Polub nas na Facebooku
Czytasz: Makaton, czyli gesty i symbole jako alternatywna i wspomagająca metoda komunikacji
menu
Polub nas na Facebooku

Makaton, czyli gesty i symbole jako alternatywna i wspomagająca metoda komunikacji

komputer

Fot. Hero Images / Getty Images

Makaton to forma komunikacji, która wykorzystuje proste gesty i rysunki graficzne. Formy te umożliwiają zrozumienie i porozumiewanie się chorego. Równolegle z wprowadzaniem form manualnych i graficznych przeprowadzana jest terapia logopedyczna.

Makaton to jedna z alternatywnych i wspomagających metod komunikacji, która znajduje zastosowanie zwłaszcza podczas porozumiewania się z osobą o obniżonym stopniu funkcjonowania poznawczego i z ograniczeniami strefy ruchowej. Prace nad polską wersją komunikacji Makaton rozpoczęły się w 2001 roku pod kierownictwem Bogusławy Beaty Kaczmarek – pedagoga specjalnego i logopedy.

Co to jest Makaton?

Makaton zaliczany jest do grona metod AAC (ang. Augmentative and alternative communication), czyli wspomagającego i alternatywnego sposobu porozumiewania się. Wykorzystywany jest w rozwoju osób ze złożonymi potrzebami komunikacyjnymi. Ma na celu umożliwienie komunikowania się tym, którzy nie posiadają umiejętności mowy albo posiadają ją w stopniu uniemożliwiającym satysfakcjonujące porozumienie się. Makaton to podejście oparte na filozofii totalnej komunikacji.

Makaton jest programem językowym, który powstał w latach 70-tych ubiegłego stulecia w Wielkiej Brytanii. Jego autorką jest Margaret Walker – logopeda i psychiatra. Nazwa metody pochodzi od pierwszych liter imion osób, które nad nią pracowały – Margaret Walker, Kathy Johnston i Tony Cornforth. Autorką polskiej wersji Makatonu i założycielką Programu Rozwoju Komunikacji Makaton jest Bogusława Beata Kaczmarek. Pod jej kierownictwem utworzony został w 2005 roku zestaw polskich gestów nazwany KONi, czyli Komunikacja Osób Niepełnosprawnych.

Na czym opiera się Makaton?

Program Językowy Makaton opiera się na systemie prostych gestów i symboli graficznych. Symbole i gesty obejmują zakres podstawowy, czyli rdzeń metody, liczący około 450 pojęć, które dotyczą czynności z najbliższego otoczenia użytkownika i zaspokajają jego główne potrzeby. W metodzie Makaton znajduje się też około 7000 pojęć uzupełniających – rozszerzenie dla słownictwa podstawowego.

W obrębie Makatonu znajdują się pojęcia odnoszące się m.in. do: najpilniejszych potrzeb, nawiązywania interakcji, domu, szkoły, pracy, znajomych, ludzi, przedmiotów, żywności, wydarzeń, czynności, świata zewnętrznego, zwierząt, pojazdów, działania, położenia przestrzennego i cech.

Zobaczcie także, w jaki sposób można porozumieć się z osobą w śpiączce:

Zobacz film: Rozmowa z osobą w śpiączce - to możliwe/System Mind Beagle. Źródło: Dzień Dobry TVN

Gesty w Makatonie

Gesty w Makatonie to inaczej symbole manualne, które są formami wspomagającymi słowne porozumiewanie się. Ich głównym zadaniem jest wzmocnienie komunikatu i nauka poprawnej gramatycznie mowy. Gesty i mowa uczone są równocześnie. Na każde przyswajane pojęcie przypada odpowiedni gest. Każdy kraj posługujący się Makatonem posiada własny zestaw gestów.

Są one używane w 3 odmiennych poziomach:

  • poziom słów-kluczy – najczęściej stosowany, znaki przedstawiają tylko słowa kluczowe, przydatne do interpretacji zdania lub tekstu;
  • poziom funkcjonalny – znaki reprezentowane są jedynie za pomocą czasowników;
  • poziom pełny – stosowany stosunkowo rzadko.

Symbole w Makatonie

Symbole w Makatonie stosowane są przez osoby niezdolne do wykonania gestu, które wskazując na symbol, sygnalizują swoje potrzeby i zainteresowania. Wybór określonych symboli Makaton odbywać się może też przez ich wskazywanie przy użyciu dodatkowych wspomagających urządzeń. Ze znaków graficznych można stopniowo rezygnować w miarę opanowania systemu językowego i coraz skuteczniejszego porozumiewania się.

Znaki manualne w Makatonie są proste w motorycznym wykonaniu, czytelne i ikoniczne. Są to czarno-białe (czarna figura, białe tło) rysunki liniowe. Odznaczają się przejrzystością i prostotą, co pozwala nawet na ich ręczne rysowanie. Ze znaków graficznych tworzone są książki, dzienniki i plany dnia.

Dla kogo jest Makaton?

