Polub nas na Facebooku
Czytasz: Istota biała w mózgu. Za co odpowiada i co ją tworzy?
menu
Polub nas na Facebooku

Istota biała w mózgu. Za co odpowiada i co ją tworzy?

Fot. PhonlamaiPhoto / Getty Images

Istota biała to ważna część mózgu. Odpowiada za prawidłowe myślenie, procesy poznawcze, koncentrację i naukę. Degradacja istoty białej przyczynia się do powstawania chorób zaburzających funkcjonowanie mózgu, w tym myślenie. Istota biała jest substancją, którą można stymulować poprzez grę na pianinie i naukę języków obcych.

Istota biała to nieodłączna część mózgu, która odpowiedzialna jest za przekazywanie informacji. Przewodzi impulsy pomiędzy neuronami, ale też odpowiada za sprawne działanie i rozwój mózgu. Odgrywa bardzo ważną rolę w procesach poznawczych i umiejętności przyswajania wiedzy. Zbudowana jest z włókien, których grubość również pełni kluczową funkcję w przewodnictwie impulsów. Tworzą ją kolejno: włókna spoidłowe (łączące półkule mózgowe), włókna kojarzeniowe (łączące różne obszary w obrębie jednej półkuli) i włókna rzutowe, czyli aksony (przechodzą przez półkule mózgowe, sięgając aż do kory mózgowej). Nazwa istoty białej pochodzi od koloru białych osłonek mielinowych wokół aksonów.

Rola istoty białej w mózgu

Istota biała mózgu to jedna z podstawowych części tworzących ośrodkowy układ nerwowy. Tworzą ją skupiska wypustek neuronów (aksonów i dendrytów). Biały kolor zawdzięcza budulcowi (osłonkom mielinowym), który jest pochodną tłuszczu. Istota biała znajduje się tuż pod korą mózgu, tworząc tzw. drogi korowo-rdzeniowe i korowo-jądrowe. Występuje również w rdzeniu kręgowym, który łączy się bezpośrednio z korą mózgową. Istota biała prócz roli ochronnej istoty szarej odgrywa ważną rolę w funkcjonowaniu mózgu i działaniu poszczególnych neuronów. Odpowiada za sprawność procesów myślowych, przyswajanie informacji i naukę. Jej działanie i wzrost mogą być stymulowane zewnętrznie w wieku dziecięcym. Osłonki mielinowe, które okrywają istotę białą, kończą okres wzrostu w wieku 25–30 lat. Jednak to stymulacja w wieku dziecięcym głównie poprzez naukę gry na pianinie i naukę języków obcych skutkuje szybszym przyswajaniem wiedzy, dojrzałością emocjonalną, wyższym ilorazem inteligencji.

Jak zbudowany jest mózg? Jakie pełni funkcje? Zobaczcie na filmie:

Zobacz film: Co wiesz o mózgu? Budowa mózgu. Źródło: 36,6

Istota biała i szara

Istoty biała i szara są od siebie zależne i wspólnie biorą udział w tworzeniu i funkcjonowaniu układu nerwowego. Obydwie znajdują się w rdzeniu kręgowym, w kolumnach grzbietowej, brzusznej i bocznej. Istota biała okrywa istotę szarą, łącząc ją m.in. z neuronami w półkulach mózgowych. Siła połączeń poszczególnych partii mózgu i rdzenia kręgowego zależy od grubości pasm istoty białej. Im grubsze, tym połączenie z lewą bądź prawą półkulą jest mocniejsze i tym samym zachodzi szybsze przekazywanie informacji do neuronów. Każdy człowiek w momencie urodzenia ma 15 miliardów neuronów. Z biegiem lat ich liczba spada, na co wpływają również używki, takie jak alkohol, narkotyki. Jak wykazują badania, na proces kurczenia się liczby neuronów mają wpływ również emocje, w tym silny stres. Ich spadek związany jest ponadto z osłabianiem pasm istoty białej, a co za tym idzie, słabszym przewodnictwem wysyłanych impulsów. W konsekwencji przekłada się to na zaburzenia w logicznym myśleniu i ocenie sytuacji oraz na rozwój wielu chorób.

