Polub nas na Facebooku
Czytasz: Geriatra – czym się zajmuje specjalista zwany lekarzem osób starszych
menu
Polub nas na Facebooku

Geriatra – czym się zajmuje specjalista zwany lekarzem osób starszych

NAN

Fot: brunella fratini / fotolia.com

Geriatra to specjalista z dziedziny medycyny zajmującej się diagnozowaniem i leczeniem pacjentów w podeszłym wieku, po 65. roku życia. Wielość procesów chorobowych i zachodzące między nimi interakcje stanowią duże wyzwanie dla lekarza osób starszych. Polska od lat cierpi na niedobór geriatrów.

Geriatra to lekarz, który z każdym rokiem będzie coraz bardziej potrzebny na rynku medycznym. Prognozowano bowiem, że w latach 2005–2050 liczba osób po 80. roku życia wzrośnie w Europie o 34 miliony, czyli o blisko 180%. Jednocześnie będzie następował spadek liczebności osób młodych, w przedziale wiekowym do 24. roku życia – o 28,8 miliona, czyli o 44%.

Rozwój geriatrii pokazuje, jak przez ostatnie dziesięciolecia zmieniały się priorytety ochrony zdrowia. W przeszłości największym wyzwaniem medycyny była walka z chorobami zakaźnymi. Gdy dzięki upowszechnieniu szczepień profilaktycznych, antybiotyków i innych leków udało się uporać z tym problemem, świat stanął przed kolejnym, związanym z upowszechnieniem się tzw. chorób cywilizacyjnych. Postęp medycyny sprawił jednak, że osoby obciążone schorzeniami sercowo-naczyniowymi, neurologicznymi czy otyłością dożywają sędziwego wieku, stając się pacjentami geriatry.

Lekarz geriatra w Polsce

Polskie społeczeństwo także się starzeje. Osoby w wieku powyżej 65. roku życia stanowią obecnie ok. 14,7% populacji, a w roku 2035 – według szacunków Głównego Urzędu Statystycznego – będzie ich w społeczeństwie ponad 23%. Prognozy wskazują ponadto na wyraźny wzrost liczby osób w późnej starości, czyli po 80. roku życia.

Geriatrów w Polsce jednak brakuje, podobnie jak specjalistycznych przychodni czy oddziałów szpitalnych. Jak wykazał raport Najwyższej Izby Kontroli z 2015 r., nie ma systemu opieki medycznej nad pacjentami w podeszłym wieku. Główną barierą jest metoda rozliczania świadczeń medycznych przez Narodowy Fundusz Zdrowia, która zakłada finansowanie tylko jednej choroby, choć ludzie starsi z reguły cierpią na kilka schorzeń jednocześnie [*].

Geriatra – czym się zajmuje

Termin „geriatria” po raz pierwszy pojawił się w 1909 r., w publikacji amerykańskiego lekarza Ignatza Leo Naschera zamieszczonej w „New York Journal of Medicine”. Autor uzasadniał konieczność wyodrębnienia specjalnej dyscypliny klinicznej, która odnosiłaby się tylko do chorób wieku starczego. W Polsce geriatria zaczęła rozwijać się dopiero po II wojnie światowej, w 1956 r. uruchomiono Sanatorium Geriatryczne w Inowrocławiu, pierwszą tego typu placówkę w kraju. W 1960 r. rozpoczęła działalność pierwsza poradnia geriatryczna (w Opolu), a rok później powstały dwa pierwsze szpitalne oddziały geriatryczne – w Katowicach i w Łodzi.

Geriatrów w Polsce jest obecnie około 400, natomiast tzw. pacjentów geriatrycznych, czyli osób po 65. roku życia, cierpiących na typową dla wieku starszego wielochorobowość, czyli współwystępowanie kilku przewlekłych chorób – blisko 1,5 miliona. To właśnie nakładające się na siebie schorzenia są największym wyzwaniem geriatrii.

U osób w podeszłym wieku często stwierdza się:

  • chorobę zwyrodnieniową stawów (występuje nawet u 80% Polaków po 75. roku życia);
  • nadciśnienie tętnicze (cierpi na nie 60–70% pacjentów geriatrycznych);
  • chorobę niedokrwienną (problem 30% starszych osób);
  • cukrzycę (dotyczy 20% osób po 65. roku życia);
  • przewlekłą obturacyjną chorobę płuc (występuje u 25%);
  • zaparcia (u 25% pacjentów);
  • wysiłkowe nietrzymanie moczu (problem 25% pacjentów).