Komunikacja jest najczęstszą formą społecznego zachowania się człowieka. Niestety nie każdy posiada umiejętności porozumiewania się za pomocą mowy. Mogą w tym przeszkodzić m.in. ograniczenia fizyczne, niepełnosprawność intelektualna i przebyte choroby. Użytkownikami alternatywnych i wspomagających metod komunikacji mogą być zarówno dzieci i młodzież, jak i dorośli.

Makaton skierowany jest do osób ze specyficznymi zaburzeniami rozwoju mowy i języka, które mają problemy z artykulacją, ich mowa jest trudna do zrozumienia, a komunikaty mało czytelne. Najczęściej stosowany jest w przypadku osób z porażeniem mózgowym, autyzmem, upośledzeniem umysłowym i po przebytym udarze mózgu, a także u osób niesłyszących i z niedosłuchem. Z Makatonu korzystają również sprawne dzieci, których rodzice pragną komunikować się z nimi w okresie przedwerbalnym, gdy nie ma jeszcze mowy, a naturalnym systemem komunikacyjnym dziecka są gesty.

Szkolenie z Makatonu

Żeby Makaton przynosił efekty, ważna jest jego nauka przez partnerów w komunikacji z chorym – rodziców, znajomych, nauczycieli, fizykoterapeutów itd. Sprawne posługiwanie się symbolami i gestami zapewni im udział w szkoleniu z Makatonu. Podczas niego zdobywa się wiedzę i umiejętności praktyczne z postępujących po sobie kolejno poziomów: podstawowy, zaawansowany, rozszerzony i dodatkowo szkolenie Muzyka i Zabawa w Makatonie. Kończy się ono uzyskaniem certyfikatu i organizowane jest w ramach Programu Rozwoju Komunikacji Makaton.

Koszt szkoleń wynosi odpowiednio:

  • Muzyka i Zabawa w Makatonie – specjaliści 200 zł, rodzice dzieci z niepełnosprawnością 140 zł,
  • poziom rozszerzony – specjaliści 350 zł, rodzice dzieci z niepełnosprawnością 250 zł,
  • poziom zaawansowany – specjaliści 250 zł, rodzice dzieci z niepełnosprawnością 190 zł,
  • poziom podstawowy – specjaliści 290 zł, rodzice dzieci z niepełnosprawnością 190 zł.

Bibliografia:

1. Kaczmarek B.B., Makaton w rozwoju osób ze złożonymi potrzebami komunikacyjnymi, Kraków, Oficyna Wydawnicza IMPULS, 2014.

2. Kaczmarek B.B., Teoretyczne i praktyczne podstawy metody Makaton, W: Błeszyński J. (red.), Alternatywne i wspomagające metody komunikacji, Kraków, Oficyna Wydawnicza IMPULS, 2006.

Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
6
2
Polecamy
Czy terapia behawioralna może pomóc dzieciom z autyzmem?
Czy terapia behawioralna może pomóc dzieciom z autyzmem? Dzień Dobry TVN
Dyskalkulia – przyczyna problemów z matematyką. Objawy, test na dyskalkulię, ćwiczenia.
Dyskalkulia – przyczyna problemów z matematyką. Objawy, test na dyskalkulię, ćwiczenia. Dzień Dobry TVN
Komunikacja alternatywna – metody i praktyczne zastosowania
Komunikacja alternatywna – metody i praktyczne zastosowania TVN zdrowie
Terapia behawioralna i logopedyczna osób z zespołem Aspergera – założenia i efekty
Terapia behawioralna i logopedyczna osób z zespołem Aspergera – założenia i efekty TVN zdrowie
Komentarze (2)
Eweli78
Syn mojej siostry ma autyzm, wybrali się z nim takie szkolenie. Powiedziała mi później, że dużo im to dało. Spojrzeli na całą sytuację z zupełnie innej perspektywy. Bardzo dużo im to dało.
Czytaj całość
Jarek
Bardzo ciekawy temat, muszę zgłębić temat w odniesieniu do mojego chorego taty, który 5 lat temu miał udar mózgu i nie może mówić
Czytaj całość
Nie przegap
Co to jest stłuczenie? Jakie są jego objawy? Jak długo boli?
Co to jest stłuczenie? Jakie są jego objawy? Jak długo boli?
Krostki na penisie – skąd biorą się czerwone lub białe krostki na penisie?
Krostki na penisie – skąd biorą się czerwone lub białe krostki na penisie?
Neutrocyty – normy, nadmiar i niedobór komórek układu odpornościowego
Neutrocyty – normy, nadmiar i niedobór komórek układu odpornościowego
Ból po wyrwaniu zęba – ile trwa? Jak go złagodzić?
Ból po wyrwaniu zęba – ile trwa? Jak go złagodzić?
Siemię lniane -  właściwości lecznicze. Jak przygotować i pić siemię?
Siemię lniane -  właściwości lecznicze. Jak przygotować i pić siemię?
MCV w morfologii – normy, podwyższone i obniżone stężenie
MCV w morfologii – normy, podwyższone i obniżone stężenie