Polub nas na Facebooku
Czytasz: Katapleksja – co to jest i jak ją leczyć?

Katapleksja – co to jest i jak ją leczyć?

Kobieta leży na kanapie. Śpi lub jest nieprzytomna.

Fot. bymuratdeniz / Getty Images

Niekontrolowana utrata napięcia mięśniowego w ciągu dnia to stan nazywany katapleksją. W ostatnich latach stale wzrasta liczba osób z zaburzeniami snu, które są podstawą do zgłoszenia się do gabinetu psychiatrycznego.

W związku z nieregularnym trybem życia oraz problemami z rytmem snu i czuwania katapleksja będzie coraz bardziej powszechnym schorzeniem. Leczenie katapleksji polega na dbaniu o higienę snu oraz przyjmowaniu odpowiednich leków. Ważne jest, by z problemem zgłosić się do lekarza, ponieważ stan ten może być niebezpieczny dla zdrowia i życia osoby chorej oraz otoczenia.

Katapleksja – przyczyny

Katapleksja należy w psychopatologii do grupy zaburzeń aktywności ruchowej o charakterze jakościowym. Inna nazwa to atonia. Objaw ten polega na nagłej utracie napięcia mięśni szkieletowych pod wpływem silnych emocji, które jest całkowicie odwracalne. Katapleksja jest syndromem neurologicznym, występującym w niektórych chorobach psychicznych. Wywołana jest niedoborem substancji o nazwie hipokretyna, która występuje naturalnie w płynie mózgowo-rdzeniowym.

Katapleksja jest objawem charakterystycznym narkolepsji, występuje u 60–70% pacjentów z tą jednostką chorobową. Narkolepsja to stan nadmiernej senności w ciągu dnia. Pojawia się napadowo. Charakterystyczne są dla niej „ataki snu”, pacjent nie jest w stanie przezwyciężyć chęci zaśnięcia i zasypia momentalnie. Może się to zdarzyć nawet podczas rozmowy czy prowadzenia samochodu, dlatego stan taki jest wręcz niebezpieczny dla życia chorego i jego otoczenia. Chory śpi podczas jednego incydentu od kilku do kilkunastu minut, a po drzemce czuje się rześki i wypoczęty. Jeśli dodatkowo występują omamy i paraliż przysenny, możemy być niemal pewni, że katapleksja jest wynikiem narkolepsji.

Katapleksja może być wywołana silnymi emocjami, takimi jak lęk, śmiech, stres. Najczęściej występuje podczas emocji pozytywnych, np. gdy osoba zaczyna zanosić się śmiechem, choć czasem nawet wspomnienie zabawnej sytuacji może wystarczyć do sprowokowania napadu. U dzieci schorzenie to występuje w przebiegu niektórych chorób metabolicznych, takich jak choroba genetyczna Niemanna-Picka typu C, która polega na zaburzeniu przemian cholesterolu w organizmie, zespół Pradera-Williego, dystrofia miotoniczna, choroba Norriego oraz zapalenie mózgu. Przypuszcza się, że stan taki jak w katapleksji występuje fizjologicznie w trakcie snu podczas fazy REM.

Co sprzyja problemom ze snem? Odpowiedź na filmie:

Zobacz film: Co sprzyja problemom ze snem? Źródło: 36,6

Katapleksja – objawy

Do głównych objawów katapleksji należą nagłe napady utraty napięcia mięśniowego. Chory upada na ziemię, nie kontrolując swojego ciała. Do obrazu katapleksji należy także nagłe wypadanie przedmiotów z rąk. Towarzyszy jej wzrost ryzyka upadków. Przy katapleksji częściowej objawem jest opadanie głowy, rąk, mięśni twarzy. Często dochodzi do problemów z wysławianiem się.

W katapleksji występują zaburzenia snu, osoba chorująca na katapleksję potrafi zasnąć w najmniej odpowiednim momencie. Podczas ataku jest całkowicie świadoma, więc łatwo odróżnić taki stan od napadu padaczkowego lub omdleń, w którym kontakt jest zaburzony. W badaniu charakterystyczne jest zniesienie odruchów z przyczepów ścięgnistych, takich jak odruch kolanowy. Szczególne wystąpienie objawów prezentuje się po narażeniu na silne emocje, kiedy chory się czegoś przestraszy, zdenerwuje się lub coś go rozśmieszy.

