Polub nas na Facebooku
Czytasz: Limfa: funkcje i działanie układu limfatycznego, chłonka po operacji

Limfa: funkcje i działanie układu limfatycznego, chłonka po operacji

Zainteresował Cię ten artykuł?
węzły-chłonne

Fot.: glisic_albina / stock.adobe.com

Chłonka „odbiera” z krwi m.in. chorobotwórcze drobnoustroje, a następnie pozbywa się ich w węzłach chłonnych – jest częścią układu immunologicznego. Węzły chłonne u osób z rakiem mogą sprzyjać przerzutom, dlatego u niektórych się je usuwa. Jeśli przepływ limfy jest zaburzony, mogą powstawać obrzęki.

Co to jest limfa? To płyn tkankowy transportowany z tkanek do węzłów chłonnych, a stamtąd do układu krwionośnego. Limfa, inaczej chłonka, jest ściśle powiązana z układem odpornościowym, ponieważ zawiera limfocyty. Limfocyty wytwarzają przeciwciała przeciwko wirusom, bakteriom czy grzybom, które wnikają do organizmu.

Skład i funkcje chłonki oraz układu limfatycznego

Skład limfy przypomina skład osocza. Chłonka to w 90 procentach woda, a pozostałe ingrediencje to białko oraz związki organiczne i nieorganiczne. Skład chłonki może być różny w poszczególnych rejonach ciała, ponieważ zależy on m.in. od stanu tkanek, z którego limfa jest odprowadzana, oraz ich funkcji w organizmie.

Jak powstaje limfa? Płynne składniki osocza krwi przenikają z naczyń włosowatych do przestrzeni międzykomórkowej, a następnie są przechwytywane przez naczynia włosowate należące do układu chłonnego. Od tego momentu można mówić o limfie. Następnie chłonka wędruje do naczyń limfatycznych, którymi dostaje się do węzłów chłonnych. Tam jest oczyszczana i „uzbrajana” w limfocyty. Następnie łączy się z krwią – dzięki temu możliwa jest nieustanna wymiana substancji między tymi płynami. Krew i limfa są w organizmie człowieka równie ważne i uzupełniają swoje funkcje.

Układ limfatyczny składa się z otwartych naczyń oraz narządów limfatycznych. Narządy takie jak grasica, szpik kostny, węzły chłonne, migdałki, śledziona oraz wyrostek robaczkowy zawierają tkankę limfatyczną.

Za oczyszczanie limfy odpowiedzialne są węzły chłonne. To w nich są produkowane niektóre limfocyty. Limfa ma funkcje transportowe, natomiast układ limfatyczny: odpornościową i neutralizującą chorobotwórcze drobnoustroje.

Chłonka po operacji usunięcia węzłów chłonnych

Powiększone węzły chłonne są oznaką choroby, w tym chłoniaków oraz innych rodzajów chorób nowotworowych. W przypadku raka zwykle usuwa się węzły chłonne w pobliżu jego ogniska, a następnie bada histopatologicznie pobrane w ten sposób próbki. Komórki raka z układu limfatycznego łatwo przedostają się do krwiobiegu, dlatego usunięcie tzw. wartowniczych węzłów chłonnych (czyli w pobliżu zmian nowotworowych) zmniejsza ryzyko przerzutów nowotworu do innych tkanek, o ile jeszcze do nich nie doszło.

Jeśli w węźle chłonnym wartowniczym są przerzuty, usuwa się także węzły regionalne oraz wdraża odpowiednie leczenie, np. chemioterapię lub radioterapię. Ważne jest, by podczas leczenia np. raka piersi, zachować węzły odprowadzające limfę z ręki (lub z nogi w przypadku konieczności resekcji części węzłów pachwinowych).

Chłonka po usunięciu węzłów chłonnych nie może krążyć jak wcześniej, dlatego przeważnie gromadzi się w rejonach, gdzie się one wcześniej znajdowały. Powoduje to obrzęk limfatyczny.

