Polub nas na Facebooku
Czytasz: Czym jest androstendion? Choroby związane z wysokim poziomem androstendionu
menu
Polub nas na Facebooku

Czym jest androstendion? Choroby związane z wysokim poziomem androstendionu

NAN

Fot: javiindy / stock.adobe.com

Androstendion to jeden z hormonów płciowych. Jego stężenie wzrasta u kobiet podczas ciąży, lecz znacznie podwyższony poziom wskazuje na niebezpieczne choroby. W przypadku mężczyzn wartość androstendionu rośnie podczas intensywnego wysiłku.

Oznaczenie poziomu androstendionu przeprowadza się u kobiet w przypadku podejrzenia zaburzeń funkcjonowania nadnerczy czy zespołu policystycznych jajników. Typowym objawem jest wówczas podwyższony poziom tego hormonu. Z kolei niskie wartości androstendionu mogą towarzyszy niedoczynności kory nadnerczy, przedwczesnemu wygaśnięciu czynności jajników czy anemii sierpowatokrwinkowej.

Warto przeczytać: Zaburzenia hormonalne – objawy, rodzaje i leczenia

Co to jest androstendion?

Androstendion to jeden z androgenów, czyli hormonów płciowych, który wytwarzany jest u kobiet w warstwie siatkowatej kory nadnerczy oraz w niewielkim stopniu w jajnikach i stanowi prekursor estrogenów. Androstendion to hormon typowy dla mężczyzn i jest wytwarzany w jądrach. Odpowiedzialny jest za wykształcenie męskich cech pierwszo- i drugorzędowych, takich jak rozwój narządów płciowych w życiu płodowym, męska budowa ciała, owłosienie, niski głos, proces spermatogenezy i popęd seksualny.

Normy androstendionu

Oznaczenie poziomu androstendionu przeprowadza się przede wszystkim u kobiet. Badanie można wykonać tydzień przed miesiączką lub tydzień po niej. Normy androstendionu dla płci żeńskiej przedstawiają się następująco:

  • dziewczęta do 10 roku życia 8–50 ng/dL,
  • dziewczęta od 10 do 17 roku życia (w okresie pokwitania) – 8–240 ng/dL,
  • kobiety w okresie rozrodczym – 75–205 ng/dL,
  • kobiety po menopauzie – poniżej 10 ng/dL.

Wartość androstendionu dla mężczyzn waha się od 85 do 275 ng/dl.

Badanie przeprowadza się na podstawie próbki krwi żylnej. Nie trzeba być przed nim na czczo. Stężenie hormonu waha się w ciągu doby (największe jest rano, a najmniejsze w nocy). Wraz z oceną androstendionu dokonuje się oznaczenia poziomu testosteronu, progesteronu i DHEA.

Kiedy badać androstendion u kobiet?

Badanie androstendionu przeprowadza się u kobiet w przypadku występowania tzw. cech wirylizacji, takich jak: nadmierne owłosienie – tzw. hirsutyzm (nadmiar owłosienia typu męskiego u kobiet w obrębie twarzy, klatki piersiowej i brzucha), łysienie typu męskiego, zmiany budowy ciała o cechach męskich, wzrost masy mięśniowej, przerost łechtaczki, zaburzenia miesiączkowania, zmniejszenie piersi i macicy, obniżony głos i silny trądzik.

Podwyższony androstendion – choroby

Chorobami, dla których charakterystycznym objawem jest podwyższony poziom androstendionu u kobiet, są:

  • zespół policystycznych jajników (ang. polycystic ovary syndrome – PCOS)

Zespół wielotorbielowatych jajników to niejednorodne klinicznie schorzenie. Brak jest jednego, dominującego objawu. Pojawiają się zaburzenia miesiączkowania, trądzik, niepłodność, hirsutyzm i łysienie typu męskiego. Jednym z wczesnych objawów sugerujących obecność jajnikowego hiperandrogenizmu jest pojawienie się przedwczesnego owłosienia łonowego – przed 8 rokiem życia. Jest najczęstszą przyczyną (70%) niepłodności związanej z brakiem owulacji. Hirsutyzm dotyczy nawet 80% kobiet z PCOS.

  • wrodzony przerost kory nadnerczy (ang. congenital adrenal hyperplasia – CAH)

Zespół nadnerczowo-płciowy to grupa dziedzicznych defektów steroidogenezy charakteryzujących się niedoborem określonego enzymu, który skutkuje upośledzeniem normalnej syntezy hormonów steroidowych kory nadnerczy. Najczęściej defekt dotyczy 21-hydroksylazy. Niedobór tego enzymu jest przyczyną ponad 90% przypadków CAH. Choroba dziedziczy się autosomalnie recesywnie. Wyróżnia się jej kilka postaci klinicznych: klasyczną z utratą soli, klasyczną bez utraty soli, nieklasyczną i bez klinicznych objawów hipokortyzolemii. Podstawową cechą wszystkich jej form jest niezdolność lub zmniejszona zdolność kory nadnerczy do wydzielania kortyzolu z klinicznymi następstwami niedoczynności nadnerczy i niehamowanego wydzielania ACTH przez przysadkę mózgową.

  • choroba Cushinga (ang. Cushing’s disease)

Klinicznie charakteryzuje się zaczerwienieniem i zaokrągleniem twarzy, czerwonymi rozstępami skóry, otłuszczeniem karku i tułowia, zanikami mięśni kończyn, nadciśnieniem tętniczym, cukrzycą i osteoporozą. Powoduje zwiększone wydzielanie ACTH, które prowadzi do hiperandrogenizmu objawiającego się w postaci wzmożonego łojotoku, zmian trądzikowych i hirsutyzmu. Objawy te, występujące łącznie z zespołem metabolicznym, mogą przypominać zespół policystycznych jajników.

