Polub nas na Facebooku
Czytasz: Empatia – czym jest zdolność odczuwania? Co oznacza brak empatii? 
menu
Polub nas na Facebooku

Empatia – czym jest zdolność odczuwania? Co oznacza brak empatii? 

NAN

Fot: pressmaster / fotolia.com

Empatia jest zdolnością do odczuwania stanów psychicznych innych osób, dzięki czemu możliwe staje się spoglądanie na daną sytuację z innej perspektywy. Empatia umożliwia wytworzenie głębokich relacji międzyludzkich, a w psychologii należy do elementów inteligencji emocjonalnej.

Wielu badaczy i naukowców uważa, że to właśnie za sprawą empatii ludzie byli w stanie stworzyć społeczeństwa i żyją w nich po dziś dzień. Empatia jako umiejętność odczuwania ma jednak wiele definicji, a jedna z pierwszych, grecka empatheia oznaczała cierpienie. Współcześnie termin ten ma jednak zgoła odmienne znaczenie.

Rozwój empatii – jak powstaje współodczuwanie?

Istnieje wiele teorii traktujących o powstawaniu zdolności empatii. Jedną z najbardziej rozpowszechnionych jest teoria szwajcarskiego psychologa Jeana Piageta, który traktował empatię jako element pochodny rozwoju poznawczego u dziecka w wieku 7–12 lat. Zdaniem badacza na wcześniejszym etapie myślenie dziecka ma charakter jedynie egocentryczny i pozbawione jest zdolności współodczuwania. Młodsze dziecko nie potrafi wczuć się w rolę innej osoby, ponieważ wymaga to złożonego procesu poznawczego, który następuje w późniejszym okresie życia.

Redakcja poleca:
OCZYwiście dieta. Co jeść, żeby mieć dobry wzrok?  Materiał sponsorowany
Dlaczego się topimy? Ratownik: zawodzą nas umiejętności i... psychika
10 zdrowotnych właściwości kardamonu. Na problemy trawienne i na potencję!

Sprzeczne z tą teorią są wyniki badań przeprowadzonych w latach 70. XX w. przez amerykankę Helen Borke. Badanie zostało podzielone na dwie części, a udział w nim wzięło 200 dzieci w wieku od 3 do 8 lat. Pierwsza część polegała na pokazywaniu rysunków z twarzami smutnymi, szczęśliwymi, przestraszonymi oraz złymi. Opowiadano historię, w których bohater doświadczał każdej z tych emocji. W drugiej części zostało opowiedzianych kolejne 8 opowiadań, a także proszono dzieci o wyobrażenie sobie sytuacji dzielenia się daną rzeczą, zrzucania innego dziecka z roweru oraz podobnych sytuacji. Emocje towarzyszące dzieciom w trakcie słuchania opowiadań oraz wykonywania poleceń posłuży badaczom do sformułowania wniosków znacznie odbiegających od teorii szwajcarskiego psychologa. W badaniu udowodniono, że dzieci już w wieku 3 lat zdają sobie sprawę z uczuć innych osób oraz z tego, że uczucia są zależne od danej sytuacji.

Co to jest empatia? Definicje

Zdaniem węgierskiej psycholog Margaret Mahler empatia jest umiejętnością rozumienia innych, a także zdolnością współodczuwania emocji oraz uczuć. Empatia nazywana była przez Mahler darem wczuwania się w sytuację innych ludzi, a także podejmowaniem prób rozumienia motywów, którymi kierują się inni ludzie. Empatia umożliwia konstruowanie dialogu międzyludzkiego oraz ogólnospołecznego. Brak empatii w przypadku potencjalnego konfliktu może naturalnie go zaostrzyć oraz doprowadzić do rozwiązania go w sposób siłowy. Według Margaret Mahler osoby cechujące się wysoką empatią są doskonałymi mediatorami dzięki zdolności rozwiązywania konfliktów.

Jeden z najbardziej docenianych współczesnych psychologów, Simon Baron-Cohen, uważa, że empatia jest zdolnością rozpoznawania myśli oraz uczuć innej osoby wraz z reagowaniem na myśli i uczucia właściwą emocją. Jego zdaniem zdolność empatii jest ściśle zależna od działania mózgu człowieka, a dokładnie od 10 połączonych ze sobą obszarów, nazywanych obwodami empatii.

Zobacz także: Dzieci Indygo: koncept, cechy dzieci indygo i test. Czy twoje dziecko to dziecko indygo?

