Polub nas na Facebooku
Czytasz: Czym jest balneologia? Jakie są najbardziej znane zabiegi balneologiczne?
menu
Polub nas na Facebooku

Czym jest balneologia? Jakie są najbardziej znane zabiegi balneologiczne?

Kobieta relaksuje się w wodzie, w spa.

Fot. cdwheatley / Getty Images

Balneologia to dziedzina medycyny uzdrowiskowej, która wykorzystuje właściwości lecznicze wód podziemnych i borowin. Popularne zabiegi to kąpiel borowinowa, igliwiowa i perełkowa. Zabiegi przeprowadzane są głównie w uzdrowiskach, gdzie pracują wykwalifikowani balneolodzy.

Balneologia, czyli leczenie wodą i torfem, znane było już w starożytnym Egipcie oraz antycznej Grecji i Rzymie, a uzdrawiający wpływ wód doceniał nawet uważany za ojca medycyny Hipokrates. Za prekursora polskiej balneologii uznaje się nadwornego lekarza Stefana Batorego – Wojciecha Oczko, który w 1575 roku wydał książkę „Cieplice”, która zawiera wskazania i przeciwwskazania do leczenia uzdrowiskowego. Zawarte w wodzie minerały wnikają w głąb skóry, przez co wpływają korzystnie na urodę – poprawiają kondycję skóry, włosów i paznokci oraz zalecane są przy wielu schorzeniach.

Czym jest balneologia?

Naturalne metody leczenia cieszą się w ostatnim czasie sporym zainteresowaniem, a balneologia przeżywa renesans. Balneologia to określenie pochodzące od łacińskiego balneum (łaźnia) i greckiego lógos (słowo, nauka). Balneologia oznacza naukę zajmującą się kąpielą. Jest to jedna z najstarszych dziedzin medycyny uzdrowiskowej, która wykorzystuje właściwości lecznicze wód podziemnych i borowin, czyli szczególnego rodzaju torfu. Za twórców polskiej balneologii uważa się polsko-austriackiego lekarza Józefa Dietla, który dokonał klasyfikacji polskich wód mineralnych i założył Towarzystwo Balneologiczne, oraz balneologa Jana Żniniewicza, który wprowadził nowoczesne wodolecznictwo, przez co jest uznawany za pioniera nowoczesnej akwaterapii.

Balneologia to niefarmakologiczne sposoby leczenia, specjalizujące się w terapii chorób przewlekłych. Stosowana w uzdrowiskach terapia wykorzystuje naturalne czynniki lecznicze, poprzez działanie bodźcowe mobilizuje siły obronne organizmu i wzmacnia jego odporność. Balneologia wpływa na poprawę nie tylko stanu fizycznego, ale także psychicznego, ponieważ posiada działanie relaksacyjne. W Polsce znajdują się bogate złoża leczniczych wód mineralnych, a najczęściej spotykanymi są wody chlorkowo-sodowe, siarczkowo-siarkowodorowe, wodorowęglanowe, radoczynne i termalne.

Balneologia – zabiegi

Balneologia oferuje zabiegi hydroterapeutyczne, w których wykorzystuje się wody bogate w różne składniki odżywcze, m.in. siarkę, sód i magnez. W balneologii przeprowadzane są zabiegi w postaci inhalacji, kuracji pitnych z użyciem wód zdrojowych (tzw. krenoterapia) i irygacji. Jednakże największą popularnością cieszą się kąpiele. W balneologii przeprowadza się też zabiegi peloidoterapii, w których wykorzystywana jest borowina. Znane są następujące terapie borowinowe: kąpiel, okłady, nasiadówka, tampony borowinowe i kuracje z pasty borowinowej.

Najbardziej znane kąpiele w balneologii

Wśród najbardziej znanych kąpieli wymienia się: borowinową, igliwiową i perełkową. Kąpiel borowinowa z użyciem specjalnego rodzaju torfu ma zastosowanie głównie w leczeniu gośćca, ponieważ wykazuje silne właściwości przeciwzapalne, bakteriostatyczne (hamujące rozwój bakterii) i bakteriobójcze. Ponadto dostarcza związki o działaniu estrogennym, dzięki czemu pobudza czynność jajników. Zalecana jest też w chorobach układu pokarmowego, takich jak wrzody żołądka i przewlekłe stany zapalne jelit. Kąpiel igliwiowa, czyli w odwarze ze świeżych gałęzi sosen i świerków, znana jest z działania uspokajającego i rozluźniającego mięśnie. Kąpiel perełkowa przeprowadzana jest w wodzie o temperaturze 35–37°C, do której wtłacza się pod ciśnieniem (2–4 atmosfer) powietrze. Przeprowadza się ją w specjalnych wannach wyposażonych w ruszt na dnie, przez który wtłacza się powietrze. Kąpiel perełkowa trwa średnio kwadrans. Wykazuje działanie odprężające i profilaktyczne względem zaburzeń krążeniowych. Zalecana jest przy przemęczeniu, nerwicach, ogólnym osłabieniu, przyspiesza przemianę materii oraz przeciwdziała zaparciom i wzdęciom.

