Polub nas na Facebooku
Czytasz: Jarzębina czerwona – ma mnóstwo witaminy C i więcej beta karotenu niż marchewka! Co zrobić z jarzębiny?
menu
Polub nas na Facebooku

Jarzębina czerwona – ma mnóstwo witaminy C i więcej beta karotenu niż marchewka! Co zrobić z jarzębiny?

Jarzębina

Fot: witoldkr1 / gettyimages.com

Jarzębina czerwona to wspaniały surowiec na wyborne i jednocześnie zdrowe konfitury, nalewki, a nawet... wino.  Liście, kwiaty i owoce jarzębu są nieco zapomnianym źródłem naturalnych składników leczniczych - przede wszystkim antyoksydantów. Mają właściwości moczopędne, przeciwmiażdżycowe, pobudzają pracę jelit.

Jarząb pospolity, znany potocznie jako jarzębina czerwona lub jarząbek, jest rośliną pospolicie występującą w polskich lasach i zaroślach. Surowcem zielarskim są liście, kwiaty i owoce, które najlepiej spożywać wysuszone, gdyż świeże są bogate w kwas parasorbowy, który w nadmiarze może wywołać wymioty i biegunkę (na szczęście kwas ten rozkłada się w czasie gotowania oraz zamrażania do łatwiej przyswajalnego kwasu sorbowego). Niektóre badania donoszą, że jarzębina zmniejsza pobudliwość płciową.

Przetwory z jarzębiny czerwonej

Przetwory z jarzębiny czerwonej kiedyś cieszyły się dużą popularnością, dziś są nieco zapomniane. A szkoda. Jest wiele sprawdzonych przepisów na wykorzystanie jarzębiny. Najczęściej korzysta się z owoców, które mogą służyć do wyrobu soków, wina i dżemów. Przed zastosowaniem należy je odgoryczyć. W tym celu oczyszcza się je i płucze pod bieżącą wodą, po czym należy je:

Redakcja poleca:
Sok z rokitnika – właściwości, sposób przygotowania, przeciwwskazania
Torbiel okołokorzeniowa kręgosłupa – na czym polega choroba? Objawy i leczenie schorzenia
Bezoary – przyczyny powstawania, objawy i leczenie
  • zblanszować – zanurzyć na około 5 minut we wrzątku, pozostawić do ocieknięcia i podsuszenia;
  • zamrozić – pozostawić na kilka dni zamrażalniku w szczelnie zamkniętym woreczku foliowym;
  • zalać i trzymać przez dobę w roztworze wody z octem w stosunku 2:1.

Jak wykorzystać jarzębinę czerwoną w kuchni?

Źródło: Dzień Dobry TVN

Napar z owoców jarzębiny

Można przygotować napar z owoców. Należy 1 łyżkę rozdrobnionych, suszonych owoców zalać 1 szklanką wrzącej wody, po czym odstawić pod przykryciem na 15–20 minut. Następnie miksturę przecedza się. Można ją osłodzić miodem. Napar zaleca się spożywać 3 razy dziennie po 200 ml przez dorosłych i 100 ml przez dzieci.

Nalewka z jarzębiny

Można sporządzić także nalewkę z jarzębiny. Pół szklanki suchych liści lub owoców jarzębiny należy zalać 400 ml wódki. Następnie przez 14 dni przeprowadza się macerowanie, czyli długotrwałe moczenie w celu zmiękczenia składników i wydzielenia pożądanych substancji zdrowotnych. Miksturę przefiltrowuje się. Nalewkę zażywa się 3 razy dziennie po 10 ml.

Innym rozwiązaniem jest intrakt, czyli alkoholatura, kiedy jarzębina jest wytrawiana etanolem o stężeniu 80–95%. W przeciwieństwie do nalewki w intraktach wykorzystuje się świeże surowce. Pół szklanki owoców lub liści i kwiatów jarzębiny należy zalać 400 ml gorącego alkoholu. Miksturę wytrawia się przez 10 dni, po czym przefiltrowuje. Można ją zażywać 3 razy dziennie po 10 ml.

