Czytasz: Hemostaza – na czym polega, badania, jakie są objawy zaburzeń hemostazy? 

Hemostaza – na czym polega, badania, jakie są objawy zaburzeń hemostazy? 

NAN

Fot: Tomasz / fotolia.com

Hemostaza jest działaniem organizmu, które zapobiega wypływaniu krwi z naczyń krwionośnych w normalnych warunkach oraz w sytuacji uszkodzeń. W hemostazie uczestniczą ściany naczyń krwionośnych, układ fibrynolizy, układ krzepnięcia, a także płytki krwi. 

Hemostaza zapewnia swobodny przepływ krwi w naczyniach krwionośnych. Jest procesem fizjologicznym, na który składa się wiele mechanizmów. Jednymi z najczęstszych powodów niewłaściwej hemostazy są zaburzenia krzepnięcia krwi.

Hemostaza – z czego się składa?

Jak informują lekarze, aby hemostaza była prawidłowa, konieczne jest zachodzenie zespołu procesów utrzymujących krew w stanie płynnym, zachowanie ciągłości śródbłonka naczyń krwionośnych, a w sytuacji uszkodzenia naczyń – zapobieganie wynaczynieniu poprzez tworzenie skrzepów. Umożliwiają to wspomniane elementy układu hemostazy. Jednym z nich są płytki krwi, zwane także trombocytami, które są najmniejszymi elementami składowymi krwi. W jednym mikrolitrze krwi zdrowego człowieka znajduję się 150–400 tys. płytek krwi, które żyją od 8 do 10 dni. Są odpowiedzialne za zainicjowanie procesu krzepnięcia, fibrynolizę, a także skurcz naczyń krwionośnych.

Ściany naczyń krwionośnych, które podobnie jak płytki krwi biorą udział w hemostazie, składają się z trzech warstw: wewnętrznej (umożliwiają odpychanie elementów komórkowych krwi), środkowej (zbudowanej z mięśniówki gładkiej), a także zewnętrznej (zbudowanej z włókien kolagenowych, odpowiada za mocowanie naczynia do otaczających tkanek). Układ fibrynolizy, czyli kolejny element hemostazy, odpowiedzialny jest za rozpuszczanie skrzepu i utrzymywanie drożności naczyń. Ostatni element hemostazy – układ krzepnięcia – złożony jest z jonów wapnia, fosfolipidów błon komórkowych, a także czynników krzepnięcia. Sam proces krzepnięcia jest ciągiem procesów prowadzących do wytworzenia trombiny, której odpowiednia ilość prowadzi do stabilizowania czopu płytkowego.

Hemostaza w warunkach prawidłowych

Hemostazę w prawidłowych, normalnych warunkach umożliwiają: obecność czynników krzepnięcia krwi w osoczu, stałe wydzielanie prostacykliny przez komórki śródbłonka, ujemne oraz jednakowe ładunki elektryczne płytek krwi i śródbłonka, naturalne inhibitory krzepnięcia, wydzielanie tlenku azotu, a także obecność kwasu 13-hydroksyoktadekadienowego w komórkach śródbłonka.

Hemostaza po uszkodzeniu naczyń krwionośnych

W sytuacji uszkodzenia naczynia krwionośnego konieczne jest zatamowanie krwawienia poprzez wytworzenie skrzepu płytkowego. Umożliwiają to procesy hemostazy pierwotnej (zachodzącej w obrębie płytek krwi i naczyń), a także hemostazy wtórnej (zapewniającej krzepnięcie krwi). Oba procesy łączą się ze sobą i występują niemal w tym samym czasie. Samoistne tamowanie krwi rozpoczyna się procesem skurczu w miejscu uszkodzonego naczynia, a także tworzeniem się czopa hemostatycznego, który jest złożony z płytek krwi i znajduje się dokładnie w miejscu uszkodzenia ściany naczynia (hemostaza pierwotna).

W dalszej kolejności dochodzi do wzmocnienia czopa przez sieć fibryny w wyniku aktywacji krzepnięcia krwi. Za sprawą inhibitorów krzepnięcia krwi czop hemostatyczny powstały poprzez uszkodzenie ma odpowiednią wielkość, nie narasta poza miejscem uszkodzenia i nie prowadzi do tworzenia się zakrzepów. W końcowym etapie hemostazy wtórnej dochodzi do rozpuszczenia zbędnych złogów fibryny oraz usunięcia pozostałych elementów czopa przez komórki żerne. Rezultatem tych procesów jest drożność uszkodzonego naczynia krwionośnego.

Kiedy dochodzi do zaburzeń hemostazy?

Zaburzenie hemostazy może być objawem wielu toczących się w organizmie stanów chorobowych, a także dysfunkcji i niedoborów. Jak informują lekarze, zaburzenia hemostazy są objawem skaz krwotocznych (ogółu zaburzeń krzepnięcia krwi), a konkretnie:

  • skazy osoczowej – najczęstszą przyczyną jest defekt czynnika krzepnięcia krwi,
  • skazy naczyniowej – wywołane defektem budowy ściany naczynia krwionośnego,
  • skazy płytkowej – najczęstsza przyczyna krwawień, przyczynami może być zaburzenie tworzenia płytek krwi, nadmierna kumulacja płytek w narządach obwodowych.

Do zaburzenia układu hemostazy dochodzi także u osób cierpiących na niedobór witaminy K, w takim przypadku pozostałymi objawami niedoborów mogą być trudności w mineralizacji kości, osteoporoza, ryzyko powstania zapalenia jelita, biegunek, a nawet ryzyko rozwoju chorób nowotworowych. Niewłaściwy układ hemostazy występuje także u osób chorych na zakrzepicę, zespół rozsianego wykrzepiania wewnątrznaczyniowego oraz zakrzepową plamicę małopłytkową. Z problemem zaburzonego układu hemostazy borykają się także osoby z dysfunkcjami układu antykoagulacyjnego, a dokładnie z niedoborem białka C, niedoborem białka S, a także niedoborem antytrombiny.

Bibliografia

- Konturek S., Fizjologia człowieka, Elsevier Urban & Partner, Wrocław 2007

- Sokołowska B., Repetytorium z fizjologii hemostazy, Acta Haematologica Polonica 2010, nr 2, str. 245–252

- http://biotka.mol.uj.edu.pl/zbm/handouts/2013/AgJ/Wyklad_12.pdf

Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
0
0
Komentarze (0)
Nie przegap
Czy można słodzić gorącą herbatę miodem? - test
Co to jest śmierć kliniczna? Świadectwa osób, które jej doświadczyły
Konizacja szyjki macicy – wskazania, przebieg zabiegu, gojenie i rekonwalescencja
Skręt kiszek – objawy, przyczyny oraz leczenie
Ból w mostku – powód do paniki? Nie zawsze oznacza zawał
Bezoary – przyczyny powstawania, objawy i leczenie