Według S. Barona-Cohena do obwodów empatii należy:

  • przyśrodkowa kora przedczołowa – bierze udział w przetwarzaniu informacji i porównywaniu punktu widzenia innej osoby,
  • kora oczodołowo-czołowa – jest aktywna w momencie myślenia o danych czynnościach,
  • wieczko czołowe – bierze udział w procesie komunikacji,
  • zakręt czołowy dolny – umożliwia rozpoznawanie mimiki twarzy,
  • część ogonowa przedniego zakrętu obręczy i przednia część wyspy – aktywne w procesach empatii i odczuwania bólu,
  • skrzyżowanie skroniowo-ciemieniowe – pozwala na ocenę intencji i przekonań innych osób,
  • bruzda skroniowa górna – jej uszkodzenie może spowodować brak zdolności określenia, na co patrzą inni ludzie,
  • kora czuciowo-somatyczna – uaktywnia się w momencie dotykania ciała przez innych ludzi oraz patrzenia na sytuację, w której inni ludzie są dotykani,
  • płacik ciemieniowy dolny i bruzda ciemieniowa dolna – mogą wpływać na tzw. zaraźliwość emocjonalną, widoczną zwłaszcza u małych dzieci,
  • ciało migdałowate – umożliwia poznanie uczucia strachu, stanowi swego rodzaju centrum emocji.

Zobacz także: Cechy osoby inteligentnej emocjonalnie - ćwiczenia rozwijające inteligencję emocjonalną

Co oznacza brak empatii?

Zdaniem psychologów brak empatii cechuje osoby skupione na zaspokajaniu własnych potrzeb, co bywa kłopotliwe zwłaszcza u ludzi znajdujących się w bliskich związkach. Zdarza się, że osoby z niską empatią lub jej brakiem są narcyzami, bywają oskarżane o brak chęci zrozumienia innych, a ich zachowanie determinuje oddalanie się od siebie w związkach. Osoby z brakiem empatii nie są zainteresowane losem innych ludzi, nie pomagają im oraz nie są w stanie wczuć się w rolę innych, a także spojrzeć na pewne sprawy z perspektywy innych osób.

Zobacz film: Objawy nerwicy. Źródło: Dzień Dobry TVN

Bibliografia

- Baron-Cohen S., Teoria zła, o empatii i genezie zła, Smak Słowa, Sopot 2014,

- (ang.) Borke H., Interpersonal perception of young children: egocentrism or empathy, „Developmental Psychology” 1971,

- (ang.) Wieck K., Kunzmann U., Age Differences in Empathy: Multidirectional an Context-Dependent, „Psychology and Aging” 2015,

- Albrecht K., Inteligencja społeczna. Nowa nauka sukcesu, Helion, Gliwice 2007,

- Goleman D., Inteligencja emocjonalna, Media Rodzina, Poznań 2007.

Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
50
6
Polecamy
Co to są emocje?
Jakie są rodzaje emocji?
Co to są emocje? Jakie są rodzaje emocji? Dzień Dobry TVN
Czym charakteryzuje się osobowość zależna?
Czym charakteryzuje się osobowość zależna? Dzień Dobry TVN
Inteligencja interpersonalna – zdolność empatii i budowania relacji
Inteligencja interpersonalna – zdolność empatii i budowania relacji TVN zdrowie
Cechy osoby inteligentnej emocjonalnie - ćwiczenia rozwijające inteligencję emocjonalną
Cechy osoby inteligentnej emocjonalnie - ćwiczenia rozwijające inteligencję emocjonalną TVN zdrowie
Komentarze (0)
Nie przegap
Olejek rycynowy na włosy, rzęsy i... opaloną skórę. Skąd się bierze jego pielęgnacyjna moc?
Olejek rycynowy na włosy, rzęsy i... opaloną skórę. Skąd się bierze jego pielęgnacyjna moc?
Pluskwa. Jak rozpoznać ugryzienia przez pluskwy i jak sobie z nimi radzić?
Pluskwa. Jak rozpoznać ugryzienia przez pluskwy i jak sobie z nimi radzić?
Co to są kapary? Jakie posiadają wartości odżywcze i właściwości lecznicze?
Co to są kapary? Jakie posiadają wartości odżywcze i właściwości lecznicze?
Menopauza przed 40.? To możliwe! Jak rozpoznać przedwczesną menopauzę?
Menopauza przed 40.? To możliwe! Jak rozpoznać przedwczesną menopauzę?
Kabotegrawir - lek, który w końcu pokona wirusa HIV?
Kabotegrawir - lek, który w końcu pokona wirusa HIV?
Wystawiasz blizny na słońce. To błąd! Sprawdź, dlaczego trzeba je chronić
Wystawiasz blizny na słońce. To błąd! Sprawdź, dlaczego trzeba je chronić