Polub nas na Facebooku
Czytasz: Co to jest międzymózgowie? Budowa i funkcje międzymózgowia
menu
Polub nas na Facebooku

Co to jest międzymózgowie? Budowa i funkcje międzymózgowia

Lekarz, który trzyma model mózgu

Fot: shannon fagan / gettyimages.com

Międzymózgowie pełni w ludzkim organizmie wiele rozlicznych funkcji. Zlokalizowany jest w nim ośrodek regulacji metabolizmu. Będące jego składową podwzgórze stanowi nadrzędny ośrodek układu autonomicznego oraz istotną funkcję endokrynną. Odpowiada za produkcję i wydzielanie oksytocyny i wazopresyny.

Międzymózgowie to składający się z trzech części element mózgowia, czyli najważniejszego ludzkiego organu. Zlokalizowany jest pod półkulami mózgu. Kontroluje temperaturę ciała i odżywianie. Składające się na nie wzgórze odpowiada za odbiór impulsów nerwowych, zaś szyszynka pełni funkcję regulatora rytmu dobowego i warunkuje sen oraz czuwanie.

Co to jest międzymózgowie?

Międzymózgowie (z łac. diencephalon) to jedna z części mózgowia (z łac. encephalon), czyli składowej ośrodkowego układu nerwowego, która znajduje się w czaszce i zawiera trzecią komorę mózgu (przestrzeń, gdzie wytwarzany jest płyn mózgowo-rdzeniowy). Międzymózgowie to obok kresomózgowia (z łac. telencephalon) część przodomózgowia (z łac. prosencephalon), czyli rozwojowej części mózgowia. Przodomózgowie podczas 5. tygodnia rozwoju zarodkowego zostaje podzielone na kresomózgowie i międzymózgowie. Międzymózgowie jest całkowicie ukryte pod półkulami kresomózgowia. Biorąc pod uwagę aspekt kliniczny, międzymózgowie i kresomózgowie tworzą mózg.

Z czego zbudowane jest międzymózgowie?

W budowie międzymózgowia wyróżnia się wiele struktur, które podzielone zostały na następujące części: wzgórzomózgowie, niskowzgórze, podwzgórze. W skład wzgórzomózgowia wchodzą: wzgórze (z łac. thalamus), zawzgórze (z łac. metathalamus), nadwzgórze (z łac. epithalamus; w jego obrębie szyszynka, uzdeczki, spoidło nadwzgórzowe).

Wzgórze to największe skupisko istoty szarej międzymózgowia, które znajduje się pod spoidłem wielkim. Stanowi ograniczenie komory bocznej i komory trzeciej. Zawzgórze jest elementem drogi przewodzenia bodźców wzrokowych i słuchowych. Kolejną częścią jest podwzgórze (z łac. hypothalamus), które znajduje się między częścią podstawną kresomózgowia a częścią brzuszną śródmózgowia (z łac. mesencephalon). Dodatkowo jest ściśle połączone z przysadką mózgową (z łac. hypophysis). W skład podwzgórza wchodzą: znajdujące się od strony podstawy mózgowia ciała suteczkowate, lejek połączony z przysadką, guz popielaty. Przed guzem zlokalizowane jest skrzyżowanie wzrokowe (z łac. chiasma opticum), z którym od przodu łączą się nerwy wzrokowe, zaś od tyłu pasma wzrokowe (z łac. tractus opticus). Ostatnią częścią międzymózgowia jest niskowzgórze, w składzie którego wymienia się dwie grupy neuronów – pierwsze to jądra niskowzgórzowe połączone z gałką bladą i istotą czarną, zaś drugie to strefa (warstwa) niepewna, która jest przedłużeniem tworu siatkowatego mózgu.

Zobacz film i dowiedz się wszystkiego o budowie i funkcjach mózgu:

Zobacz film: Budowa mózgu. Źródło: 36,6.

Jakie funkcje pełni międzymózgowie?

Międzymózgowie to część mózgowia sprawująca wiele rozmaitych funkcji. Odpowiada głównie za homeostazę, czyli zdolność utrzymywania stałości parametrów wewnętrznych, co jest niezbędnym warunkiem dobrego zdrowia. W międzymózgowiu znajduje się ośrodek regulacji metabolizmu, czyli będący podstawą wszelkich reakcji chemicznych i towarzyszących im przemian energii, które zachodzą w komórkach i zapewniają jej wzrost, rozmnażanie, odpowiadanie na bodźce zewnętrzne, zarządzanie strukturą wewnętrzną.

