Polub nas na Facebooku
Czytasz: Jarzębina czerwona – właściwości i zastosowanie

Jarzębina czerwona – właściwości i zastosowanie

Zainteresował Cię ten artykuł?
Jarzębina

Fot: witoldkr1 / gettyimages.com

Jarzębina czerwona występuje w południowo-zachodniej części Azji, zachodniej Syberii i całej Europie. Liście, kwiaty i owoce jarzębu stanowią cenne źródło antyoksydantów. Posiadają właściwości moczopędne, przeciwmiażdżycowe, pobudza pracę jelit.

Jarząb pospolity, znany potocznie jako jarzębina czerwona lub jarząbek, jest rośliną pospolicie występującą w polskich lasach i zaroślach. Surowcem zielarskim są liście, kwiaty i owoce, które najlepiej spożywać wysuszone, gdyż świeże są bogate w kwas parasorbowy, który może wywołać wymioty i biegunkę. Niektóre badania donoszą, że jarzębina zmniejsza pobudliwość płciową.

Co to jest jarzębina czerwona?

Jarzębina, znana jako jarząb pospolity lub zwyczajny, jabrontek, jarząbek, skoruch i skorusa, to gatunek rośliny wieloletniej należący do rodziny różowatych. Bardzo dobrze znosi niskie temperatury i nie jest wybredny względem podłoża. Ma postać drzewa lub krzewu, który dorasta do 15–20 m wysokości. Charakteryzuje się rzadką koroną i gładką, jasnopopielatą korą. Rodzi niewielkie, kuliste, cierpkie i gorzkie owoce. Niedojrzałe mają kolor pomarańczowy, natomiast w pełni dojrzałe są szkarłatnoczerwone. Dlatego roślinę tę nazywa się często jarzębiną czerwoną.

Kwiaty bogate są w terpeny, flawonoidy, kwas ursolowy i izokwercytynę. Z kolei owoce jarzębiny zawierają kwasy organiczne takie jak jabłkowy, sorbowy, bursztynowy, cytrynowy, winowy i parasorbowy oraz karotenoidy, garbniki, substancje gorzkie, związki cukrowe, olejek eteryczny i sole mineralne (potas, sód, magnez i miedź). Są doskonałym źródłem witaminy C, A, B, E, PP i K. Najwięcej właściwości posiadają owoce dojrzałe, dlatego też powinno się je zbierać od sierpnia do października.

Przetwory z jarzębiny czerwonej

Przetwory z jarzębiny czerwonej cieszą się dużą popularnością. Jest wiele sprawdzonych przepisów na wykorzystanie jarzębiny. Najczęściej korzysta się z owoców, które mogą służyć do wyrobu soków, wina i dżemów. Przed zastosowaniem należy je odgoryczyć. W tym celu oczyszcza się je i płucze pod bieżącą wodą, po czym należy je:

  • zblanszować – zanurzyć na około 5 minut we wrzątku, pozostawić do ocieknięcia i podsuszenia;
  • zamrozić – pozostawić na kilka dni zamrażalniku w szczelnie zamkniętym woreczku foliowym;
  • zalać i trzymać przez dobę w roztworze wody z octem w stosunku 2:1.

Sposoby wykorzystania jarzębiny

Można przygotować napar z owoców. Należy 1 łyżkę rozdrobnionych, suszonych owoców zalać 1 szklanką wrzącej wody, po czym odstawić pod przykryciem na 15–20 minut. Następnie miksturę przecedza się. Można ją osłodzić miodem. Napar zaleca się spożywać 3 razy dziennie po 200 ml przez dorosłych i 100 ml przez dzieci.

Można sporządzić także nalewkę z jarzębiny. Pół szklanki suchych liści lub owoców jarzębiny należy zalać 400 ml wódki. Następnie przez 14 dni przeprowadza się macerowanie, czyli długotrwałe moczenie w celu zmiękczenia składników i wydzielenia pożądanych substancji zdrowotnych. Miksturę przefiltrowuje się. Nalewkę zażywa się 3 razy dziennie po 10 ml.

Innym rozwiązaniem jest intrakt, czyli alkoholatura, kiedy jarzębina jest wytrawiana etanolem o stężeniu 80–95%. W przeciwieństwie do nalewki w intraktach wykorzystuje się świeże surowce. Pół szklanki owoców lub liści i kwiatów jarzębiny należy zalać 400 ml gorącego alkoholu. Miksturę wytrawia się przez 10 dni, po czym przefiltrowuje. Można ją zażywać 3 razy dziennie po 10 ml.

Jarzębina wchodzi też w skład niektórych herbat z tzw. owocami leśnymi. Często występuje w zestawieniu z owocami borówki czarnej, czarnej porzeczki, poziomki i żurawiny.

Z owoców można zrobić sok. Kilogram świeżych owoców trzeba umyć i zmielić w maszynce. Masę umieszcza się w garnku i zalewa taką ilością wody, aby przykryć owoce. Dodaje się pół kg cukru, miesza i odstawia na 6–8 godzin. Następnie masę gotuje się przez 30–40 minut, przecedza i przekłada do słoików.

