Polub nas na Facebooku
Czytasz: Karboksyhemoglobina – skutki zatrucia tlenkiem węgla

Karboksyhemoglobina – skutki zatrucia tlenkiem węgla

Lekarze w szpitalu - korytarz szpitalny, na pierwszym planie kroplówka.

Fot. sudok1 / Getty Images

Karboksyhemoglobina jest związkiem hemoglobiny z tlenkiem węgla (czadem). Trwałość powstającego związku sprawia, że zatrucie tym gazem jest bardzo niebezpieczne. Nowo powstały kompleks traci na długo zdolność przenoszenia tlenu i nie pozwala na prawidłowe utlenowanie tkanek.

Karboksyhemoglobina tworzy się nawet przy niedużych poziomach tlenku węgla (CO). Jej niezdolność do przenoszenia tlenu sprawia, że już przy stężeniach czadu w powietrzu mniejszych niż 0,1% dochodzi do bezpośredniego zagrożenia życia.

Rola hemoglobiny w organizmie

Hemoglobina jest złożonym kompleksem białkowym, który zawiera w sobie atom żelaza. Ma bardzo dużą łatwość przyłączania cząsteczek tlenu. Hemoglobina znajduje się w czerwonych ciałkach krwi (erytrocytach), dzięki czemu dociera do najmniejszych naczyń włosowatych. Tam tlen jest oddawany do tkanek, a hemoglobina łączy się z częścią oddawanego przez tkanki dwutlenku węgla. Reszta tego gazu rozpuszcza się w osoczu. Krew z narządów obwodowych trafia do płuc, gdzie dwutlenek węgla jest wydalany, a hemoglobina łączy się z kolejną cząsteczką tlenu. Ten mechanizm zapewnia prawidłowe utlenowanie tkanek obwodowych i umożliwia prawidłowy przebieg reakcji metabolicznych, zapewniających komórkom dostateczną ilość energii.

Działanie tlenku węgla na hemoglobinę

W warunkach prawidłowych czad nie występuje w powietrzu oddechowym, a hemoglobina z podobną łatwością wiąże się z tlenem i dwutlenkiem węgla. Jeśli jednak w powietrzu oddechowym znajdzie się tlenek węgla, jest on natychmiast wychwytywany. Połączenie z hemoglobiną okazuje się na tyle silne i trwałe, że przez dłuższy czas niemożliwe staje się przenoszenie tlenu przez erytrocyty. Dochodzi do zaburzenia dostarczania tego gazu do tkanek obwodowych.

Zobacz: Zatrucie czadem – objawy i przyczyny, postępowanie ratownicze

Okres, po jakim karboksyhemoglobina rozpada się, jest na tyle długi, że bez intensywnego, specjalistycznego leczenia silnie zatruty chory nie ma szansy na przeżycie. Jednocześnie czas na interwencję lekarską jest dramatycznie krótki, gdyż w warunkach znacznego niedotlenienia tkanka mózgowa ulega nieodwracalnym zmianom w ciągu kilku minut.

Skutki zatrucia tlenkiem węgla

Powstawanie karboksyhemoglobiny to proces bardzo szybki ze względu na opisane, bardzo wysokie, powinowactwo obu związków (hemoglobiny i tlenku węgla). Reakcja organizmu jest uzależniona od stężenia tego szkodliwego gazu w powietrzu.

Stężenia małe (nieprzekraczające 0,04%) są przyczyną uciążliwych bólów głowy u osób przebywających w zaczadzonym pomieszczeniu. Stężenia większe (0,08%) powodują nudności i wymioty, a ciągu najpóźniej godziny prowadzą do śpiączki z drgawkami. Zwiększenie się stężenia CO w powietrzu do poziomu 1,2% jest przyczyną niemal natychmiastowej utraty przytomności i śmierci zatrutej osoby w ciągu 3–4 minut.

Przyczyny zatrucia czadem

Do zatrucia czadem dochodzi zwykle w zamkniętych przestrzeniach. Tlenek węgla powstaje podczas spalania substancji w warunkach niedoboru tlenu.

Przyczyną może być pożar, podczas którego proces spalania przebiega bardzo gwałtownie. Czad powstaje też, jeśli w zamkniętym pomieszczeniu uruchomi się silnik spalinowy (np. samochód w garażu).

Najczęstszą przyczyną zatrucia tlenkiem węgla i tworzenia się karboksyhemoglobiny jest jednak nieprawidłowe spalanie gazu lub innych paliw w instalacjach grzewczych. Problem dotyczy urządzeń, takich jak bojlery i kuchenki gazowe, piece na paliwa stałe (drewno lub węgiel), kominki.

