas na Facebooku

Mięśnie międzyżebrowe – budowa, funkcja, bóle międzyżebrzy

żebra

Fot. LSOphoto / Getty Images

Mięśnie międzyżebrowe to pomocnicze mięśnie oddechowe. Ich ważną funkcją jest też stabilizacja konstrukcji klatki piersiowej. Choć potocznie często mówi się o bólach mięśni międzyżebrowych, prawdziwą przyczyną jest zwykle nerwoból. 

Mięśnie międzyżebrowe pełnią ważną funkcję w oddychaniu, szczególnie w warunkach intensywnego zapotrzebowania na tlen albo przy problemach z wykonaniem wdechu lub wydechu spowodowanych dusznością. Ze względu na warstwową, zróżnicowaną budowę ich poszczególne grupy mogą realizować przeciwstawne czynności.

Mięśnie międzyżebrowe – anatomia

Mięśnie międzyżebrowe to pasma mięśniowe, które łączą na niemal całej długości sąsiadujące ze sobą żebra. Przyczepy poszczególnych wiązek znajdują się na dolnej krawędzi żebra wyższego i na górnym brzegu żebra wyższego.

Układ włókien nie jest prostopadły, lecz skośny do osi długiej żebra i różny dla poszczególnych warstw. Pęczki mięśni międzyżebrowych zewnętrznych przebiegają skośnie w dół i ku przodowi (kierunek ten można zobrazować sobie, wykonując ruch wsuwania rąk do kieszeni). Warstwa głębsza – mięśnie międzyżebrowe wewnętrzne – ma układ prostopadły do zewnętrznej: włókna kierują się od górnego żebra w dół ku tyłowi. Kierunek ten odpowiada ruchowi strzepywania czegoś z koszuli lub bluzki.

Najgłębszą warstwę mięśni międzyżebrowych – o bardzo dużej osobniczej zmienności budowy i najmniejszym znaczeniu z punktu widzenia mechaniki oddychania – stanowią mięśnie podżebrowe. Są to krótkie, pojedyncze wiązki łączące kąty żeber z tylnymi, przykręgosłupowymi częściami żeber znajdujących się o 2–3 poziomy niżej. Kierunek przebiegu tych włókien jest taki sam, jak przypadku mięśni międzyżebrowych wewnętrznych.

Mięśnie międzyżebrowe a budowa klatki piersiowej

Ze względu na fakt, że w obrębie klatki piersiowej znajdują się płuca wymagające odpowiednich warunków do rozprężania się, klatka piersiowa ma sztywną, choć ruchomą strukturę. Z jednej strony zapewnia jej to odporność na zgniatanie przez ciśnienie atmosferyczne i podtrzymuje płuca w stanie rozprężenia, z drugiej – dzięki elastyczności i sprężystości – zapewnia niezbędną ruchomość.

Żebra, jako struktury kostno-chrzęstne, stanowią szkielet klatki piersiowej. Znajdujące się pomiędzy nimi mięśnie międzyżebrowe wypełniają szczelnie przestrzeń, a dzięki swojej sile nie pozwalają na nadmierne oddalanie się żeber od siebie i deformacje klatki piersiowej. Krzyżowy układ włókien poszczególnych warstw mięśni wzmacnia dodatkowo tę konstrukcję i zapobiega m.in. zapadaniu się międzyżebrzy podczas wdechu, co zmniejszyłoby skuteczność ruchów oddechowych.

Rola mięśni międzyżebrowych w oddychaniu

Podstawowym mięśniem oddechowym człowieka jest przepona. Jest to kopulasty mięsień, oddzielający klatkę piersiową od jamy brzusznej. Skurcz przepony skutkuje jej spłaszczeniem i obniżeniem, co powiększa objętość klatki piersiowej i zmniejsza panujące tam ciśnienia. Powoduje to rozprężenie płuc i wykonanie wdechu.

Spadek napięcia przepony wywołuje jej przemieszczenie ku górze (pod wpływem nacisku narządów jamy brzusznej), zwiększenie ciśnienia w klatce piersiowej do wartości wyższych niż atmosferyczne i wykonanie wydechu. Przepona funkcjonuje więc w sposób przypominający nieco działanie tłoka strzykawki.

Podczas wdechu dodatkowe zwiększenie pojemności klatki piersiowej uzyskuje się dzięki działaniu mięśni międzyżebrowych zewnętrznych. Ich skurcz powoduje uniesienie i rozsunięcie żeber, co zwiększa pojemność płuc. Mięśnie te określa się więc mianem wdechowych.

