Polub nas na Facebooku
Czytasz: Insulina i glukagon – działanie hormonów i ich wpływ na poziom glukozy

Insulina i glukagon – działanie hormonów i ich wpływ na poziom glukozy

Zainteresował Cię ten artykuł?
brzuch

Fot.: danielkrol / stock.adobe.com

Insulina produkowana przez trzustkę ma przeciwstawne działanie do glukagonu. Często konieczna jest jej suplementacja w przebiegu cukrzycy, ale także zapaleń trzustki czy innych patologii obejmujących ten narząd.

Insulina jest hormonem produkowanym przez komórki beta trzustki. Bierze udział w regulacji gospodarki węglowodanowej organizmu człowieka. Stanem chorobowym charakteryzującym się upośledzeniem wydzielania insuliny jest cukrzyca. Insulina jest powszechnie znana jako lek przyjmowany u osób z cukrzycą.

Jak działa insulina?

Głównym zadaniem insuliny jest regulacja stężenia glukozy we krwi. Wydzielana jest przez komórki beta wysp trzustkowych. Glukoza zostaje wchłonięta do organizmu w końcowych odcinkach jelita cienkiego, a to, w jaki sposób zostanie rozdysponowana do komórek obwodowych, zależy od działania insuliny. Aby glukoza była metabolizowana w komórkach wątroby, mięśni, tkanki tłuszczowej, konieczna jest insulina. Komórkami niewymagającymi działania insuliny są erytrocyty i komórki mózgowe. Do komórek glukoza wnika przez odpowiednie transportery glukozy (GLUT), łączące się z nią i przenoszące ją do wnętrza komórek.

Normy insuliny

Poziom insuliny powinien być zbadany na czczo wraz z oceną stężenia glukozy i tzw. peptydu C. Pierwszym wskazaniem jest hipoglikemia. Ponadto można monitorować poziom insuliny celem sprawdzenia endogennego jej wytwarzania przez organizm. Jest to pomiar stosowany również w ocenie tzw. insulinooporności, a także by ustalić, czy pacjent z cukrzycą typu II reaguje na doustne leki przeciwcukrzycowe, czy też wymaga rozpoczęcia insulinoterapii.

Stężenie insuliny można ocenić za pomocą testu doustnego obciążenia glukozą. Stężenie glukozy i insuliny powinno być badane w określonym czasie u otyłych pacjentów w celu ustalenia stopnia insulinooporności.

Najczęściej badanie poziomu insuliny wykonuje się w przypadku podejrzenia hipoglikemii, czyli niskiego poziomu glukozy, a tym samym objawów typu potliwość, zawroty głowy, uczucie głodu, zaburzenia widzenia, drgawki.

Zarówno insulina, jak i peptyd C są wytwarzane w organizmie człowieka w takich samych ilościach. Badanie obu pozwala na ocenę ilości insuliny wytwarzanej przez trzustkę, czyli endogennej, jak i tej podawanej w zastrzykach. Stężenie insuliny to jej całkowita ilość w ustroju. Poziom polipeptydu C to stężenie wyłącznie endogennej insuliny, czyli tej produkowanej przez trzustkę.

Nie wyznaczono konkretnych norm insuliny ze względu na to, że zakres referencyjny jest zależny od wielu czynników. Zakres referencyjny i normy wyznaczane są dla konkretnego wyniku. Jeżeli stężenie insuliny na czczo jest wysokie, a poziom glukozy prawidłowy lub lekko podwyższony, świadczy to o insulinooporności. Jeśli komórki beta trzustki nie wytwarzają odpowiedniej ilości insuliny (np. z powodu cukrzycy czy zapalenia trzustki), wtedy poziom glukozy jest bardzo wysoki, a poziom insuliny spada. Nadmiar insuliny i obniżony poziom glukozy to stan hipoglikemii.

Jeśli stężenie insuliny jest wysokie, należy pomyśleć o akromegalii (czyli jednoczesnym wzroście hormonu wzrostu), wyspiaku trzustki, insulinooporności w przebiegu cukrzycy typu II i zespole metabolicznym, otyłości, nietolerancji cukrów, nadmiarze glikokortykosteroidów. Spadek poziomu insuliny świadczyć może o chorobach trzustki, w tym o nowotworach trzustki, zapaleniu, a także niedoczynności przysadki mózgowej i cukrzycy.

Ważna jest kontrola odpowiedniego poziomu glukozy we krwi w ciąży. Wzrost poziomu glukozy we krwi kobiety ciężarnej i wzrost wydzielania insuliny powodują, że insulina przenika do płodu. Jest to hormon anaboliczny (co może być wykorzystywane w kulturystyce), dlatego powoduje nadmierny rozrost komórek płodu.

