Polub nas na Facebooku
Czytasz: Co to jest międzymózgowie? Budowa i funkcje międzymózgowia

Co to jest międzymózgowie? Budowa i funkcje międzymózgowia

Lekarz, który trzyma model mózgu

Fot: shannon fagan / gettyimages.com

Międzymózgowie pełni w ludzkim organizmie wiele rozlicznych funkcji. Zlokalizowany jest w nim ośrodek regulacji metabolizmu. Będące jego składową podwzgórze stanowi nadrzędny ośrodek układu autonomicznego oraz istotną funkcję endokrynną. Odpowiada za produkcję i wydzielanie oksytocyny i wazopresyny.

Międzymózgowie to składający się z trzech części element mózgowia, czyli najważniejszego ludzkiego organu. Zlokalizowany jest pod półkulami mózgu. Kontroluje temperaturę ciała i odżywianie. Składające się na nie wzgórze odpowiada za odbiór impulsów nerwowych, zaś szyszynka pełni funkcję regulatora rytmu dobowego i warunkuje sen oraz czuwanie.

Co to jest międzymózgowie?

Międzymózgowie (z łac. diencephalon) to jedna z części mózgowia (z łac. encephalon), czyli składowej ośrodkowego układu nerwowego, która znajduje się w czaszce i zawiera trzecią komorę mózgu (przestrzeń, gdzie wytwarzany jest płyn mózgowo-rdzeniowy). Międzymózgowie to obok kresomózgowia (z łac. telencephalon) część przodomózgowia (z łac. prosencephalon), czyli rozwojowej części mózgowia. Przodomózgowie podczas 5. tygodnia rozwoju zarodkowego zostaje podzielone na kresomózgowie i międzymózgowie. Międzymózgowie jest całkowicie ukryte pod półkulami kresomózgowia. Biorąc pod uwagę aspekt kliniczny, międzymózgowie i kresomózgowie tworzą mózg.

Z czego zbudowane jest międzymózgowie?

W budowie międzymózgowia wyróżnia się wiele struktur, które podzielone zostały na następujące części: wzgórzomózgowie, niskowzgórze, podwzgórze. W skład wzgórzomózgowia wchodzą: wzgórze (z łac. thalamus), zawzgórze (z łac. metathalamus), nadwzgórze (z łac. epithalamus; w jego obrębie szyszynka, uzdeczki, spoidło nadwzgórzowe).

Wzgórze to największe skupisko istoty szarej międzymózgowia, które znajduje się pod spoidłem wielkim. Stanowi ograniczenie komory bocznej i komory trzeciej. Zawzgórze jest elementem drogi przewodzenia bodźców wzrokowych i słuchowych. Kolejną częścią jest podwzgórze (z łac. hypothalamus), które znajduje się między częścią podstawną kresomózgowia a częścią brzuszną śródmózgowia (z łac. mesencephalon). Dodatkowo jest ściśle połączone z przysadką mózgową (z łac. hypophysis). W skład podwzgórza wchodzą: znajdujące się od strony podstawy mózgowia ciała suteczkowate, lejek połączony z przysadką, guz popielaty. Przed guzem zlokalizowane jest skrzyżowanie wzrokowe (z łac. chiasma opticum), z którym od przodu łączą się nerwy wzrokowe, zaś od tyłu pasma wzrokowe (z łac. tractus opticus). Ostatnią częścią międzymózgowia jest niskowzgórze, w składzie którego wymienia się dwie grupy neuronów – pierwsze to jądra niskowzgórzowe połączone z gałką bladą i istotą czarną, zaś drugie to strefa (warstwa) niepewna, która jest przedłużeniem tworu siatkowatego mózgu.

Zobacz film i dowiedz się wszystkiego o budowie i funkcjach mózgu:

Zobacz film: Budowa mózgu. Źródło: 36,6.

Jakie funkcje pełni międzymózgowie?

Międzymózgowie to część mózgowia sprawująca wiele rozmaitych funkcji. Odpowiada głównie za homeostazę, czyli zdolność utrzymywania stałości parametrów wewnętrznych, co jest niezbędnym warunkiem dobrego zdrowia. W międzymózgowiu znajduje się ośrodek regulacji metabolizmu, czyli będący podstawą wszelkich reakcji chemicznych i towarzyszących im przemian energii, które zachodzą w komórkach i zapewniają jej wzrost, rozmnażanie, odpowiadanie na bodźce zewnętrzne, zarządzanie strukturą wewnętrzną.

Podwzgórze, będące składową międzymózgowia, stanowi istotny narząd układu hormonalnego. Produkuje, a następnie wydziela neurohormony, przez co funkcjonalnie łączy układ wewnątrzwydzielniczy z ośrodkowym układem nerwowym. Wśród najbardziej znanych hormonów podwzgórza wymienia się:

  • wazopresynę – hormon antydiuretyczny, zagęszcza mocz przez pobudzanie resorpcji wody w kanalikach nerkowych,
  • oksytocynę – powoduje skurcze mięśni macicy podczas akcji porodowej, a po jej zakończeniu obkurczanie macicy i znajdujących się w jej ścianie naczyń krwionośnych, przez co tamuje krwawienie po wydaleniu łożyska,
  • somatoliberynę – pobudza przysadkę mózgową do wydzielania hormonu wzrostu.