Osoba chora z objawami katapleksji nie pamięta zdarzenia łącznie z jego początkiem, nie wie, kiedy zbliża się napad. Między napadami, szczególnie u dzieci, charakterystyczny jest wyraz twarzy z otwartymi ustami, opadającymi powiekami i wysuniętym językiem. Chory na katapleksję ma napady od kilku razy na rok do nawet kilku razy na dzień i trwają one mniej więcej 2 minuty. Zazwyczaj katapleksja pojawia się w drugiej kolejności po zaburzeniach snu, rzadko zdarza się, że jest objawem zwiastującym narkolepsję. Status catapleticus to przedłużający się, trwający 30 minut napad, występujący zwykle po odstawieniu leków u chorych na narkolepsję.

Katapleksja – leczenie

Ze względu na to, że katapleksja często jest mylona z napadami padaczkowymi, niejednokrotnie błędnie stosuje się leki przeciwpadaczkowe. Właściwe leczenie katapleksji uzyskuje się za pomocą trójcyklicznych leków antydepresyjnych, takich jak klomipramina, imipramina. Można zastosować także leki antydepresyjne z grupy inhibitorów zwrotnych serotoniny, takie jak wenlafaksyna czy fluoksetyna. Leki dobiera lekarz psychiatra.

Jeśli katapleksja występuje jako objaw narkolepsji wraz z ciężkimi zaburzeniami snu, stosuje się hydromaślan sodu, może on jednak powodować uzależnienie. Leki te wpływają na przekaźniki w mózgu, redukują uczucie nadmiernej senności. Leczenie katapleksji bez użycia leków obejmuje: przestrzeganie higieny snu, kładzenie się spać o regularnych porach, planowanie drzemek w ciągu dnia, rezygnację z pracy zmianowej.

Bibliografia:

1) Jarema M. - Psychiatria, PZWL, Warszawa 2016

2) Steinborn B. - Neurologia wieku rozwojowego, PZWL, Warszawa 2017

3) Jarema M. - Psychiatria w praktyce, Oficyna Wydawnicza Medical Education, Warszawa 2011

Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
12
0
Polecamy
Zaburzenia snu u dorosłych i dzieci. Jakie są przyczyny i sposoby leczenia?
Zaburzenia snu u dorosłych i dzieci. Jakie są przyczyny i sposoby leczenia? Dzień Dobry TVN
Sposoby na atak paniki – jak sobie radzić z panicznym lękiem?
Sposoby na atak paniki – jak sobie radzić z panicznym lękiem? Dzień Dobry TVN
Co to jest narkolepsja? Główne objawy i przyczyny nadmiernej senności
Co to jest narkolepsja? Główne objawy i przyczyny nadmiernej senności TVN zdrowie
Co to jest paraliż senny? Jakie są jego przyczyny i jak mu zapobiec?
Co to jest paraliż senny? Jakie są jego przyczyny i jak mu zapobiec? TVN zdrowie
Komentarze (0)
Nie przegap
Najlepsze prezenty dla pary młodej - co kupić na ślub?
Najlepsze prezenty dla pary młodej - co kupić na ślub? Materiał sponsorowany
Krostki na penisie – skąd biorą się czerwone lub białe krostki na penisie?
Krostki na penisie – skąd biorą się czerwone lub białe krostki na penisie?
O czym może świadczyć zgrubienie za uchem?
O czym może świadczyć zgrubienie za uchem?
Syrop z mięty na zimę – jakie ma właściwości? Jak go przygotować?
Syrop z mięty na zimę – jakie ma właściwości? Jak go przygotować?
Alzheimer w młodym wieku - przyczyny, pierwsze objawy i kolejne etapy choroby
Alzheimer w młodym wieku - przyczyny, pierwsze objawy i kolejne etapy choroby
Czy przed okresem można zajść w ciążę? Zapłodnienie przed miesiączką
Czy przed okresem można zajść w ciążę? Zapłodnienie przed miesiączką