Polub nas na Facebooku
Czytasz: Czym jest protonoterapia? Terapia protonowa – wskazania i skutki uboczne

Czym jest protonoterapia? Terapia protonowa – wskazania i skutki uboczne

Kobieta chora na nowotwór

Fot. FatCamera / Getty Images

Terapia protonowa to jedna z nowocześniejszych metod leczenia nowotworów złośliwych. Polega na tym, że wiązka protonów przenika przez skórę do guza. Badacze podkreślają jej wysoką skuteczność i niskie ryzyko niepożądanych efektów. Najwięcej wskazań do protonoterapii występuje w populacji pediatrycznej.

Terapia protonowa przeznaczona jest m.in. dla chorych, u których, ze względu na lokalizację nowotworu w trudno dostępnych miejscach, nie można zastosować naświetlania konwencjonalnego. Stosowana jest m.in. przy mięsakach kości i tkanek miękkich, struniakach, chrzęstniakomięsakach, wysoko zróżnicowanych glejakach i nowotworach zatok obocznych nosa o szczególnej histopatologii.

Czym jest protonoterapia?

Terapia protonowa określana w nomenklaturze medycznej także jako protonoterapia lub radioterapia protonowa to rodzaj cząstkowej radioterapii stosowanej w leczeniu wybranych chorób nowotworowych. Metoda protonowa opiera się na wykorzystaniu promieniowania protonowego – wiązki protonów będących dodatnio naładowanymi cząstkami, które przyspieszane są w cyklotronie do odpowiedniej energii. Z kolei w powszechnie stosowanej radioterapii używa się wysokoenergetycznych wiązek fotonów wytwarzanych w liniowym akceleratorze.

Na czym polega kuracja protonowa?

Podczas kuracji protonowej chory poddawany jest dawce promieniowania protonowego wynoszącej około 230 MeV, czyli megaelektronowoltów. Jest ona dużo większa w porównaniu z tą używaną w radioterapii standardowej. Protony docierają do chorego za pomocą obrazowania 3D w formie tzw. wiązki ołówkowej. Jest ona bardzo wąska, dzięki czemu trafia dokładnie do zmiany nowotworowej. Cząsteczki uszkadzają DNA zmienionych chorobowo komórek, uniemożliwiając tym samym ich podział i powodując śmierć. Terapia protonowa może być łączona z takimi metodami terapeutycznymi, jak chemioterapia, terapia celowana molekularnie, leczenie chirurgiczne.

Kto może skorzystać z terapii protonowej?

Protonowa metoda leczenia raka wykorzystana jest przede wszystkim w przypadku nowotworów rzadkich, kiedy naświetlanie konwencjonalne nie może zostać podjęte ze względu na położenie guza w trudno dostępnym miejscu, jego zbyt głębokie usytuowanie czy bliskie sąsiedztwo ważnych narządów. Stosuje się ją również, gdy inne formy leczenia wiążą się z dużym ryzykiem poważnych powikłań.

Objęte refundacją wskazania do stosowania omawianej metody leczenia przedstawione zostały w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 6 czerwca 2016 roku (Dz.U. z 2016 r. poz. 855) oraz rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 9 stycznia 2019 r. (Dz.U. z 2019 r. poz. 77). Wśród nich znajdują się m.in.:

  • nowotwory okolicy okołordzeniowej i podstawy czaszki wieku dorosłego, w tym chrzęstniakomięsak i struniak,
  • przypadki mięsaka tkanek miękkich i kości o lokalizacji okołooponowej, okolicy przykręgosłupowej, podstawy czaszki osób w wieku dziecięcym,
  • nowotwory zatok obocznych nosa, jak nerwiak węchowy zarodkowy, czerniak złośliwy, rak gruczołowo-torbielowaty, rak niezróżnicowany, rak śluzowo-naskórkowy,
  • wysoko zróżnicowane glejaki,
  • rak gruczołowo-torbielowaty gruczołów ślinowych,
  • nowotwory wieku dziecięcego, które wymagają napromieniowania osi mózgowo-rdzeniowej – nowotwory zarodkowe, w tym rak splotu naczyniówkowego, szyszyniak zarodkowy, rdzeniak płodowy i inne prymitywne nowotwory ektodermalne (PNET), złośliwy wyściółczak z udokumentowanym rozsiewem do płynu mózgowo-rdzeniowego.

Jak długo trwa terapia protonowa?

