Polub nas na Facebooku
Czytasz: Czym są i o czym świadczą prążki oligoklonalne? Normy badania
menu
Polub nas na Facebooku

Czym są i o czym świadczą prążki oligoklonalne? Normy badania

Próbki krwi do badania

Fot: Andrew Brookes / gettyimages.com

Prążki oligoklonalne to białka, które znajdują się w płynie mózgowo-rdzeniowym, kiedy zostanie naruszona bariera krew-mózg. Ich obecność w badanym materiale wskazuje na jedno z zaburzeń neurologicznych: stwardnienie rozsiane, zapalenie mózgu lub boreliozę. Aby wykonać badanie, konieczne jest nakłucie lędźwiowe.

Bariera krew-mózg to fizjologiczna struktura obejmująca procesy biochemiczne, które uniemożliwiają przedostawanie się niektórych substancji z krwi do tkanki mózgowej, a tym samym ochraniają układ nerwowy przed działaniem szkodliwych czynników zewnętrznych. Właściwości te wynikają z odmiennej budowy komórek, które tworzą śródbłonek naczyń włosowatych w mózgu. Kiedy bariera krew-mózg zostanie naruszona w wyniku zaburzeń neurologicznych, w płynie mózgowo-rdzeniowym pojawiają się prążki oligoklonalne.

Czym są prążki oligoklonalne?

Prążki oligoklonalne są białkami należącymi do frakcji immunoglobulin klasy IgG. Ich obecność w płynie mózgowo-rdzeniowym lub surowicy krwi świadczy o wytwarzaniu tych przeciwciał przez ośrodkowy układ nerwowy, a tym samym o zaburzeniach lub chorobach tego układu:

  • kile układu nerwowego,
  • zapaleniu mózgu,
  • ostrych zakażeniach wirusowych i bakteryjnych ośrodkowego układu nerwowego,
  • zapaleniu nerwu wzrokowego oraz innych nerwów czaszkowych,
  • toczniu rumieniowatym układowym,
  • zespole Guillaina-Barrego,
  • chłoniaku ośrodkowego układu nerwowego.

Prążki oligoklonalne w płynie mózgowo-rdzeniowym pojawiają się, kiedy z jakiegoś powodu zostanie naruszona bariera krew-mózg. Oznaczenie ich poziomu całkowitego jest przydatnym narzędziem diagnostycznym, zwłaszcza u pacjentów z podejrzeniem stwardnienia rozsianego. Często stanowią one podstawę rozpoznania tej jednostki chorobowej.

Z czego zbudowana jest krew i co można wyczytać z morfologii? Dowiesz się tego z filmu:

Zobacz film: Z czego składa się krew? Źródło: Getty Images / iStock

Jak wygląda badanie na obecność prążków oligoklonalnych?

Prążki oligoklonalne bada się w płynie mózgowo-rdzeniowym lub surowicy krwi. W pierwszym przypadku w celu pobrania materiału do analizy konieczne jest wykonanie nakłucia lędźwiowego (punkcji lędźwiowej), natomiast w drugim pacjent oddaje w laboratorium niewielką próbkę krwi z żyły łokciowej.

Pobranie płynu mózgowo-rdzeniowego polega na wprowadzeniu cienkiej, długiej igły do przestrzeni podpajęczynówkowej kręgosłupa, między 4 a 5 kręg w odcinku lędźwiowym. Miejsce wkłucia uniemożliwia uszkodzenie rdzenia kręgowego, ponieważ w tym miejscu znajduje się jego koniec. Pacjent podczas badania znajduje się w pozycji leżącej na boku, z nogami maksymalnie podciągniętymi pod brodę. Lekarz wyznacza punkt wprowadzenia igły i dezynfekuje skórę, a następnie nanosi na nią miejscowy środek znieczulający. Po wkłuciu płyn mózgowo-rdzeniowy zaczyna powoli wyciekać do probówki. Po zakończeniu badania zakładany jest opatrunek.

Pobrany materiał jest następnie analizowany pod kątem występowania w nim prążków oligoklonalnych. Najczęściej bada się jednocześnie płyn mózgowo-rdzeniowy i surowicę krwi. Oznaczany jest poziom całkowity prążków oligoklonalnych, a niekiedy wykonuje się także elektroforezę białek, czyli ich rozdział na konkretne frakcje.

O czym świadczą prążki oligoklonalne?