Po operacji wyciek chłonki z rany często zdarza się u osób, którym usunięto węzły chłonne. Dlatego lekarze po takim zabiegu zakładają dreny, które umożliwiają ewakuację limfy na zewnątrz i zmniejszają dolegliwości związane z obrzękiem limfatycznym (lub je eliminują) i przyspieszają gojenie rany. W miarę upływu czasu wyciek powinien być coraz słabszy.

Obrzęki limfatyczne i metody zapobiegania

Obrzęki limfatyczne dotyczą przede wszystkim osób po usunięciu węzłów chłonnych. Doświadczają ich także ci, u których przepływ chłonki jest zaburzony, na skutek czego gromadzi się ona w konkretnych rejonach ciała i powoduje opuchliznę.

Wycięcie węzłów chłonnych powoduje obrzęk, ponieważ chłonka nie może być odprowadzana z kończyn tak sprawnie, jak przed operacją. Limfa w nogach zatrzymuje się u osób po usunięciu węzłów chłonnych pachwinowych, ale też u tych, którzy spędzają większość czasu w pozycji siedzącej lub na stojąco. Obrzęk ręki spowodowany zastojem limfy bardzo często zdarza się po mastektomii, czyli usunięciu piersi wraz z okolicznymi węzłami chłonnymi.

Żeby zapobiec obrzękom limfatycznym, należy poddawać się specjalnym masażom oraz ćwiczyć zgodnie z zaleceniami specjalisty. Drenaż limfatyczny redukujący opuchliznę powinien być wykonywany przez wyszkolonego masażystę lub fizjoterapeutę. Tylko w takich przypadkach ma się pewność, że masaż jest poprawny i może być skuteczny.

Dzięki drenażowi limfatycznemu chłonka krąży, ponieważ dociera do dotychczas mniej aktywnych węzłów chłonnych. Codzienne masaże mogą być wykonywane w seriach, np. po 10. Kolejne serie należy wykonać wówczas, gdy problem zastoju chłonki powróci (jest to indywidualne).

Drenaż limfatyczny rozpoczyna się od ćwiczeń oddechowych. Sam masaż powinien być powolny i zakończony ponownie ćwiczeniami oddechowymi. Po drenażu limfatycznym osoba masowana odpoczywa w pozycji leżącej przez około 10 minut.

Przeciwwskazania do drenażu limfatycznego to rak, zakrzepica żylna, padaczka, infekcje skóry, gorączka, choroby układu krwionośnego, niewydolność nerek i wątroby, zapalenie naczyń chłonnych.

Zobacz film: Zabieg mastektomii z rekonstrukcją piersi. Źródło: 36,6

Bibliografia:

1. PubMed Health, Lymph.

2. H. West, J. Jin, Lymph Nodes and Lymphadenopathy in Cancer, JAMA Oncol. 2016;2(7):971, dostęp online 05.10.2017 r.: http://jamanetwork.com/journals/jamaoncology/fullarticle/2522372

Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
90
2
Komentarze (0)
Nie przegap
Odchudzanie last minute. Jak pozbyć się zbędnych kilogramów tuż przed wakacjami?
Odchudzanie last minute. Jak pozbyć się zbędnych kilogramów tuż przed wakacjami?
Fast food to żywność, która szczególnie szkodzi zdrowiu. Sprawdź, co się dzieje z twoim ciałem, kiedy jesz „śmieciowe jedzenie”
Fast food to żywność, która szczególnie szkodzi zdrowiu. Sprawdź, co się dzieje z twoim ciałem, kiedy jesz „śmieciowe jedzenie”
Fobia społeczna – przyczyny, objawy, skutki i leczenie lęku społecznego
Fobia społeczna – przyczyny, objawy, skutki i leczenie lęku społecznego
Zespół FAS (alkoholowy zespół płodowy) – konsekwencje spożywania alkoholu w ciąży
Zespół FAS (alkoholowy zespół płodowy) – konsekwencje spożywania alkoholu w ciąży
Asperger: objawy zaburzenia ze spectrum autyzmu, przyczyny, leczenie
Asperger: objawy zaburzenia ze spectrum autyzmu, przyczyny, leczenie
Co to jest melasa? Jakie ma właściwości i zastosowanie?
Co to jest melasa? Jakie ma właściwości i zastosowanie?