Polub nas na Facebooku
Czytasz: Jak działa sztuczne oko? Rodzaje i zastosowanie u osób niewidomych  
menu
Polub nas na Facebooku

Jak działa sztuczne oko? Rodzaje i zastosowanie u osób niewidomych  

Wybór różnych kolorowych oczu na kremowym tle

Fot. Thirteen-Fifty / Getty Images

„Sztuczne oko” to ogólna, potocznie stosowana, nazwa protez oka i urządzeń pozwalających na częściowe odzyskanie wzroku przez osoby niewidome. Ich zakres działania jest bardzo ograniczony, a rozwój i możliwości zastosowania cały czas są przedmiotem badań.

Sztuczne oko to proteza, która koryguje kosmetyczny defekt związany z utratą gałki ocznej. Usunięcie tej wady staje się podstawową potrzebą, o ile drugie oko widzi dobrze. Jeśli jednak sprawność chorego obniża się w związku ze znacznym niedowidzeniem lub ślepotą drugiego oka, przydatne stają się urządzenia pozwalające na odzyskanie w choć niewielkim stopniu możliwości postrzegania bodźców wzrokowych.

Sztuczne oko – proteza kosmetyczna

Podstawowym, często stosowanym, rodzajem sztucznego oka jest proteza gałki ocznej, która przede wszystkim poprawia wygląd pacjenta i odtwarza prawidłowy kształt oczodołu przy otwartej i zamkniętej powiece.

Polecamy: Sztuczne oko – rodzaje protez i ich rola u osób niewidomych

Jak działa zdrowe oko? Zobaczcie na filmie:

Zobacz film: Jak działa zdrowe oko? Źródło: 36,6

Najczęstszymi przyczynami usunięcia gałki ocznej w całości są nowotwory (w tym głównie wywodzący się z komórek barwnikowych czerniak złośliwy) i urazy oka, które nie pozwalają na jego rekonstrukcję. Niekiedy zabiegowi (enukleacji) towarzyszy też częściowe lub całkowite wycięcie okolicznych struktur, takich jak tkanka tłuszczowa oczodołu czy mięśnie zewnętrzne oka.

Przyczyną utraty wzroku i struktur wewnętrznych gałki mogą być też zmiany zapalne i zwyrodnieniowe. W takich sytuacjach udaje się zwykle uratować w pewnym zakresie zewnętrzną część gałki ocznej, a zabieg obejmuje głównie usunięcie uszkodzonych struktur wewnętrznych (jest to tzw. ewisceracja oka). Stan taki pozwala na montaż innego typu sztucznego oka – protezy, która może nawet w pewnym stopniu poruszać się, symulując ruchy gałki ocznej. Poprawia to zdecydowanie efekt kosmetyczny w porównaniu do protezy nieruchomej, opartej o krawędź oczodołu.

Dobieranie protezy kosmetycznej (sztucznego oka)

W zależności od stanu chorego stosuje się protezy (zastępujące oko) lub epiprotezy (nakładane na pozostawione tkanki, oko nieprawidłowo wykształcone lub znajdujące się w stanie zaniku). Sztuczne oko jest stosowane już we wczesnym okresie pooperacyjnym. Doraźna proteza pozwala na odtworzenie kształtu gałki i prawidłowe ułożenie powieki. Zabezpiecza również miejsce operacji przed wpływem urazów mechanicznych i ogranicza możliwość wnikania drobnoustrojów w gojące się tkanki. Ostateczną protezę dobiera się po całkowitym wygojeniu tkanek oczodołu.

Polecamy: Zaćma – objawy, operacyjne usunięcie i rokowania

Najczęściej stosowanymi materiałami do produkcji sztucznego oka są akryl lub szkło. Pozwalają one na dowolne kształtowanie protezy, są biologicznie obojętne (nie powodują reakcji alergicznych czy innych odczynów tkankowych) oraz łatwe w czyszczeniu. Ich własności umożliwiają dobór koloru twardówki i tęczówki, tak by proteza w maksymalnym stopniu przypominała drugie oko. Sztuczne oko jest zwykle zakładane na dzień i zdejmowane na noc. Dobrze przeszkolony, samodzielny pacjent może tych operacji dokonywać bez niczyjej pomocy.