Z jarzębiny można zrobić wino. Do jego przyrządzenia potrzebne będzie 5 kg owoców jarzębiny, 12 l wody, 3 kg cukru i 40 g drożdży. Dojrzałe i przemarznięte owoce jarzębiny rozgniata się, zalewa 10 l wrzątku i odstawia na 12 godzin. Następnie zlewa się wodę znad owoców, same zaś owoce trzeba dokładnie wycisnąć przez płótno. Dodaje się cukier rozpuszczony w pozostałych 2 l wody, a otrzymany płyn należy zaszczepić drożdżami. Po sfermentowaniu i sklarowaniu się wina zlewa się je do butelek.

Właściwości jarzębiny

Jarzębina posiada liczne właściwości zdrowotne. Jest rośliną o potwierdzonych właściwościach antyoksydacyjnych i zdolności do zmiatania wolnych rodników. Ma działanie moczopędne, przeciwzapalne, przeciwmiażdżycowe, przeciwszkorbutowe, bakteriobójcze, odżywcze, przeciwobrzękowe, przeciwwysiękowe, odkażające, przeczyszczające, przeciwcukrzycowe, żółciopędne, wzmacniające i odtruwające. Zwiększa krzepliwość krwi i reguluje metabolizm. Uszczelnia i wzmacnia naczynka krwionośne. Jarzębina czerwona dezynfekuje drogi moczowe. Stosowana jest w chorobach wątroby, nerek i pęcherzyka żółciowego. Doskonale sprawdza się w łagodzeniu stanów zapalnych żył kończyn dolnych i górnych oraz żylaków odbytu, czyli hemoroidów.

Jarzębina wykazuje działanie ściągające, które sprawdza się w leczeniu nieżytów żołądka, dwunastnicy i jelita cienkiego. Powinna znaleźć się w diecie osób z niedoborami witaminowymi, czyli hipowitaminozą i obniżoną odpornością organizmu. Jarzębiak polecany jest na zaparcia i biegunki. Zwalcza przeziębienia oraz zaburzenia w wydzielaniu i przepływie żółci. Łagodzi choroby skórne i alergiczne. Stosuje się go na zapalenie spojówek i gałki ocznej.

Jarzębina nie jest trująca, ale nie powinno się spożywać świeżych owoców, gdyż zawierają one kwas parasorbowy, który może wywołać wymioty i biegunkę.

Zobacz film: Jakie wartości odżywcze mają owoce? Źródło: Wiem co jem

Bibliografia:

1. Adamczak A., Forycka A., Buchwald W., Skład herbatek owocowych dostępnych na polskim rynku artykułów spożywczych, „Postępy Fitoterapii”, 2015, (16)4, s. 216-222.

2. Muzykiewicz A., Zielonka-Brzezicka J., Klimowicz A., Florkowska K., Jarząb pospolity (Sorbus aucuparia L.) jako źródło składników o potencjalnym działaniu antyoksydacyjnym – porównanie właściwości przeciwutleniających ekstraktów z liści, kwiatów i owoców, „Problemy Higieny i Epidemiologii”, 2017, 98(2), s. 125-132.

3. Leśnicka M., Zielska, zioła i ziółka, Gdańsk, Tower Press, 2000.

4. Skarżyński A., Zioła czynią cuda, Warszawa, Agencja Wydawnicza Comes, 1994.

5. Sarwa A., LECZNICZE NALEWKI. 265 przepisów na nalewki, likiery, wina, wódki, miody, Warszawa, Książka i Wiedza, 2006.

Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
0
0
Komentarze (0)
Nie przegap
Odchudzanie last minute. Jak pozbyć się zbędnych kilogramów tuż przed wakacjami?
Odchudzanie last minute. Jak pozbyć się zbędnych kilogramów tuż przed wakacjami?
Fast food to żywność, która szczególnie szkodzi zdrowiu. Sprawdź, co się dzieje z twoim ciałem, kiedy jesz „śmieciowe jedzenie”
Fast food to żywność, która szczególnie szkodzi zdrowiu. Sprawdź, co się dzieje z twoim ciałem, kiedy jesz „śmieciowe jedzenie”
Fobia społeczna – przyczyny, objawy, skutki i leczenie lęku społecznego
Fobia społeczna – przyczyny, objawy, skutki i leczenie lęku społecznego
Zespół FAS (alkoholowy zespół płodowy) – konsekwencje spożywania alkoholu w ciąży
Zespół FAS (alkoholowy zespół płodowy) – konsekwencje spożywania alkoholu w ciąży
Asperger: objawy zaburzenia ze spectrum autyzmu, przyczyny, leczenie
Asperger: objawy zaburzenia ze spectrum autyzmu, przyczyny, leczenie
Co to jest melasa? Jakie ma właściwości i zastosowanie?
Co to jest melasa? Jakie ma właściwości i zastosowanie?