Podwzgórze, będące składową międzymózgowia, stanowi istotny narząd układu hormonalnego. Produkuje, a następnie wydziela neurohormony, przez co funkcjonalnie łączy układ wewnątrzwydzielniczy z ośrodkowym układem nerwowym. Wśród najbardziej znanych hormonów podwzgórza wymienia się:

  • wazopresynę – hormon antydiuretyczny, zagęszcza mocz przez pobudzanie resorpcji wody w kanalikach nerkowych,
  • oksytocynę – powoduje skurcze mięśni macicy podczas akcji porodowej, a po jej zakończeniu obkurczanie macicy i znajdujących się w jej ścianie naczyń krwionośnych, przez co tamuje krwawienie po wydaleniu łożyska,
  • somatoliberynę – pobudza przysadkę mózgową do wydzielania hormonu wzrostu.

Podwzgórze kontroluje czynności wegetatywne, czyli niezależne od woli, takie jak sytość i głód, zachowania rodzicielskie, temperatura ciała. Dodatkowo zawiera ośrodki przemian tłuszczowych i gospodarki wodno-mineralnej oraz wyzwalające przeciwstawne reakcje somatyczne, czyli zdobywanie – ośrodek agresji – i unikanie – ośrodek ucieczki. W podwzgórzu zlokalizowany jest też ośrodek przyjemności i preferencji seksualnych, który kieruje czynnościami seksualnymi (cykle układu rozrodczego, popęd seksualny).

Międzymózgowie odpowiada za otrzymywanie informacji ze wszystkich narządów zmysłów oprócz węchowego. Odgrywa bardzo ważną rolę w integracji informacji ruchowych i czuciowych. Znajdujące się w nim wzgórze stanowi podstawowy ośrodek czucia powierzchniowego, do którego docierają impulsy nerwowe, jeszcze zanim dostaną się do kory mózgu. Międzymózgowie przekazuje, ale i filtruje, otrzymane informacje. Z kolei szyszynka pełni funkcję regulatora rytmu dobowego, gdyż wydziela melatoninę. To hormon koordynujący pracę zegara biologicznego, odpowiada za sen i czuwanie. Niskowzgórze zaś reguluje napięcie mięśniowe, płynność i precyzję ruchów.

Co to jest istota szara? Odpowiedź znajdziesz w filmie:

Zobacz film: Istota szara. Źródło: 36,6.

Zespół międzymózgowiowy – uszkodzenie międzymózgowia

Zespół międzymózgowiowy w nomenklaturze medycznej określany jest także jako zespół diencefaliczny. To zespół objawów typowych dla uszkodzenia międzymózgowia, wśród których znajdują się m.in.:

  • wzmożona potrzeba snu,
  • krótkotrwałe zmiany nastroju,
  • dystymia,
  • dysforia, objaw psychopatologiczny, który polega na wyolbrzymianiu pewnych sytuacji, co powoduje nieadekwatne reakcje,
  • pobudzenie niektórych popędów, w tym: seksualnych, polidypsja (wzmożone pragnienie), żarłoczność.

Bibliografia:

1. Krechowiecki A., Czerwiński F., Zarys anatomii człowieka, Warszawa, PZWL, 2009.

2. Narkiewicz O., Moryś J., Neuroanatomia czynnościowa i kliniczna, Warszawa, PZWL, 2003.

3. Walocha J., Ośrodkowy układ nerwowy. Podręcznik dla studentów i lekarzy, Kraków, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2013.

Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
237
22
Polecamy
Ośrodkowy układ nerwowy – anatomia i funkcje
Ośrodkowy układ nerwowy – anatomia i funkcje TVN zdrowie
Układ limbiczny – tam powstają emocje!
Układ limbiczny – tam powstają emocje! TVN zdrowie
Pochwa, wagina ‒ co trzeba o niej wiedzieć?
Pochwa, wagina ‒ co trzeba o niej wiedzieć? Dzień Dobry TVN
Sposoby na zbadanie i obniżenie poziomu hormonów stresu
Sposoby na zbadanie i obniżenie poziomu hormonów stresu Dzień Dobry TVN
Komentarze (0)
Nie przegap
Postaw kręgosłup na nogi. Co zrobić, aby plecy przestały boleć?
Postaw kręgosłup na nogi. Co zrobić, aby plecy przestały boleć? Materiał sponsorowany
Pierwsza pomoc przy zespole suchego oka
Pierwsza pomoc przy zespole suchego oka Materiał sponsorowany
Jak chronić skórę przed słońcem?
Jak chronić skórę przed słońcem?
"Taki trening jest bardziej treściwy i konkretny" - zapytaliśmy eksperta, dlaczego warto postawić na trening online?
"Taki trening jest bardziej treściwy i konkretny" - zapytaliśmy eksperta, dlaczego warto postawić na trening online?
Zioła na menopauzę – które łagodzą nieprzyjemne objawy przekwitania?
Zioła na menopauzę – które łagodzą nieprzyjemne objawy przekwitania?
Ocet spirytusowy- właściwości i zastosowanie. Do czego można go użyć?
Ocet spirytusowy- właściwości i zastosowanie. Do czego można go użyć?