Polub nas na Facebooku
Czytasz: Ketonuria – ciała ketonowe w moczu. Objawy i przyczyny

Ketonuria – ciała ketonowe w moczu. Objawy i przyczyny

Zainteresował Cię ten artykuł?
Badanie moczu

Fot: Jovanmandic / gettyimages.com

Ketonuria, czyli występowanie ciał ketonowych w moczu, wiąże się z ketonemią – ich obecnością we krwi. Przyczyną jest nadmierne spalanie tłuszczów, wynikające z niedoboru lub nieprawidłowych przemian węglowodanów (głównie glukozy). Ketonuria u dzieci może być wynikiem infekcji lub gorączki.

Ketonuria to obecność ciał ketonowych w moczu. Jej kliniczne rozpoznanie opiera się zwykle na charakterystycznym dla acetonu, owocowo-słodkawym zapachu wyczuwalnym z ust. Bardzo duże stężenia ketonów mogą doprowadzić do śpiączki, a nawet do śmierci chorego. Ketonuria u dzieci nie musi być powiązana z żadnymi schorzeniami metabolicznymi.

Ciała ketonowe w moczu – skąd się biorą?

Ciała ketonowe w moczu nie występują w warunkach normalnych. Jeśli pojawiają się u osoby dorosłej, jest to objaw zaburzeń metabolizmu węglowodanów. Podaż glukozy jest wówczas niedostateczna i podstawowym źródłem energii stają się przejściowo tłuszcze (oraz dodatkowo białka). Pośrednim elementem przemiany tych związków są właśnie ciała ketonowe – aceton, kwas β-hydroksymasłowy i kwas acetooctowy. Ich nadmiar obserwuje się w surowicy krwi (jest to tzw. ketonemia, acetonemia). Ponieważ organizm nie nadąża z rozkładaniem ketonów, ich nadmiar wydala się z moczem.

Niedobór węglowodanów może mieć charakter względny – gdy w związku z brakiem insuliny nie mogą być one prawidłowo transportowane do wnętrza komórek i tam spalane. Taki stan obserwuje się w przypadku cukrzycy typu I, gdzie mimo nadmiaru glukozy we krwi, organizm nie może jej wykorzystać.

Zobacz film: Budowa i funkcje układu moczowego. Źródło: 36,6.

Objawy ketonurii

Pojawienie się ciał ketonowych w moczu skojarzone jest najczęściej u chorych na cukrzycę z cukromoczem, znacznie podwyższoną glikemią (stężeniem glukozy we krwi) oraz z obniżonym stężeniem insuliny we krwi. W takim stanie występują najczęściej wielomocz (poliuria) osiągający 4–5 l na dobę, zwiększone pragnienie (polidypsja), zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej z objawami kwasicy metabolicznej. U chorych obserwuje się osłabienie mięśni, odwodnienie, zaburzenia oddychania, a w krańcowych przypadkach – śpiączkę. W przypadku znacznej ketonurii stwierdza się charakterystyczny zapach acetonu w wydychanym powietrzu (niewielka ilość ketonów uwalnia się przez płuca).

Ciała ketonowe w moczu – rozpoznawanie

Podstawową, orientacyjną metodą oznaczania obecności ciał ketonowych w moczu jest badanie za pomocą pasków diagnostycznych. Do testu wykorzystuje się próbkę ze środkowego strumienia moczu, pobranego rano po przemyciu okolic ujścia cewki moczowej. Pozytywny wynik testu (wykonanego i odczytanego według zaleceń producenta pasków) jest zawsze wskazaniem do wykonania oznaczenia ciał ketonowych metodą laboratoryjną, gdyż norma ich stężenia w moczu wynosi zero. Dodatkowo zleca się wtedy badanie poziomu glukozy we krwi, oznacza elektrolity i równowagę kwasowo-zasadową.