Zobaczcie, jakie funkcje pełni układ oddechowy człowieka:

Zobacz film: Budowa i funkcje układu oddechowego. Źródło: 36,6

Spalanie z wydzielaniem tlenku węgla może być wywołane przez:

  • brak odpływu spalin z pomieszczenia (niedrożny przewód kominowy),
  • niedostateczną wentylację pomieszczenia, która uniemożliwia dostarczanie niezbędnej do prawidłowego spalania ilości tlenu,
  • zbyt szczelne i pozamykane drzwi i okna (np. plastikowe, tanie okna bez mikrowentylacji),
  • niedrożność kratek wentylacyjnych (nawiewnych i wywiewnych),
  • uszkodzenie lub nieprawidłowe ustawienie urządzenia grzewczego.

Przeciwdziałanie zatruciom czadem

Podstawowe działania zapewniające bezpieczeństwo i zapobiegające zatruciom tlenkiem węgla to:

  • dokonywanie regularnych przeglądów urządzeń,
  • zapewnienie prawidłowej wentylacji w pomieszczeniach, gdzie są zainstalowane,
  • dopełnienie obowiązku wykonywania okresowych rewizji przewodów kominowych przez kominiarza.

Niezwykle ważne jest też zabezpieczenie domu poprzez instalację czujek czadu, które reagują na niewielkie stężenia tlenku węgla. Głośnym sygnałem dźwiękowym są one w stanie ostrzec zagrożone osoby, jeszcze zanim pojawi się realne niebezpieczeństwo dla ich zdrowia i życia.

Postępowanie w przypadku podejrzenia zatrucia tlenkiem węgla

Jeśli podejrzewa się, że osoby znajdujące się w jakimś pomieszczeniu uległy zatruciu czadem, należy zachować szczególną ostrożność, tym bardziej że gaz ten jest bezwonny i bezbarwny. W przypadku wysokich stężeń tlenku węgla karboksyhemoglobina w organizmie ratownika będzie się tworzyła bardzo szybko i do utraty przez niego przytomności może dojść już po 2–3 wdechach. Dlatego podstawą jest zapewnienie sobie bezpieczeństwa. Przy wchodzeniu do pełnego czadu pomieszczenia niezbędne jest użycie aparatu oddechowego – typowa maska gazowa nie zapewnia dostatecznej ochrony.

Podjęcie akcji ratowniczej polega na ułożeniu osoby zatrutej w pozycji bezpiecznej i, jeśli tylko jest to możliwe, podanie tlenu. W przypadku zatrzymania krążenia należy podjąć resuscytację i nie przerywać jej aż do czasu przybycia ratowników medycznych.

Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
5
0
Polecamy
Czadowy film, który ma obudzić naszą czujność
Czadowy film, który ma obudzić naszą czujność Dzień Dobry TVN
Ciśnienie statyczne i dynamiczne – na co mają wpływ?
Ciśnienie statyczne i dynamiczne – na co mają wpływ? Dzień Dobry TVN
Zatrucie czadem – objawy i przyczyny, postępowanie ratownicze
Zatrucie czadem – objawy i przyczyny, postępowanie ratownicze TVN zdrowie
Objawy zatrucia czadem (tlenkiem węgla) i pierwsza pomoc w zatruciu
Objawy zatrucia czadem (tlenkiem węgla) i pierwsza pomoc w zatruciu TVN zdrowie
Komentarze (0)
Nie przegap
Czy temperatura prania ma znaczenie?
Czy temperatura prania ma znaczenie? Materiał sponsorowany
Jak ułatwić sobie sprzątanie? Zobacz nasz poradnik
Jak ułatwić sobie sprzątanie? Zobacz nasz poradnik Materiał sponsorowany
Seks oralny – czym jest stosunek oralny? Najlepsze pozycje w seksie oralnym
Seks oralny – czym jest stosunek oralny? Najlepsze pozycje w seksie oralnym
Neutrocyty – normy, nadmiar i niedobór komórek układu odpornościowego
Neutrocyty – normy, nadmiar i niedobór komórek układu odpornościowego
Syrop z mięty na zimę – jakie ma właściwości? Jak go przygotować?
Syrop z mięty na zimę – jakie ma właściwości? Jak go przygotować?
O czym może świadczyć zgrubienie za uchem?
O czym może świadczyć zgrubienie za uchem?