Polub nas na Facebooku
Czytasz: Empatia – czym jest zdolność odczuwania? Co oznacza brak empatii? 

Empatia – czym jest zdolność odczuwania? Co oznacza brak empatii? 

Zainteresował Cię ten artykuł?
NAN

Fot: pressmaster / fotolia.com

Empatia jest zdolnością do odczuwania stanów psychicznych innych osób, dzięki czemu możliwe staje się spoglądanie na daną sytuację z innej perspektywy. Empatia umożliwia wytworzenie głębokich relacji międzyludzkich, a w psychologii należy do elementów inteligencji emocjonalnej.

Wielu badaczy i naukowców uważa, że to właśnie za sprawą empatii ludzie byli w stanie stworzyć społeczeństwa i żyją w nich po dziś dzień. Empatia jako umiejętność odczuwania ma jednak wiele definicji, a jedna z pierwszych, grecka empatheia oznaczała cierpienie. Współcześnie termin ten ma jednak zgoła odmienne znaczenie.

Rozwój empatii – jak powstaje współodczuwanie?

Istnieje wiele teorii traktujących o powstawaniu zdolności empatii. Jedną z najbardziej rozpowszechnionych jest teoria szwajcarskiego psychologa Jeana Piageta, który traktował empatię jako element pochodny rozwoju poznawczego u dziecka w wieku 7–12 lat. Zdaniem badacza na wcześniejszym etapie myślenie dziecka ma charakter jedynie egocentryczny i pozbawione jest zdolności współodczuwania. Młodsze dziecko nie potrafi wczuć się w rolę innej osoby, ponieważ wymaga to złożonego procesu poznawczego, który następuje w późniejszym okresie życia.

Sprzeczne z tą teorią są wyniki badań przeprowadzonych w latach 70. XX w. przez amerykankę Helen Borke. Badanie zostało podzielone na dwie części, a udział w nim wzięło 200 dzieci w wieku od 3 do 8 lat. Pierwsza część polegała na pokazywaniu rysunków z twarzami smutnymi, szczęśliwymi, przestraszonymi oraz złymi. Opowiadano historię, w których bohater doświadczał każdej z tych emocji. W drugiej części zostało opowiedzianych kolejne 8 opowiadań, a także proszono dzieci o wyobrażenie sobie sytuacji dzielenia się daną rzeczą, zrzucania innego dziecka z roweru oraz podobnych sytuacji. Emocje towarzyszące dzieciom w trakcie słuchania opowiadań oraz wykonywania poleceń posłuży badaczom do sformułowania wniosków znacznie odbiegających od teorii szwajcarskiego psychologa. W badaniu udowodniono, że dzieci już w wieku 3 lat zdają sobie sprawę z uczuć innych osób oraz z tego, że uczucia są zależne od danej sytuacji.

Co to jest empatia? Definicje

Zdaniem węgierskiej psycholog Margaret Mahler empatia jest umiejętnością rozumienia innych, a także zdolnością współodczuwania emocji oraz uczuć. Empatia nazywana była przez Mahler darem wczuwania się w sytuację innych ludzi, a także podejmowaniem prób rozumienia motywów, którymi kierują się inni ludzie. Empatia umożliwia konstruowanie dialogu międzyludzkiego oraz ogólnospołecznego. Brak empatii w przypadku potencjalnego konfliktu może naturalnie go zaostrzyć oraz doprowadzić do rozwiązania go w sposób siłowy. Według Margaret Mahler osoby cechujące się wysoką empatią są doskonałymi mediatorami dzięki zdolności rozwiązywania konfliktów.

Jeden z najbardziej docenianych współczesnych psychologów, Simon Baron-Cohen, uważa, że empatia jest zdolnością rozpoznawania myśli oraz uczuć innej osoby wraz z reagowaniem na myśli i uczucia właściwą emocją. Jego zdaniem zdolność empatii jest ściśle zależna od działania mózgu człowieka, a dokładnie od 10 połączonych ze sobą obszarów, nazywanych obwodami empatii.

Zobacz także: Dzieci Indygo: koncept, cechy dzieci indygo i test. Czy twoje dziecko to dziecko indygo?

