Polub nas na Facebooku
Czytasz: Hipernatremia – przyczyny, objawy i leczenie zaburzeń gospodarki sodowej
menu
Polub nas na Facebooku

Hipernatremia – przyczyny, objawy i leczenie zaburzeń gospodarki sodowej

krew

Fot.: littlebell / stock.adobe.com

Hipernatremia jest fachowym określeniem zaburzeń gospodarki sodowej. Rozpoznaje się ją, gdy poziom sodu w organizmie przekracza 145 mmol/l. Może mieć charakter przewlekły lub ostry. Czasem skutkuje obrzękiem mózgu, co stanowi zagrożenie dla życia chorego.

Leczenie hipernatremii uzależnia się od nasilenia objawów. Jeśli jej przebieg jest łagodny, wystarcza ograniczenie płynów do 500 mililitrów na dobę. Gdy ciężki, konieczne jest podanie hipotonicznego roztworu NaCl, nierzadko w połączeniu z wazopresyną. W takich sytuacjach wymagane jest stałe monitorowanie stanu pacjenta.

Czym jest hipernatremia?

Hipernatremia to medyczne określenie zaburzeń gospodarki sodowej, które stwierdza się, gdy poziom sodu we krwi przekracza 145 mmol/l. Ma charakter zarówno ostry, jak i przewlekły. W wielu przypadkach stanowi zagrożenie dla zdrowia oraz życia chorego. Jest też jednym z najczęściej występujących zaburzeń elektrolitowych wśród pacjentów w różnym przedziale wiekowym.

Sód i jego rola w organizmie człowieka a hipernatremia

Sód jest pierwiastkiem należący do grupy metali alkalicznych. W organizmie człowieka występuje pod postacią jonów. Obecny we krwi oraz płynach ustrojowych jako kation przestrzeni międzykomórkowej jest odpowiedzialny za regulację ciśnienia tętniczego. Dba również o utrzymanie prawidłowego poziomu objętości krwi w naczyniach krwionośnych i wspomaga pracę nerek. Od stężenia tego pierwiastka zależy stopień nawodnienia organizmu.

Wysoki poziom sodu w osoczu sprzyja odwodnieniu komórek i powoduje, że poziom wody w przestrzeni międzykomórkowej jest nieadekwatny do ilości elektrolitów we krwi. Zjawisko określa się mianem hipertonicznej hiperosmolarności i uważa za jedną z podstawowych przyczyn zaburzeń gospodarki sodowej.

Zobaczcie na filmie, w jakich produktach znajdziemy sód:

Zobacz film: Gdzie znajdziemy sód? Źródło: Wiem, co jem 

Rodzaje hipernatremii

Zaburzenia gospodarki sodowej mogą mieć żróżnicowany przebieg, dlatego podzielono je na dwa rodzaje:

  • hipernatremię ostrą trwającą około 12 godzin, której objawy ustają lub są mniej intensywne po upływie tego czasu. Cechuje ją cięższy przebieg;
  • hipernatremię przewlekłą trwającą ponad 48 godzin, którą charakteryzują łagodniejsze symptomy.

Osoby z zaburzeniami o charakterze ostrym muszą być stale monitorowane przez lekarza z oddziału szpitalnego.

Komu grozi hipernatremia?

Z hipernatremią borykają się osoby w różnym przedziale wiekowym. Chorują nawet niemowlęta, u których skrajne odwodnienie wiąże się z biegunką powstałą w wyniku infekcji wirusowych. Szczególnie narażone są także osoby starsze, które nie odczuwają dużego pragnienia i osoby leżące wentylowane mechanicznie, u których podaż płynów może być zaburzona.

Co ciekawe, zaburzenia gospodarki sodowej mogą wystąpić u osób zdrowych, choć zdarza się to bardzo rzadko. Ich przyczyną jest nadmiar soli w diecie. Wysoki poziom sodu jest również częsty u osób dializowanych i dzieci karmionych słonymi pokarmami.

