Polub nas na Facebooku
Czytasz: Mandala zdrowia – definicja, znaczenie, interpretacja
menu
Polub nas na Facebooku

Mandala zdrowia – definicja, znaczenie, interpretacja

NAN

Fot: Sergey Nivens / stock.adobe.com

Mandala zdrowia traktuje człowieka holistycznie, co oznacza, że stan organizmu i związane ze zdrowiem zachowania powinny być analizowane całościowo. Mandale buddyjskie są rodzajem motywu artystycznego wykorzystującego koło oraz kwadrat. W centrum mandali zdrowia znajduje się człowiek i jego rodzina.

Mandala (w sanskrycie oznacza ‘koło’, ‘pierścień’, ‘krąg’, ‘cyrkiel’) występuje w sztuce buddyzmu tantrycznego – jest rodzajem motywu artystycznego, będącego harmonijnym połączeniem koła oraz kwadratu. Tworzenie, a następnie niszczenie motywu uważane jest za formę medytacji (jako droga transformacji). Mandala ilustruje wszechświat; koło to symbol nieba, nieskończoności, zewnętrzności, harmonii i doskonałości, natomiast kwadrat symbolizuje człowieka, ziemię, wewnętrzność. Mandala uważana jest za lustro ludzkiej psychiki, ciała oraz życia.

Istnieją różne rodzaje mandali, np. oczyszczające, ochronne, wzmacniające. Uważa się, że mandala może uleczyć duszę człowieka. Szczególnym jej rodzajem jest mandala zdrowia.

Co to jest mandala zdrowia?

W oparciu o buddyjską mandalę powstała tzw. mandala zdrowia, będąca nowoczesnym modelem ekosystemu człowieka. Po raz pierwszy opracowano ją w latach 80. w Departamencie Zdrowia Publicznego w Toronto, wykorzystując holistyczny (całościowy) model zdrowia praktykowany w kulturze Dalekiego Wschodu. Mandala zdrowia (nazywana również społeczno-ekologicznym modelem zdrowia) kładzie nacisk na związek człowieka ze środowiskiem – uważa się, że zgodna relacja między człowiekiem a środowiskiem, a także pomiędzy innymi ludźmi stanowi istotę dobrego stanu zdrowia i samopoczucia, czyli podstawę dobrostanu.

Mandala zdrowia składa się z kręgów, których centrum stanowi człowiek rozumiany jako jedność wymiarów: fizycznego, duchowego, intelektualnego (ciało – duch – umysł). Człowiek ulega wpływom różnych systemów. W mandali zdrowia za najważniejszą grupę uważa się rodzinę, która kształtuje system wartości; ów system obejmuje również zachowania i nawyki dotyczące zdrowia.

Mandala zdrowia – znaczenie

Zgodnie z mandalą zdrowia istnieją 4 grupy czynników (zobrazowane jako kręgi), które warunkują zdrowie człowieka oraz jego rodziny. Są to:

  • czynniki biologiczne – obejmują m.in. geny, właściwości układu odpornościowego, cechy biologiczne oraz fizjologiczne,
  • zachowania indywidualne – związane z wolnym wyborem, np. stosowana dieta, podejmowane działania profilaktyczne, skłonność do używek,
  • środowisko fizyczne – obejmuje warunki mieszkaniowe, status pracy, otoczenie,
  • środowisko psycho-socjo-ekonomiczne – obejmuje status społeczny i ekonomiczny (materialny), a także czynniki psychologiczne, takie jak wsparcie społeczne, podatność na presję otoczenia czy reklamę.

Przedstawione czynniki według mandali zdrowia są ze sobą powiązane różnymi elementami, do których należą: styl życia, praca (bądź jej brak), system opieki zdrowotnej, a także środowisko przekształcone przez człowieka (uprzemysłowienie, zanieczyszczenie i degradacja środowiska).

Zewnętrzne (najszersze) kręgi mandali zdrowia obejmują:

  • kulturę – wartości, postawy, przekonania,
  • biosferę – w jej skład wchodzą wszystkie żywe organizmy; stanowi podstawę zdrowia.