Z jarzębiny można zrobić również wino. Do jego przyrządzenia potrzebne będzie 5 kg owoców jarzębiny, 12 l wody, 3 kg cukru i 40 g drożdży. Dojrzałe i przemarznięte owoce jarzębiny rozgniata się, zalewa 10 l wrzątku i odstawia na 12 godzin. Następnie zlewa się wodę znad owoców, same zaś owoce trzeba dokładnie wycisnąć przez płótno. Dodaje się cukier rozpuszczony w pozostałych 2 l wody, a otrzymany płyn należy zaszczepić drożdżami. Po sfermentowaniu i sklarowaniu się wina zlewa się je do butelek.

Sok z jarzębiny

Z owoców można zrobić sok. Kilogram świeżych owoców trzeba umyć i zmielić w maszynce. Masę umieszcza się w garnku i zalewa taką ilością wody, aby przykryć owoce. Dodaje się pół kg cukru, miesza i odstawia na 6–8 godzin. Następnie masę gotuje się przez 30–40 minut, przecedza i przekłada do słoików.
Jarzębina wchodzi też w skład niektórych herbat z tzw. owocami leśnymi. Często występuje w zestawieniu z owocami borówki czarnej, czarnej porzeczki, poziomki i żurawiny.

Co to jest jarzębina czerwona?

Jarzębina, znana jako jarząb pospolity lub zwyczajny, jabrontek, jarząbek, skoruch i skorusa, to gatunek rośliny wieloletniej należący do rodziny różowatych. Bardzo dobrze znosi niskie temperatury i nie jest wybredny względem podłoża. Ma postać drzewa lub krzewu, który dorasta do 15–20 m wysokości. Charakteryzuje się rzadką koroną i gładką, jasnopopielatą korą. Rodzi niewielkie, kuliste, cierpkie i gorzkie owoce. Niedojrzałe mają kolor pomarańczowy, natomiast w pełni dojrzałe są szkarłatnoczerwone. Dlatego roślinę tę nazywa się często jarzębiną czerwoną.

Kwiaty bogate są w terpeny, flawonoidy, kwas ursolowy i izokwercytynę. Z kolei owoce jarzębiny zawierają kwasy organiczne takie jak jabłkowy, sorbowy, bursztynowy, cytrynowy, winowy i parasorbowy oraz karotenoidy, garbniki, substancje gorzkie, związki cukrowe, olejek eteryczny i sole mineralne (potas, sód, magnez i miedź). Są doskonałym źródłem witaminy C, A, B, E, PP i K. Najwięcej właściwości posiadają owoce dojrzałe, dlatego też powinno się je zbierać od sierpnia do października.

Właściwości lecznicze jarzębiny

Jarzębina ma liczne właściwości zdrowotne i niegdyś była bardzo cenionym surowcem lekarskim. Jest rośliną o potwierdzonych właściwościach antyoksydacyjnych i zdolności do zmiatania wolnych rodników. Ma działanie moczopędne, przeciwzapalne, przeciwmiażdżycowe, przeciwszkorbutowe, bakteriobójcze, odżywcze, przeciwobrzękowe, przeciwwysiękowe, odkażające, przeczyszczające, przeciwcukrzycowe, żółciopędne, wzmacniające i odtruwające. Zwiększa krzepliwość krwi i reguluje metabolizm. Uszczelnia i wzmacnia naczynka krwionośne. Jarzębina czerwona dezynfekuje drogi moczowe. Stosowana jest w chorobach wątroby, nerek i pęcherzyka żółciowego. Doskonale sprawdza się w łagodzeniu stanów zapalnych żył kończyn dolnych i górnych oraz żylaków odbytu, czyli hemoroidów.