Podwyższony poziom androstendionu może być też objawem osteoporozy, choroby nowotworowej jajnika i maskulinizacji.

Jak obniżyć androstendion?

Leczenie podwyższonego androstendionu polega na terapii choroby podstawowej, która odpowiada za nieprawidłowe wartości hormonu. Przykładowo:

  • wrodzony przerost kory nadnerczy leczy się poprzez podawanie glikokortykosteroidów i mineralokortykoidów w razie niedoboru aldosteronu; w razie wirylizacji u kobiet stosuje się leki antyandrogenne; przeprowadza się zabiegi chirurgiczne, których celem jest odtworzenie kobiecych narządów płciowych u noworodków żeńskich;
  • zespół policystycznych jajników obejmuje postępowanie farmakologiczne w przypadku niepłodności oparte na terapii cytrynianem clomifenu i metforminu; nadmierne owłosienie, łojotok i trądzik leczy się tabletkami antykoncepcyjnymi zawierającymi cyproteron; zmniejszenie insulinooporności przyniosą leki hipoglikemizujące, jak metforminy, rosiglitazon, raz myo-inozytol; w regulacji cyklu miesiączkowego pomoże suplementacja inozytolu i DCI; w przypadku braku efektów po farmakologicznym leczeniu niepłodności należy rozważyć leczenie operacyjne;
  • w chorobie Cushinga zastosowanie mają: leczenie chirurgiczne, radioterapia, obustronna adrenalektomia i farmakologia.

Zobacz film: Czy antykoncepcja hormonalna może leczyć? Źródło: Stylowy Magazyn

Bibliografia:

1. Kemona H., Mantur M., Diagnostyka laboratoryjna, Wrocław, Urban & Partner, 2010.

2. Hyla-Klekot L., Kokot F., Kokot S., Badania laboratoryjne - zakres norm i interpretacja, Warszawa, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2011.

3. Burch W.M., Endokrynologia, Wrocław, Urban & Partner, 1996.

4. Lewiński A., Zygmunt A., Diagnostyka czynnościowa zaburzeń hormonalnych z elementami diagnostyki różnicowej, Lublin, Czelej, 2011.

5. Lin-Su K., Nimkarn S., New M.I., Diagnostyka i terapia wrodzonego przerostu nadnerczy, W: Altchek A., Deligdisch L. (red.), Pediatric, Adolescent & Young Adult Gynecology, Chicester, Blackwell Publishing, 2009, s. 29–40.

6. Ginalska-Malinowska M., Wrodzony przerost nadnerczy u dzieci i młodzieży – diagnostyka i leczenie, „Pediatria po Dyplomie”, 2012, 16(5), s. 18–25.

7. BARG e., TOKARSKA m., WIKIERA b., KOSOWSKA b., Postępy w diagnostyce wrodzonego przerostu kory nadnerczy, „Advances in Clinical and Experimental Medicine”, 2003, 12(4), s. 507–515.

8. Jakiel G., Robak-Chołubek D., Tkaczuk-Włach J., Zespół policystycznych jajników, „Przegląd Menopauzalny”, 2006, 4, s. 265–269.

9. Juszczak A., Grossman A., Postępowanie w chorobie Cushinga — od testu diagnostycznego do leczenia, „Endokrynologia Polska”, 2013, 64(2), s. 166–174.

10. Zgliczyński W., Postępy w rozpoznawaniu i leczeniu choroby Cushinga, „Postępy Nauk Medycznych”, 2008, 2, s. 69–74.

Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
5
5
Polecamy
Oligospermia: leczenie, możliwość zajścia w ciążę
Oligospermia: leczenie, możliwość zajścia w ciążę Dzień Dobry TVN
Czym jest andropauza? Objawy, przebieg i leczenie
Czym jest andropauza? Objawy, przebieg i leczenie Dzień Dobry TVN
Androstendion – badanie i normy. Co oznacza podwyższony androstendion? 
Androstendion – badanie i normy. Co oznacza podwyższony androstendion?  TVN zdrowie
Androgeny, czyli męskie hormony płciowe. Kiedy wykonać badanie?
Androgeny, czyli męskie hormony płciowe. Kiedy wykonać badanie? TVN zdrowie
Komentarze (0)
Nie przegap
Co to jest stłuczenie? Jakie są jego objawy? Jak długo boli?
Co to jest stłuczenie? Jakie są jego objawy? Jak długo boli?
Krostki na penisie – skąd biorą się czerwone lub białe krostki na penisie?
Krostki na penisie – skąd biorą się czerwone lub białe krostki na penisie?
Neutrocyty – normy, nadmiar i niedobór komórek układu odpornościowego
Neutrocyty – normy, nadmiar i niedobór komórek układu odpornościowego
Ból po wyrwaniu zęba – ile trwa? Jak go złagodzić?
Ból po wyrwaniu zęba – ile trwa? Jak go złagodzić?
Siemię lniane -  właściwości lecznicze. Jak przygotować i pić siemię?
Siemię lniane -  właściwości lecznicze. Jak przygotować i pić siemię?
MCV w morfologii – normy, podwyższone i obniżone stężenie
MCV w morfologii – normy, podwyższone i obniżone stężenie