Lekarz osób starszych musi zdawać sobie sprawę z tego, że typową cechą wielochorobowości jest współwystępowanie schorzeń somatycznych i psychicznych. Częstość łagodnych i przewlekłych zespołów depresyjnych może sięgać nawet 30% populacji osób starszych, a zespoły otępienne rozpoznaje się u około 10%, przy czym po 90. roku życia występują one aż u 40% Polaków.

Geriatra powinien też brać pod uwagę tzw. efekt domina, występujący w sytuacjach stresowych. U osób starszych uszkodzenie jednego narządu zwiększa ryzyko reakcji lawinowej i problemów z innymi organami. Na przykład niewydolność serca często prowadzi do pogorszenia funkcji ośrodkowego układu nerwowego (zaburzenia pamięci, kłopoty z orientacją), nerek, przewodu pokarmowego czy zmniejszenia sprawności ruchowej.

Lekarz osób starszych a zespół słabości

Wyzwaniem dla geriatry jest również częsty u osób starszych tzw. zespół słabości, na który składa się wiele zaburzeń i dolegliwości, m.in.:

  • sarkopenia, czyli utrata masy mięśniowej;
  • niedożywienie;
  • brak sił i niemożność podjęcia większego wysiłku;
  • spowolnienie motoryczne;
  • problemy z zachowaniem równowagi;
  • niska aktywność fizyczna;
  • zmniejszona wrażliwość i reakcja na bodźce.

Lekarz osób starszych powinien odpowiednio wcześnie rozpoznać zespół słabości i wdrożyć odpowiednie działania prewencyjne, które mogą poprawić komfort życia pacjenta i znacząco przesunąć w czasie moment całkowitego uzależnienia od opiekunów czy instytucji. Przykładem interwencji geriatry mogą być: modyfikacja leczenia, wprowadzenie zdrowego odżywiania i rehabilitacji ruchowej, rekomendacja odpowiednich butów i pomocy ortopedycznych, aparatu słuchowego, okularów, likwidacji barier architektonicznych, zainstalowania właściwego oświetlenia w domu, uchwytów ułatwiających korzystanie z toalety i prysznica.

Zobacz film: Zastosowanie laserów. Źródło: Bez recepty

Bibliografia:

Raport NIK o opiece geriatrycznej 2015

Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
64
6
Polecamy
Dawcy szpiku.
Dzieląc się życiem, spełniają marzenia
Dawcy szpiku. Dzieląc się życiem, spełniają marzenia Dzień Dobry TVN
Migrena - ból nie do zniesienia.
Jak ją leczyć?
Migrena - ból nie do zniesienia. Jak ją leczyć? Dzień Dobry TVN
29 lutego to Światowy Dzień Chorób Rzadkich
29 lutego to Światowy Dzień Chorób Rzadkich TVN zdrowie
Co to jest hipertensjologia?
Czym zajmuje się hipertensjolog?
Co to jest hipertensjologia? Czym zajmuje się hipertensjolog? TVN zdrowie
Komentarze (1)
wojciech10
gdzie sa przychodne lekarskie?
Czytaj całość
Nie przegap
Postaw kręgosłup na nogi. Co zrobić, aby plecy przestały boleć?
Postaw kręgosłup na nogi. Co zrobić, aby plecy przestały boleć? Materiał sponsorowany
Pierwsza pomoc przy zespole suchego oka
Pierwsza pomoc przy zespole suchego oka Materiał sponsorowany
Jak chronić skórę przed słońcem?
Jak chronić skórę przed słońcem?
"Taki trening jest bardziej treściwy i konkretny" - zapytaliśmy eksperta, dlaczego warto postawić na trening online?
"Taki trening jest bardziej treściwy i konkretny" - zapytaliśmy eksperta, dlaczego warto postawić na trening online?
Zioła na menopauzę – które łagodzą nieprzyjemne objawy przekwitania?
Zioła na menopauzę – które łagodzą nieprzyjemne objawy przekwitania?
Ocet spirytusowy- właściwości i zastosowanie. Do czego można go użyć?
Ocet spirytusowy- właściwości i zastosowanie. Do czego można go użyć?