Sztuczne oko u osób całkowicie niewidomych

Sztuczne oko u osób niewidomych ma za zadanie przywrócić choć podstawową orientację przestrzenną i poczucie światła lub ruchu przed oczyma. Konstrukcja takich urządzeń opiera się na odbieraniu przez odpowiednią kamerę (najczęściej wbudowaną w okulary) impulsów świetlnych, przetworzenie ich w sygnały elektryczne i przekazanie z układu elektronicznego do siatkówki, nerwu wzrokowego lub bezpośrednio do ośrodków wzrokowych mózgu. Podstawowy problem wiąże się z faktem, że mikrochirurgia nie pozwala na „podłączenie się” do poszczególnych włókien czy komórek nerwowych. Nie da się więc zastąpić pobudzenia poszczególnych receptorów siatkówki pikselami odbieranego przez urządzenie obrazu. Wszczepy wykonywane w czasie zabiegów łączą mikroelektrody urządzenia z powierzchnią siatkówki albo z ośrodkami wzrokowymi kory mózgowej. Chory po zabiegu musi w żmudny sposób uczyć się interpretować trafiające do niego bodźce, podobnie jak czyni to niemowlę. Dziecko otrzymuje jednak obraz o zdecydowanie większym poziomie szczegółowości.

Sztuczne, tzw. bioniczne, oko niezależnie od producenta i przyjętej techniki przekazywania impulsów zapewnia obecnie bardzo niską rozdzielczość widzenia, osiągającą kilkadziesiąt punktów (dla porównania – aparat fotograficzny w smartfonie może mieć rozdzielczość nawet kilkudziesięciu milionów pikseli). Większość chorych po dłuższym okresie treningu ma poczucie światła, jedynie część z nich rozpoznaje, z której strony przemieszcza się jego źródło. Niewielki odsetek zoperowanych pacjentów po dłuższym treningu może przy włączonym urządzeniu trafić do drzwi z odległości kilku metrów albo rozpoznać pojedynczą wielką literę, wypełniającą cały ekran monitora.

Poszczególne konstrukcje bionicznego oka pozostają nadal w sferze działań badawczo-rozwojowych i w fazie badań klinicznych. Nieliczne dopuszczone do oficjalnego stosowania w lecznictwie (a nawet refundowane w niektórych krajach) modele są stosowane rzadko ze względu na relatywnie niewielki efekt kliniczny. Nie bez znaczenia przy podejmowaniu decyzji jest możliwość wystąpienia powikłań oraz znaczny, sięgający kilkuset tysięcy złotych, koszt jednego zestawu. Żmudny, kilkumiesięczny proces treningu po zabiegu jest również czynnikiem utrudniającym stosowanie tej techniki i podnoszącym znacząco całkowite nakłady związane z leczeniem.

Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
258
28
Polecamy
Bańki lecznicze – sposób ich działania oraz przeciwwskazania
Bańki lecznicze – sposób ich działania oraz przeciwwskazania Dzień Dobry TVN
Masaż próżniowy twarzy i biustu – za co kochają go gwiazdy? Jakie daje efekty?
Masaż próżniowy twarzy i biustu – za co kochają go gwiazdy? Jakie daje efekty? Dzień Dobry TVN
Sztuczne oko – rodzaje protez i ich rola u osób niewidomych 
Sztuczne oko – rodzaje protez i ich rola u osób niewidomych  TVN zdrowie
Budowa i funkcja oka, mechanizm widzenia 
Budowa i funkcja oka, mechanizm widzenia  TVN zdrowie
Komentarze (0)
Nie przegap
Pierwszy rok w przedszkolu? Zobacz, jak uchronić dziecko przed infekcjami
Pierwszy rok w przedszkolu? Zobacz, jak uchronić dziecko przed infekcjami Materiał sponsorowany
Seks oralny – czym jest stosunek oralny? Najlepsze pozycje w seksie oralnym
Seks oralny – czym jest stosunek oralny? Najlepsze pozycje w seksie oralnym
Czym jest detektor tętna płodu i jak działa? Od kiedy można go używać?
Czym jest detektor tętna płodu i jak działa? Od kiedy można go używać?
Sok z kiszonego buraka - właściwości stosowanie przepis
Sok z kiszonego buraka - właściwości stosowanie przepis
Co to jest stłuczenie? Jakie są jego objawy? Jak długo boli?
Co to jest stłuczenie? Jakie są jego objawy? Jak długo boli?
Krostki na penisie – skąd biorą się czerwone lub białe krostki na penisie?
Krostki na penisie – skąd biorą się czerwone lub białe krostki na penisie?