Podwzgórze kontroluje czynności wegetatywne, czyli niezależne od woli, takie jak sytość i głód, zachowania rodzicielskie, temperatura ciała. Dodatkowo zawiera ośrodki przemian tłuszczowych i gospodarki wodno-mineralnej oraz wyzwalające przeciwstawne reakcje somatyczne, czyli zdobywanie – ośrodek agresji – i unikanie – ośrodek ucieczki. W podwzgórzu zlokalizowany jest też ośrodek przyjemności i preferencji seksualnych, który kieruje czynnościami seksualnymi (cykle układu rozrodczego, popęd seksualny).

Międzymózgowie odpowiada za otrzymywanie informacji ze wszystkich narządów zmysłów oprócz węchowego. Odgrywa bardzo ważną rolę w integracji informacji ruchowych i czuciowych. Znajdujące się w nim wzgórze stanowi podstawowy ośrodek czucia powierzchniowego, do którego docierają impulsy nerwowe, jeszcze zanim dostaną się do kory mózgu. Międzymózgowie przekazuje, ale i filtruje, otrzymane informacje. Z kolei szyszynka pełni funkcję regulatora rytmu dobowego, gdyż wydziela melatoninę. To hormon koordynujący pracę zegara biologicznego, odpowiada za sen i czuwanie. Niskowzgórze zaś reguluje napięcie mięśniowe, płynność i precyzję ruchów.

Co to jest istota szara? Odpowiedź znajdziesz w filmie:

Zobacz film: Istota szara. Źródło: 36,6.

Zespół międzymózgowiowy – uszkodzenie międzymózgowia

Zespół międzymózgowiowy w nomenklaturze medycznej określany jest także jako zespół diencefaliczny. To zespół objawów typowych dla uszkodzenia międzymózgowia, wśród których znajdują się m.in.:

  • wzmożona potrzeba snu,
  • krótkotrwałe zmiany nastroju,
  • dystymia,
  • dysforia, objaw psychopatologiczny, który polega na wyolbrzymianiu pewnych sytuacji, co powoduje nieadekwatne reakcje,
  • pobudzenie niektórych popędów, w tym: seksualnych, polidypsja (wzmożone pragnienie), żarłoczność.

Bibliografia:

1. Krechowiecki A., Czerwiński F., Zarys anatomii człowieka, Warszawa, PZWL, 2009.

2. Narkiewicz O., Moryś J., Neuroanatomia czynnościowa i kliniczna, Warszawa, PZWL, 2003.

3. Walocha J., Ośrodkowy układ nerwowy. Podręcznik dla studentów i lekarzy, Kraków, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2013.

Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
235
22
Polecamy
Bezpłodność, trądzik, zmiana głosu. Jak doping wpływa na zdrowie kobiety?
Bezpłodność, trądzik, zmiana głosu. Jak doping wpływa na zdrowie kobiety? Dzień Dobry TVN
Za co odpowiada woda w organizmie? Zatrzymywanie wody w organizmie - przyczyny, objawy, jak się jej pozbyć
Za co odpowiada woda w organizmie? Zatrzymywanie wody w organizmie - przyczyny, objawy, jak się jej pozbyć Dzień Dobry TVN
Budowa mózgu człowieka i jego funkcje: procesy życiowe, zmysły, myślenie, funkcje poznawcze
Budowa mózgu człowieka i jego funkcje: procesy życiowe, zmysły, myślenie, funkcje poznawcze TVN zdrowie
Jądro soczewkowate – co to jest, jakie pełni funkcje?
Jądro soczewkowate – co to jest, jakie pełni funkcje? TVN zdrowie
Komentarze (0)
Nie przegap
Czy temperatura prania ma znaczenie?
Czy temperatura prania ma znaczenie? Materiał sponsorowany
Jak ułatwić sobie sprzątanie? Zobacz nasz poradnik
Jak ułatwić sobie sprzątanie? Zobacz nasz poradnik Materiał sponsorowany
Co gwarantuje Karta Praw Pacjenta?
Co gwarantuje Karta Praw Pacjenta? Materiał sponsorowany
Neutrocyty – normy, nadmiar i niedobór komórek układu odpornościowego
Neutrocyty – normy, nadmiar i niedobór komórek układu odpornościowego
Co to jest stłuczenie? Jakie są jego objawy? Jak długo boli?
Co to jest stłuczenie? Jakie są jego objawy? Jak długo boli?
Wysoki puls: co oznacza i kiedy występuje?
Wysoki puls: co oznacza i kiedy występuje?