Mandala zdrowia – człowiek jako całość

Ponieważ mandala zdrowia traktuje człowieka całościowo, uważa się, że pewne zachowania indywidualne, na które człowiek decyduje się w danym momencie (np. palenie papierosów), stanowią element zespołu zachowań i nie można ich rozpatrywać w oderwaniu od pozostałych elementów. Innymi słowy – trzeba najpierw poznać wzór życia codziennego danego człowieka, żeby spróbować zrozumieć, dlaczego pojawiły się u niego określone zachowania (szczególnie szkodzące zdrowiu). Również wartości kulturowe wpływają na zachowania podejmowane w zdrowiu bądź w chorobie.

Mandale zdrowia w przejrzysty sposób pokazują, jak wiele czynników wpływa na człowieka i jego stan zdrowia. Istotna jest w nich także interaktywność, co oznacza, że na człowieka i jego zachowania wpływ mają różne czynniki (zobrazowane jako okręgi), a które to wzajemnie się przenikają i wchodzą ze sobą w interakcje.

Mandalę zdrowia nazywa się również modelem dynamicznym, ponieważ czynniki i uwarunkowania uważane za przyczynę określonego stanu zdrowia mogą się zmieniać i być modyfikowane. Model mandali zdrowia zwraca ponadto uwagę na tzw. społeczną dystrybucję zdrowia (nierówny dostęp do zdrowia), który nie jest u ludzi jednakowy. Oznacza to, że mogą istnieć przeszkody w możliwości przestrzegania zasad zdrowego stylu życia, co należy uwzględnić w kontekście rozpatrywania życiowych szans człowieka. W tym sensie mandale zdrowia wskazują, że system opieki zdrowotnej nie jest jedynym, a tylko jednym z wielu determinantów zdrowia.

Zobacz film: Zastosowanie hipnozy w leczeniu.. Źródło: Dzień Dobry TVN

Bibliografia:

1. Katarzyna Borzucka-Sitkiewicz, Promocja zdrowia i edukacja zdrowotna, Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2006.

Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
11
1
Polecamy
Teoria atrybucji, czyli jak widzimy innych
Teoria atrybucji, czyli jak widzimy innych Dzień Dobry TVN
Co to są emocje? Jakie są rodzaje emocji?
Co to są emocje? Jakie są rodzaje emocji? Dzień Dobry TVN
Salutogeneza jako podejście do kwestii zdrowia i choroby
Salutogeneza jako podejście do kwestii zdrowia i choroby TVN zdrowie
Medycyna holistyczna jako uzdrawianie w ujęciu całościowym
Medycyna holistyczna jako uzdrawianie w ujęciu całościowym TVN zdrowie
Komentarze (0)
Nie przegap
Sok z kiszonego buraka - właściwości stosowanie przepis
Sok z kiszonego buraka - właściwości stosowanie przepis
Seks oralny – czym jest stosunek oralny? Najlepsze pozycje w seksie oralnym
Seks oralny – czym jest stosunek oralny? Najlepsze pozycje w seksie oralnym
O czym może świadczyć zgrubienie za uchem?
O czym może świadczyć zgrubienie za uchem?
Syrop imbirowy z dodatkiem miodu i cytryny – skuteczna walka z infekcjami. Zastosowanie, właściwości, dawkowanie. Przepis na przygotowanie domowego syropu
Syrop imbirowy z dodatkiem miodu i cytryny – skuteczna walka z infekcjami. Zastosowanie, właściwości, dawkowanie. Przepis na przygotowanie domowego syropu
Czym jest tabaka? Jakie jest działanie tabaki na organizm?
Czym jest tabaka? Jakie jest działanie tabaki na organizm?
Pierwsza pomoc przy problemach ze skórą. Jak dbać o skórę, która wymaga szczególnej pielęgnacji? 
Pierwsza pomoc przy problemach ze skórą. Jak dbać o skórę, która wymaga szczególnej pielęgnacji?  Materiał sponsorowany