Przeciwstawną rolę pełnią mięśnie wydechowe: międzyżebrowe wewnętrzne i podżebrowe. Ich działanie powoduje obniżenie i zbliżenie do siebie żeber, przez co zwiększa się ich nacisk na płuca.

Mięśnie międzyżebrowe a wysiłek oddechowy

Rola mięśni międzyżebrowych w procesie oddychania zwiększa się bardzo w sytuacjach, gdy jest ono niewydolne. Organizm stara się wtedy zwiększyć efektywność tego procesu i mobilizuje do pełnego wysiłku wszystkie mięśnie, w tym również mięśnie międzyżebrowe. Typowymi sytuacjami są:

  • ciężka praca fizyczna,
  • intensywna aktywność sportowa,
  • duszność w przebiegu chorób, np. obrzęku płuc, astmy oskrzelowej, przewlekłej obturacyjnej choroby płuc,
  • zła jakość powietrza (niskie ciśnienie parcjalne tlenu, wysokie – dwutlenku węgla),
  • przeszkoda mechaniczna w drogach oddechowych,
  • przygniecenie z zewnątrz jamy brzusznej i tułowia.

Mięśnie międzyżebrowe aktywnie pracują wówczas w celu cyklicznego zwiększania i zmniejszania objętości klatki piersiowej.

Bóle mięśni międzyżebrowych

Ból mięśni międzyżebrowych nie jest częstym objawem. Spotyka się go przede wszystkim u osób z przewlekłą, ciężką dusznością, która sprawia, że mięśnie międzyżebrowe są bardzo intensywnie wykorzystywane. Dłuższy napad duszności może spowodować ich przeciążenie i zakwaszenie, będące przyczyną bólu.

Najczęściej jednak prawdziwym powodem bólu w międzyżebrzu, interpretowanego przez pacjentów jako ból mięśni, jest nerwoból nerwu międzyżebrowego. Może go wywołać ucisk korzeni przednich nerwów przy wyjściu z kanału kręgowego. Bezpośrednimi przyczynami są: przeciążenie, długotrwałe przebywanie w nieprawidłowej, niefizjologicznej pozycji, zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa lub dyskopatia. Chorzy wiążą takie objawy z międzyżebrowymi mięśniami oddechowymi przede wszystkim dlatego, że nerwoból zwykle nasila się przy głębszym wdechu. 

Zobacz, jak wygląda pierwsza pomoc przy zatrzymaniu oddychania u dziecka:

Zobacz film: Pierwsza pomoc przy zaburzeniu oddychania u dziecka. Źródło: Dzień Dobry TVN


Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
48
15
Polecamy
Budowa płuc człowieka – anatomia, segmenty, działanie 
Budowa płuc człowieka – anatomia, segmenty, działanie  TVN zdrowie
Nerw przeponowy – działanie i objawy uszkodzenia
Nerw przeponowy – działanie i objawy uszkodzenia TVN zdrowie
Joga hormonalna – recepta na zaburzenia hormonalne?
Joga hormonalna – recepta na zaburzenia hormonalne? Dzień Dobry TVN
Prawidłowe oddychanie – od czego zacząć?
Prawidłowe oddychanie – od czego zacząć? Dzień Dobry TVN
Komentarze (0)
Nie przegap
Postaw kręgosłup na nogi. Co zrobić, aby plecy przestały boleć?
Postaw kręgosłup na nogi. Co zrobić, aby plecy przestały boleć? Materiał sponsorowany
Pierwsza pomoc przy zespole suchego oka
Pierwsza pomoc przy zespole suchego oka Materiał sponsorowany
Jak chronić skórę przed słońcem?
Jak chronić skórę przed słońcem?
"Taki trening jest bardziej treściwy i konkretny" - zapytaliśmy eksperta, dlaczego warto postawić na trening online?
"Taki trening jest bardziej treściwy i konkretny" - zapytaliśmy eksperta, dlaczego warto postawić na trening online?
Zioła na menopauzę – które łagodzą nieprzyjemne objawy przekwitania?
Zioła na menopauzę – które łagodzą nieprzyjemne objawy przekwitania?
Ocet spirytusowy- właściwości i zastosowanie. Do czego można go użyć?
Ocet spirytusowy- właściwości i zastosowanie. Do czego można go użyć?