Prążki oligoklonalne w płynie mózgowo-rdzeniowym i surowicy krwi świadczą o tym, że w tkance mózgowej trwa proces immunologiczny. Najczęściej ich obecność świadczy o zachorowaniu na stwardnienie rozsiane, jednak spotyka się je także u chorych na inne schorzenia ośrodkowego układu nerwowego.

U zdrowych osób w płynie mózgowo-rdzeniowym nie występują prążki oligoklonalne. Norma wynosi więc 0. Stwierdzenie przynajmniej dwóch prążków jest wynikiem nieprawidłowym i świadczy o chorobie. W takim przypadku konieczne jest rozszerzenie diagnostyki o inne badania laboratoryjne i obrazowe. Natomiast jeden prążek oligoklonalny w płynie mózgowo-rdzeniowym oznacza początkowe stadium procesu patologicznego. Jest to sytuacja, która zdarza się rzadko.

Prążki oligoklonalne w stwardnieniu rozsianym (SM) występują u około 90% chorych. Często więc ich obecność w płynie mózgowo-rdzeniowym (przy jednoczesnym występowaniu objawów) stanowi podstawę do postawienia diagnozy. Stwardnienie rozsiane jest przewlekłą, zapalną chorobą demielinizacyjną ośrodkowego układu nerwowego. W jej przebiegu dochodzi do wieloogniskowego uszkodzenia tkanki nerwowej w mózgu. Schorzenie dotyczy przede wszystkim osób młodych – najwięcej zachorowań stwierdza się między 20 a 40 rokiem życia. Uważa się, że jej przyczyną jest błędna odpowiedź układu immunologicznego na własne komórki nerwowe.

Prążki oligoklonalne w boreliozie

Prążki oligoklonalne mogą świadczyć także o zachorowaniu na boreliozę. Aby postawić diagnozę, należy stwierdzić ich obecność w płynie mózgowo-rdzeniowym oraz swoiste immunoglobuliny klasy IgM i IgG w surowicy krwi przeciwko Borrelii burgdorferii. Przeciwciała bada się metodą ELISA, która wymaga potwierdzenia metodą Western-blot. Na chorobę wskazuje także ukąszenie kleszcza odnotowane w wywiadzie lub rumień wędrujący.

Bibliografia:

1. J. Losy, Diagnostyka różnicowa w stwardnieniu rozsianym, [w:] „Polski Przegląd Neurologiczny”, 2008, tom 4, supl. A.

2. J. Zajkowska, W. Drozdowski, Neuroborelioza – trudności diagnostyczne, [w:] „Neurologia po Dyplomie” 2013; 8 (1), s. 6–15.

Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
92
8
Polecamy
Kiła nabyta i kiła wrodzona - objawy, leczenie
Kiła nabyta i kiła wrodzona - objawy, leczenie Dzień Dobry TVN
Leczenie raka. Jakie są sposoby leczenia nowotworu?
Leczenie raka. Jakie są sposoby leczenia nowotworu? Dzień Dobry TVN
Płyn mózgowo-rdzeniowy – funkcje, skład, badanie i jego interpretacja
Płyn mózgowo-rdzeniowy – funkcje, skład, badanie i jego interpretacja TVN zdrowie
Pleocytoza w płynie mózgowo-rdzeniowym – badanie i przyczyny 
Pleocytoza w płynie mózgowo-rdzeniowym – badanie i przyczyny  TVN zdrowie
Komentarze (0)
Nie przegap
Sok z kiszonego buraka - właściwości stosowanie przepis
Sok z kiszonego buraka - właściwości stosowanie przepis
Seks oralny – czym jest stosunek oralny? Najlepsze pozycje w seksie oralnym
Seks oralny – czym jest stosunek oralny? Najlepsze pozycje w seksie oralnym
O czym może świadczyć zgrubienie za uchem?
O czym może świadczyć zgrubienie za uchem?
Syrop imbirowy z dodatkiem miodu i cytryny – skuteczna walka z infekcjami. Zastosowanie, właściwości, dawkowanie. Przepis na przygotowanie domowego syropu
Syrop imbirowy z dodatkiem miodu i cytryny – skuteczna walka z infekcjami. Zastosowanie, właściwości, dawkowanie. Przepis na przygotowanie domowego syropu
Czym jest tabaka? Jakie jest działanie tabaki na organizm?
Czym jest tabaka? Jakie jest działanie tabaki na organizm?
Pierwsza pomoc przy problemach ze skórą. Jak dbać o skórę, która wymaga szczególnej pielęgnacji? 
Pierwsza pomoc przy problemach ze skórą. Jak dbać o skórę, która wymaga szczególnej pielęgnacji?  Materiał sponsorowany