Jarzębina wykazuje działanie ściągające, które sprawdza się w leczeniu nieżytów żołądka, dwunastnicy i jelita cienkiego. Powinna znaleźć się w diecie osób z niedoborami witaminowymi, czyli hipowitaminozą i obniżoną odpornością organizmu. Jarzębiak polecany jest na zaparcia i biegunki. Zwalcza przeziębienia oraz zaburzenia w wydzielaniu i przepływie żółci. Łagodzi choroby skórne i alergiczne. Stosuje się go na zapalenie spojówek i gałki ocznej.

Jarzębina nie jest trująca, ale nie powinno się spożywać świeżych owoców, gdyż zawierają one kwas parasorbowy, który może wywołać wymioty i biegunkę.

Bibliografia:

1. Adamczak A., Forycka A., Buchwald W., Skład herbatek owocowych dostępnych na polskim rynku artykułów spożywczych, „Postępy Fitoterapii”, 2015, (16)4, s. 216-222.

2. Muzykiewicz A., Zielonka-Brzezicka J., Klimowicz A., Florkowska K., Jarząb pospolity (Sorbus aucuparia L.) jako źródło składników o potencjalnym działaniu antyoksydacyjnym – porównanie właściwości przeciwutleniających ekstraktów z liści, kwiatów i owoców, „Problemy Higieny i Epidemiologii”, 2017, 98(2), s. 125-132.

3. Leśnicka M., Zielska, zioła i ziółka, Gdańsk, Tower Press, 2000.

4. Skarżyński A., Zioła czynią cuda, Warszawa, Agencja Wydawnicza Comes, 1994.

5. Sarwa A., LECZNICZE NALEWKI. 265 przepisów na nalewki, likiery, wina, wódki, miody, Warszawa, Książka i Wiedza, 2006.

Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
16
0
Polecamy
Tarnina na problemy z nerkami i lepszą odporność
Tarnina na problemy z nerkami i lepszą odporność TVN zdrowie
Aronia to zdrowy i smaczny owoc, z którego zrobisz nalewkę lub sok.
Sprawdź nasze przepisy
Aronia to zdrowy i smaczny owoc, z którego zrobisz nalewkę lub sok. Sprawdź nasze przepisy Dzień Dobry TVN
Róża pomarszczona – zastosowanie, odmiany, właściwości i działanie lecznicze
Róża pomarszczona – zastosowanie, odmiany, właściwości i działanie lecznicze TVN zdrowie
Dziki bez - naturalne lekarstwo na przeziębienia i infekcje.
Poznaj jego właściwości
Dziki bez - naturalne lekarstwo na przeziębienia i infekcje. Poznaj jego właściwości Dzień Dobry TVN
Komentarze (0)
Nie przegap
Co to są odleżyny? Skala Torrance’a do klasyfikacji stopnia zaawansowania odleżyn
Co to są odleżyny? Skala Torrance’a do klasyfikacji stopnia zaawansowania odleżyn
Przeszczep rogówki – wskazania, powikłania i rekonwalescencja
Przeszczep rogówki – wskazania, powikłania i rekonwalescencja
Czym jest zespół Wallenberga? Objawy i przyczyny zespołu bocznego opuszki
Czym jest zespół Wallenberga? Objawy i przyczyny zespołu bocznego opuszki
Katar u dziecka – przyczyny i rodzaje. Jak można go zwalczyć?
Katar u dziecka – przyczyny i rodzaje. Jak można go zwalczyć?
Zdrowe odżywianie – jakie są zasady zdrowego odżywiania i o czym należy pamiętać, układając dietę?
Zdrowe odżywianie – jakie są zasady zdrowego odżywiania i o czym należy pamiętać, układając dietę?
Pękające pięty, czyli problem kosmetyczny i zdrowotny. Przyczyny pękania pięt. Leczenie – zalecane składniki preparatów i domowe sposoby na suche i spękane pięty
Pękające pięty, czyli problem kosmetyczny i zdrowotny. Przyczyny pękania pięt. Leczenie – zalecane składniki preparatów i domowe sposoby na suche i spękane pięty