Sporym zainteresowaniem cieszą się kąpiele solankowe, które zawierają spore ilości jonów sodowych, chloru, związków siarki, magnezu, potasu, wapnia i bromu. Zalecane są przy chorobach reumatycznych, ginekologicznych, neurologicznych i dolegliwościach ortopedyczno-urazowych. Ponadto pobudzają przemianę materii, zwiększają diurezę, zmniejsza pobudliwość nerwów ruchowych i czuciowych. Znane są też kąpiele kwasowęglowe w wodzie zawierającej rozpuszczony dwutlenek węgla. Korzystają z nich osoby z chorobami serca, nadciśnieniem tętniczym, nerwicami narządowymi, zaburzeniami mikrocyrkulacji skóry i angiopatią cukrzycową. W balneologii stosuje się kąpiele siarczkowo-siarkowodorowe. Wskazane są one w chorobach reumatycznych i dermatologicznych oraz niedokrwieniu kończyn dolnych. Ponadto wykorzystuje się kąpiele radoczynne stosowane w chorobach górnych dróg oddechowych, reumatycznych i ginekologicznych oraz kąpiele w mieszance tlenowo-ozonowej, które sprawdzają się przy chorobach naczyń w kończynach dolnych będących konsekwencją zmian miażdżycowych lub powikłań cukrzycy.

Przeciwwskazania dla zbiegów balneologii

Zabiegi balneologiczne uważa się za bezpieczne, ale szczególną ostrożność przed przystąpieniem do terapii powinny zachować kobiety w ciąży i karmiące piersią, a także osoby zmagające się z nadciśnieniem tętniczym oraz chore na cukrzycę i nowotwory. Wśród przeciwwskazań do balneoterapii wymienia się m.in.: ostre i przewlekłe choroby zakaźne, przewlekłe stany zapalne wątroby i trzustki, padaczkę z częstymi napadami, pełnoobjawową niewydolność krążenia i oddychania, niedokrwienne choroby serca, groźne zaburzenia rytmu serca, zniedołężnienie, całkowitą niesprawność do samoobsługi oraz nietrzymanie moczu dużego stopnia.

Zobaczcie także, czemu służy kąpiel w zimnej wodzie! Czy morsowanie jest zdrowe?

Zobacz film: Morsy - jak kąpiel w zimnej wodzie wpływa na ciało? Źródło: 36,6

Bibliografia:

1. Rudnik E., Pułyk K., Boniek-Poprawa D., Obszański B., Kleinrok A., Wpływ zabiegów balneologicznych i hydroterapii na wartość ciśnienia tętniczego skurczowego i rozkurczowego, „Przegląd Medyczny Uniwersytetu Rzeszowskiego i Narodowego Instytutu Leków w Warszawie”, 2014, 4, s. 334–342.

2. Ponikowska I., Lecznictwo uzdrowiskowe- poradnik dla chorych, Bydgoszcz, Oficyna Wydawnicza Branta, 1996.

3. Helbin J., Kolarzyk E., Wykorzystanie walorów środowiska naturalnego w wspomaganiu leczenia farmakologicznego, „Problemy Higieny i Epidemiologii”, 2005, 86(1), s. 22-26.

Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
6
0
Polecamy
Wody lecznicze w Polsce. Rodzaje, właściwości, leczone schorzenia
Wody lecznicze w Polsce. Rodzaje, właściwości, leczone schorzenia Dzień Dobry TVN
Lukrecja - właściwości i działanie. Korzeń lukrecji w ciąży
Lukrecja - właściwości i działanie. Korzeń lukrecji w ciąży Dzień Dobry TVN
Co to jest balneoterapia? W jakich chorobach korzysta się z balneoterapii?
Co to jest balneoterapia? W jakich chorobach korzysta się z balneoterapii? TVN zdrowie
Czym jest kuracja pitna? Wskazania do krenoterapii i zastosowanie poszczególnych wód
Czym jest kuracja pitna? Wskazania do krenoterapii i zastosowanie poszczególnych wód TVN zdrowie
Komentarze (0)
Nie przegap
Co to jest stłuczenie? Jakie są jego objawy? Jak długo boli?
Co to jest stłuczenie? Jakie są jego objawy? Jak długo boli?
Krostki na penisie – skąd biorą się czerwone lub białe krostki na penisie?
Krostki na penisie – skąd biorą się czerwone lub białe krostki na penisie?
Neutrocyty – normy, nadmiar i niedobór komórek układu odpornościowego
Neutrocyty – normy, nadmiar i niedobór komórek układu odpornościowego
Ból po wyrwaniu zęba – ile trwa? Jak go złagodzić?
Ból po wyrwaniu zęba – ile trwa? Jak go złagodzić?
Siemię lniane -  właściwości lecznicze. Jak przygotować i pić siemię?
Siemię lniane -  właściwości lecznicze. Jak przygotować i pić siemię?
MCV w morfologii – normy, podwyższone i obniżone stężenie
MCV w morfologii – normy, podwyższone i obniżone stężenie