Terapia protonowa realizowana jest w sposób frakcjonowany – całkowitą dawkę promieniowania podaje się z częstotliwością 1 frakcja dziennie przez 5 dni w tygodniu. Ogólna liczba frakcji, a w związku z tym całkowity czas leczenia determinowany jest przyjętą strategią terapii, która w dużej mierze zależy od typu nowotworu. Przeważnie podaje się 20–30 frakcji, w wyniku czego czas protonoterapii wynosi średnio 5–8 tygodni.

Zobaczcie także,które nowotwory w Polsce można leczyć a pomocą immunoterapii:

Zobacz film: Które nowotwory w Polsce można leczyć a pomocą immunoterapii? Źródło: 36,6

Skutki uboczne protonoterapii

Protonoterapia wiąże się ze stosunkowo niewielkim ryzykiem skutków ubocznych. Przyczyną jest precyzyjność w trafianiu wiązki protonów do guza. Podczas zabiegu obszar zmiany nowotworowej pochłania maksymalną dawkę, zaś tkanka zdrowa minimalną, dzięki czemu pozostaje niemal nienaruszona.

Protonoterapia w Polsce

Autorzy raportu „Strategia rozwoju protonoterapii w Polsce” wskazują na konieczność rozwoju tej terapii. Postulują założenie ośrodka w Poznaniu. Zdaniem ekspertów budowa nowej placówki kosztowałaby około 250 mln zł rocznie przez 5 lat. Pomysłodawcy jako główny argument przytaczają czynniki epidemiologiczne – rosnącą zachorowalność na choroby nowotworowe oraz możliwość zwiększenia liczby osób poddanych takiemu leczeniu. Jak dotąd w Polsce funkcjonuje jeden ośrodek protonoterapii, a jest nim działające na terenie Instytutu Fizyki Jądrowej Polskiej Akademii Nauk w Krakowie Centrum Cyklotronowe Bronowice (CCB). Na świecie jest niewiele ponad sześćdziesiąt takich placówek, trwa budowa kolejnych trzydziestu.

Bibliografia:

1. B. Sas-Korczyńska, J. Jakubowicz, Radioterapia protonowa – dlaczego i kiedy?, [w:] „Medycyna Praktyczna. Onkologia”, 2013, 4, s. 63.

2. A. Maciejczyk, A. Sztuder, W Polsce należy rozwijać terapię protonową, [w:] „Biuletyn Polskiego Towarzystwa Onkologicznego”, 2017, 2(1), s. 65–71.

3. B. Sas-Korczyńska, T. Walasek, B. Romanowska-Dixon, Radioterapia hadronowa w Krakowie – przeszłość, teraźniejszość i przyszłość, [w:] „Nowotwory. Journal of Oncology”, 2014, 64, s. 251–257.

Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
1
0
Polecamy
Leczenie raka. Jakie są sposoby leczenia nowotworu?
Leczenie raka. Jakie są sposoby leczenia nowotworu? Dzień Dobry TVN
Hirudoterapia - leczenie pijawkami. Pijawki lecznicze - na co pomagają? Czy leczenie żylaków pijawkami to dobry pomysł?
Hirudoterapia - leczenie pijawkami. Pijawki lecznicze - na co pomagają? Czy leczenie żylaków pijawkami to dobry pomysł? Dzień Dobry TVN
Guzy mózgu – jak wygląda leczenie tych nowotworów?
Guzy mózgu – jak wygląda leczenie tych nowotworów? TVN zdrowie
Radioterapia paliatywna – zastosowanie i skutki uboczne
Radioterapia paliatywna – zastosowanie i skutki uboczne TVN zdrowie
Komentarze (0)
Nie przegap
Małe AGD, które warto mieć w domu
Małe AGD, które warto mieć w domu Materiał sponsorowany
Woda w uchu po basenie lub kąpieli – jak ją usunąć i odetkać ucho?
Woda w uchu po basenie lub kąpieli – jak ją usunąć i odetkać ucho?
Co to jest stłuczenie? Jakie są jego objawy? Jak długo boli?
Co to jest stłuczenie? Jakie są jego objawy? Jak długo boli?
Smog latem. Jak się przed nim chronić?
Smog latem. Jak się przed nim chronić? Materiał sponsorowany
O czym może świadczyć zgrubienie za uchem?
O czym może świadczyć zgrubienie za uchem?
Neutrocyty – normy, nadmiar i niedobór komórek układu odpornościowego
Neutrocyty – normy, nadmiar i niedobór komórek układu odpornościowego