Przyczyny obecności ciał ketonowych w moczu

Kliniczne przyczyny obecności ciał ketonowych w moczu to:

  • niedobór węglowodanów w pożywieniu wskutek stosowania diet eliminacyjnych albo w efekcie głębokiego niedożywienia,
  • stan po dużym wysiłku fizycznym (badanie na obecność ciał ketonowych po kilku godzinach daje zwykle wynik negatywny),
  • procesy przebiegające ze znacznym przyspieszeniem metabolizmu z przewagą procesów katabolicznych (spalania) – np. niewyrównana nadczynność tarczycy, guz chromochłonny nadnerczy,
  • glikogenozy (zaburzenia gromadzenia i uwalniania glikogenu).

Ciała ketonowe w moczu dziecka

Ciała ketonowe w moczu dziecka mogą przejściowo pojawiać się częściej niż u osób dorosłych. Wynika to ze specyfiki metabolizmu w tej grupie wiekowej. W przeciwieństwie do osób starszych, dzieci nie gromadzą dużych zapasów glikogenu, czyli substancji zapasowej, będącej rezerwą energetyczną i przekształcającej się w razie potrzeby w duże ilości glukozy. Oznacza to, że w stanach zwiększonego zapotrzebowania albo przy zmniejszonej podaży tego związku szybko włącza się mechanizm spalania tłuszczów i powstają ciała ketonowe. Rezultatem jest przejściowa ketonuria.

U dzieci można zaobserwować ciała ketonowe w moczu w przebiegu banalnych infekcji, wysokiej gorączki, przy wymiotach albo po kilkunastogodzinnym powstrzymywaniu się od jedzenia, gdy zapasy glikogenu się wyczerpią.

Ketonuria w okresie ciąży

Ketonuria u kobiet w ciąży jest obserwowana najczęściej w pierwszym i trzecim trymestrze. W początkowym okresie ciężarne cierpią często na uporczywe wymioty, mają zaburzenia smaku i zmniejszony apetyt. Prowadzi to do zmniejszenia ilości spożywanych węglowodanów i uruchomienia mechanizmu wykorzystania tłuszczów. W trzecim trymestrze ciąży często pojawia się natomiast cukrzyca ciężarnych, której może towarzyszyć ketoza.

Leczenie ketonurii

Leczenie ketonurii związane jest w przypadku cukrzycy z ustabilizowaniem glikemii i uzupełnieniem braków insuliny. W innych stanach podstawą jest działanie objawowe: podawanie węglowodanów (co pozwala skierować metabolizm na normalne szlaki i zmniejszyć zużycie tłuszczów), wyrównanie niedoborów płynów i zaburzeń równowagi kwasowo-zasadowej. Pozwala to na uzyskanie szybkiej poprawy stanu chorego i cofnięcie się ketonurii.

Zobacz film: Jak zbudowany jest układ pokarmowy? Źródło: 36,6.

Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
1
0
Komentarze (0)
Nie przegap
Nadciśnienie tętnicze a zaburzenia erekcji - czy to ma związek? Wszystko, co musicie wiedzieć o nadciśnieniu
Nadciśnienie tętnicze a zaburzenia erekcji - czy to ma związek? Wszystko, co musicie wiedzieć o nadciśnieniu
Pudding chia – składniki i przepis. Wartość odżywcza i właściwości nasion chia
Pudding chia – składniki i przepis. Wartość odżywcza i właściwości nasion chia
Ejakulacja – damskie wytryski, brak wytrysku, ejakulacja przedwczesna
Ejakulacja – damskie wytryski, brak wytrysku, ejakulacja przedwczesna
Apteczka samochodowa – czy jest obowiązkowym wyposażeniem auta?
Apteczka samochodowa – czy jest obowiązkowym wyposażeniem auta?
Medycyna podróży. Wszystko, co musisz wiedzieć przed wyjazdem na wakacje
Medycyna podróży. Wszystko, co musisz wiedzieć przed wyjazdem na wakacje
Nowa choroba psychiczna na liście WHO. W Polsce chorych jest ponad 2 miliony!
Nowa choroba psychiczna na liście WHO. W Polsce chorych jest ponad 2 miliony!