Zmiany w istocie białej mózgu

Niedobory substancji białej bądź niska jakość połączeń między neuronami towarzyszą wielu chorobom. Stwardnienie rozsiane, porażenie mózgowe, schizofrenia, alzheimer, choroba afektywna dwubiegunowa, depresja – jedną z przyczyn ich rozwoju jest degradacja istoty białej. Wiąże się to z uszkodzeniem lub całkowitym brakiem mieliny (otoczki włókien nerwowych) w ośrodkowym układzie nerwowym. Z nieprawidłowym funkcjonowaniem istoty białej i jej słabym przewodnictwem w neuronach wiązana jest również dysleksja. Według badań wywołana jest przez zakłócenia impulsów w częściach mózgu odpowiedzialnych za czytanie i pisanie.

Zmiany demielinizacyjne w istocie białej mózgu nadal pozostają przedmiotem badań i zmuszają naukowców do szukania odpowiedzi, czy niedorozwój mieliny jest przyczyną, czy może skutkiem zakłóceń sygnałów wysyłanych przez neurony. Zbyt małej ilości istoty białej przypisuje się również brak zdolności koncentracji w wieku dziecięcym. W dorosłym życiu może mieć to konsekwencje związane z zaburzeniami pamięci słownej i operacyjnej.

Jedną z poważnych chorób związaną z degradacją istoty białej jest choroba Binswangera. Powstaje ona na skutek całkowitej utraty przez aksony osłonki mielinowej. Do podstawowych objawów choroby należą: luki w pamięci, spowolnione procesy myślenia, apatia, brak energii, niemożność szybkiego uczenia się i brak zainteresowania środowiskiem. Choroba rozpoczyna się w okresie dzieciństwa i postępuje. Diagnostyka zmian zachodzących w mózgu i przewodnictwa neuronów przeprowadzana jest na podstawie rezonansu magnetycznego.

U wielu chorych mogą wystąpić ogniska naczyniopochodne w istocie białej mózgu. Przyczyną pojawiania się tych zmian może być niedokrwienie tkanki mózgowej, skutkujące udarem. Dochodzi do tego w wyniku miażdżycy, cukrzycy, palenia papierosów lub brania narkotyków.

Bibliografia:

  1. Alan Longstaff: Neurobiologia. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2012.
Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
51
1
Polecamy
Istota szara – czym jest i jakie są jej funkcje?
Istota szara – czym jest i jakie są jej funkcje? TVN zdrowie
Budowa mózgu człowieka i jego funkcje:
procesy życiowe, zmysły, myślenie, funkcje poznawcze
Budowa mózgu człowieka i jego funkcje: procesy życiowe, zmysły, myślenie, funkcje poznawcze TVN zdrowie
Demencja czy alzheimer?
Jak je odróżnić i co warto o nich wiedzieć?
Demencja czy alzheimer? Jak je odróżnić i co warto o nich wiedzieć? Dzień Dobry TVN
Argumenty za i przeciw biotechnologii i inżynierii genetycznej
Argumenty za i przeciw biotechnologii i inżynierii genetycznej Dzień Dobry TVN
Komentarze (0)
Nie przegap
Leki obniżające poziom cholesterolu mogą chronić przed rakiem
Leki obniżające poziom cholesterolu mogą chronić przed rakiem
Co jest przyczyną nieświeżego oddechu?
Co jest przyczyną nieświeżego oddechu?
Morsowanie. Zimne kąpiele nie tylko hartują, ale mogą też chronić przed demencją
Morsowanie. Zimne kąpiele nie tylko hartują, ale mogą też chronić przed demencją
Kasztany jadalne  - jakie mają właściwości i co można z nich przygotować?
Kasztany jadalne  - jakie mają właściwości i co można z nich przygotować?
Złote mleko z kurkumą - pomoże zwalczyć infekcję, zmniejszy problemy ze snem i depresją
Złote mleko z kurkumą - pomoże zwalczyć infekcję, zmniejszy problemy ze snem i depresją
Codzienne picie mleka może zwiększyć ryzyko raka piersi nawet o 50 proc.
Codzienne picie mleka może zwiększyć ryzyko raka piersi nawet o 50 proc.