Objawy hipernatremii

Objawy hipernatremii są nieswoiste, dlatego mogą być błędnie zinterpretowane. Klasyczne symptomy to spadek ciśnienia krwi i zawroty głowy, które pojawiają się przy zmianie pozycji. Często towarzyszy im utrata łaknienia, nudności lub wymioty. Ponadto stale narastający poziom sodu skutkuje splątaniem, zaburzeniami świadomości, jak również pobudzeniem występującym naprzemiennie z sennością. Konsekwencją jest śpiączka i obrzęk mózgu, który może spowodować zgon chorego. Zaburzenia gospodarki sodowej nierzadko wpływają na poziom innych elektrolitów np. potasu, co u człowieka objawia się wzmożonym napięciem mięśniowym.

Diagnostyka i leczenie hipernatremii

Hipernatremię diagnozuje się na podstawie wyników analiz laboratoryjnych. Materiałem do badania jest krew żylna. Jeśli poziom sodu przekracza 145 mmol/l, konieczne jest leczenie polegające na uzupełnianiu płynów.

Leczenie zaburzeń gospodarki sodowej polega głównie na uzupełnianiu płynów drogą doustną, czasem również dożylnie. W celu nawodnienia chorego podaje się mu 0,45% roztwór NaCl (chlorku sodu) lub 5% roztwór glukozy, który ma podobne właściwości.

Poziomu sodu nie wolno zmniejszać gwałtownie, dlatego, zanim dojdzie do podania płynów, oblicza się szybkość korekcji. Zalecane jest, aby hipernatremia ostra była korygowana z szybkością nie większą niż 1 mmol/l/h, przewlekła zaś – 0,5 mmol/l/h. Dzięki temu można zapobiec obrzękowi mózgu u chorego i związanym z tym powikłaniom.

Prędkość korekcji i zmianę stężenia sodu po otrzymaniu litra płynu wylicza się na podstawie następującego wzoru: zmiana stężenia sodu = (stężenie Na+ w płynie infuzyjnym [mmol/l] – stężenie Na+ w surowicy pacjenta [mmol/l])/(TBW+1), gdzie TBW (total body water) – całkowita ilość wody w ciele wynosi 0,5 masy ciała (u kobiet) lub 0,613 (u mężczyzn). Żeby otrzymać ostateczną objętość płynu, która ma być podana w chwili leczenia, należy wymaganą szybkość korekcji (1 lub 0,5) podzielić przez liczbę otrzymaną ze wzoru.

Bibliografia:

1. A. Wakil, S.L. Atkin, Postępowanie w zaburzeniach gospodarki sodowej, [w:] „Clinical Medicine” 2010; 1 (10), s. 79–82.

Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
60
5
Polecamy
Jak rozpoznać i leczyć zespół przewlekłego zmęczenia?
Jak rozpoznać i leczyć zespół przewlekłego zmęczenia? Dzień Dobry TVN
Nadmiar magnezu - przyczyny, objawy i leczenie
Nadmiar magnezu - przyczyny, objawy i leczenie Dzień Dobry TVN
Hiponatremia - jak leczyć niedobór sodu w organizmie?
Hiponatremia - jak leczyć niedobór sodu w organizmie? TVN zdrowie
Czym jest zespół Barttera? Objawy i przyczyny niedobór sodu w organizmie
Czym jest zespół Barttera? Objawy i przyczyny niedobór sodu w organizmie TVN zdrowie
Komentarze (0)
Nie przegap
 Choroba Alzheimera – objawy, diagnostyka, rokowania
Choroba Alzheimera – objawy, diagnostyka, rokowania
Seks oralny – czym jest stosunek oralny? Najlepsze pozycje w seksie oralnym
Seks oralny – czym jest stosunek oralny? Najlepsze pozycje w seksie oralnym
Krostki na penisie – skąd biorą się czerwone lub białe krostki na penisie?
Krostki na penisie – skąd biorą się czerwone lub białe krostki na penisie?
Pierwszy rok w przedszkolu? Zobacz, jak uchronić dziecko przed infekcjami
Pierwszy rok w przedszkolu? Zobacz, jak uchronić dziecko przed infekcjami Materiał sponsorowany
Borowik – jakie są rodzaje borowików? Które są jadalne, a które trujące?
Borowik – jakie są rodzaje borowików? Które są jadalne, a które trujące?
O czym może świadczyć zgrubienie za uchem?
O czym może świadczyć zgrubienie za uchem?