Insulina a glukagon

Insulina i glukagon są hormonami odpowiedzialnymi za przemiany węglowodanowe. Zadaniem insuliny jest obniżenie poziomu cukru we krwi. Glukagon za to podnosi ten poziom. Aby stężenie glukozy było prawidłowe, pomiędzy insuliną a glukagonem musi być zachowana równowaga.

Dość szybko po spożyciu pokarmu poziom glukozy we krwi wzrasta. Jest to sygnał dla trzustki, by zaczęła wydzielać insulinę. Obniża się wtedy poziom glukozy, a gdy stężenie cukru spada, komórki alfa trzustki zaczynają produkować glukagon. Jest to hormon pozwalający na uwolnienie zapasów glukozy z wątroby i zapobiegający nadmiernemu spadkowi glukozy we krwi w nocy i podczas wysiłku fizycznego. Nadmierny spadek poziomu glukozy byłby niebezpieczny dla mózgu człowieka. Jeśli w przypadku podawania insuliny u chorych na cukrzycę poda się jej za dużo, produkcja glukagonu może nie być wystarczająca, co jest niebezpieczne dla zdrowia i życia człowieka.

Cukrzyca a insulina

Wielu chorych na cukrzycę obawia się stosowania insuliny, przede wszystkim z powodu konieczności wykonywania iniekcji. Odwlekanie insulinoterapii może prowadzić do rozwoju powikłań cukrzycy. Nie da się stosować insuliny w tabletkach. Jest ona trawiona w przewodzie pokarmowym, przez co jej działanie jest zupełnie neutralizowane. Obecnie stosuje się specjalne peny ułatwiające iniekcje insuliny. W terapii wykorzystywane są następujące rodzaje insulin:

  • insuliny ludzkie, krótko działające i o średnim czasie działania;
  • analogi insulin uzyskiwane metodami inżynierii genetycznej. Zalicza się tu insuliny szybko działające (przeznaczone dla osób o zmiennym rozkładzie dnia, dla osób otyłych i aktywnych fizycznie) i długo działające (utrzymujące jednakowy poziom insuliny w ciągu dnia i wymagające od pacjenta regularności m.in. w spożywaniu posiłków).

Zobacz film: Insulina - ratunek przed śmiercią. Źródło: 36,6

Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
9
1
Więcej na temat
Cukrzyca insulinoniezależna, czyli cukrzyca typu 2: objawy, przyczyny, leczenie i powikłania
Cukrzyca insulinoniezależna, czyli cukrzyca typu 2: objawy, przyczyny, leczenie i powikłania
Objawy niedocukrzenia, jego przyczyny, metody leczenia i dieta
Objawy niedocukrzenia, jego przyczyny, metody leczenia i dieta
Insulina w ciąży – kiedy stosować? Czy ma wpływ na dziecko?
Insulina w ciąży – kiedy stosować? Czy ma wpływ na dziecko?
Krzywa cukrowa u kobiet w ciąży: kiedy wykonać i jak się przygotować?
Krzywa cukrowa u kobiet w ciąży: kiedy wykonać i jak się przygotować?
Komentarze (0)
Nie przegap
Odchudzanie last minute. Jak pozbyć się zbędnych kilogramów tuż przed wakacjami?
Odchudzanie last minute. Jak pozbyć się zbędnych kilogramów tuż przed wakacjami?
Fast food to żywność, która szczególnie szkodzi zdrowiu. Sprawdź, co się dzieje z twoim ciałem, kiedy jesz „śmieciowe jedzenie”
Fast food to żywność, która szczególnie szkodzi zdrowiu. Sprawdź, co się dzieje z twoim ciałem, kiedy jesz „śmieciowe jedzenie”
Fobia społeczna – przyczyny, objawy, skutki i leczenie lęku społecznego
Fobia społeczna – przyczyny, objawy, skutki i leczenie lęku społecznego
Zespół FAS (alkoholowy zespół płodowy) – konsekwencje spożywania alkoholu w ciąży
Zespół FAS (alkoholowy zespół płodowy) – konsekwencje spożywania alkoholu w ciąży
Asperger: objawy zaburzenia ze spectrum autyzmu, przyczyny, leczenie
Asperger: objawy zaburzenia ze spectrum autyzmu, przyczyny, leczenie
Co to jest melasa? Jakie ma właściwości i zastosowanie?
Co to jest melasa? Jakie ma właściwości i zastosowanie?