Według S. Barona-Cohena do obwodów empatii należy:

  • przyśrodkowa kora przedczołowa – bierze udział w przetwarzaniu informacji i porównywaniu punktu widzenia innej osoby,
  • kora oczodołowo-czołowa – jest aktywna w momencie myślenia o danych czynnościach,
  • wieczko czołowe – bierze udział w procesie komunikacji,
  • zakręt czołowy dolny – umożliwia rozpoznawanie mimiki twarzy,
  • część ogonowa przedniego zakrętu obręczy i przednia część wyspy – aktywne w procesach empatii i odczuwania bólu,
  • skrzyżowanie skroniowo-ciemieniowe – pozwala na ocenę intencji i przekonań innych osób,
  • bruzda skroniowa górna – jej uszkodzenie może spowodować brak zdolności określenia, na co patrzą inni ludzie,
  • kora czuciowo-somatyczna – uaktywnia się w momencie dotykania ciała przez innych ludzi oraz patrzenia na sytuację, w której inni ludzie są dotykani,
  • płacik ciemieniowy dolny i bruzda ciemieniowa dolna – mogą wpływać na tzw. zaraźliwość emocjonalną, widoczną zwłaszcza u małych dzieci,
  • ciało migdałowate – umożliwia poznanie uczucia strachu, stanowi swego rodzaju centrum emocji.

Zobacz także: Cechy osoby inteligentnej emocjonalnie - ćwiczenia rozwijające inteligencję emocjonalną

Co oznacza brak empatii?

Zdaniem psychologów brak empatii cechuje osoby skupione na zaspokajaniu własnych potrzeb, co bywa kłopotliwe zwłaszcza u ludzi znajdujących się w bliskich związkach. Zdarza się, że osoby z niską empatią lub jej brakiem są narcyzami, bywają oskarżane o brak chęci zrozumienia innych, a ich zachowanie determinuje oddalanie się od siebie w związkach. Osoby z brakiem empatii nie są zainteresowane losem innych ludzi, nie pomagają im oraz nie są w stanie wczuć się w rolę innych, a także spojrzeć na pewne sprawy z perspektywy innych osób.

Zobacz film: Objawy nerwicy. Źródło: Dzień Dobry TVN

Bibliografia

- Baron-Cohen S., Teoria zła, o empatii i genezie zła, Smak Słowa, Sopot 2014,

- (ang.) Borke H., Interpersonal perception of young children: egocentrism or empathy, „Developmental Psychology” 1971,

- (ang.) Wieck K., Kunzmann U., Age Differences in Empathy: Multidirectional an Context-Dependent, „Psychology and Aging” 2015,

- Albrecht K., Inteligencja społeczna. Nowa nauka sukcesu, Helion, Gliwice 2007,

- Goleman D., Inteligencja emocjonalna, Media Rodzina, Poznań 2007.

Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
4
1
Komentarze (0)
Nie przegap
Odchudzanie last minute. Jak pozbyć się zbędnych kilogramów tuż przed wakacjami?
Odchudzanie last minute. Jak pozbyć się zbędnych kilogramów tuż przed wakacjami?
Fast food to żywność, która szczególnie szkodzi zdrowiu. Sprawdź, co się dzieje z twoim ciałem, kiedy jesz „śmieciowe jedzenie”
Fast food to żywność, która szczególnie szkodzi zdrowiu. Sprawdź, co się dzieje z twoim ciałem, kiedy jesz „śmieciowe jedzenie”
Fobia społeczna – przyczyny, objawy, skutki i leczenie lęku społecznego
Fobia społeczna – przyczyny, objawy, skutki i leczenie lęku społecznego
Zespół FAS (alkoholowy zespół płodowy) – konsekwencje spożywania alkoholu w ciąży
Zespół FAS (alkoholowy zespół płodowy) – konsekwencje spożywania alkoholu w ciąży
Asperger: objawy zaburzenia ze spectrum autyzmu, przyczyny, leczenie
Asperger: objawy zaburzenia ze spectrum autyzmu, przyczyny, leczenie
Co to jest melasa? Jakie ma właściwości i zastosowanie?
Co to jest melasa? Jakie ma właściwości i zastosowanie?