Polub nas na Facebooku
Czytasz: Co to jest botulina i jak można ją zastosować?
menu
Polub nas na Facebooku

Co to jest botulina i jak można ją zastosować?

NAN

Fot: Olesia Bilkei / stock.adobe.com

Botulina, inaczej jad kiełbasiany, to silna toksyna wytwarzana przez bakterie, która może zabić. Jednak wykorzystana umiejętnie i w odpowiednim stężeniu może mieć działanie terapeutyczne.

Botulina zaczęła być stosowana w medycynie w latach 70. ubiegłego wieku. Pionierskie próby użycia jej jako środka do leczenia zeza okazały się być wielkim sukcesem i dzisiaj umożliwia ona poprawę stanu zdrowia w wielu chorobach.

Co to jest botulina i jakie ma działanie?

Botulina, czyli jad kiełbasiany, to jedna z najsilniejszych naturalnie występujących toksyn. Wytwarzana jest przez bakterie z gatunku Clostridium botulinum. Zaburza ona przekazywanie impulsów nerwowo-mięśniowych i poraża nerwy, przez co może doprowadzić do ciężkiego zatrucia, objawów neurologicznych, zaburzeń oddychania i pracy serca, a w efekcie nawet do śmierci. Śmiertelna dawka botuliny przyjętej doustnie to zaledwie 1 μg na kilogram masy ciała.

Redakcja poleca:
Zapalenie gardła u dzieci i dorosłych - jak złagodzić ból domowymi sposobami?
Dieta eliminacyjna – na czym polega i kiedy jest zalecana?
Szczepienia na COVID-19. Rząd zmienia harmonogram szczepień

Do zatruć jadem kiełbasianym dochodzi najczęściej na skutek zjedzenia zatrutych konserw (mięsnych, rybnych i warzywnych), ale czasem również nieodpowiednio przechowywanej żywności lub źle wyprodukowanych przetworów domowych. W małych ilościach botulina może znajdować się w miodzie, dlatego nie powinno się go podawać małym dzieciom, u których może on wywołać botulizm niemowląt. Szacuje się, że 15% przypadków tej choroby u dzieci wywołanych jest przez spożycie tego produktu.

W medycynie i kosmetyce wykorzystuje się zdolność botuliny do zakłócenia przewodnictwa nerwowo-mięśniowego, aby zmniejszyć patologiczne (lub nieestetyczne) napięcie mięśni i pobudzić tkanki do produkcji włókien kolagenowych. Zabiegi z wykorzystaniem botoksu są bezpieczne, ponieważ wykonuje się je pod kontrolą lekarza i przy użyciu odpowiedniej dawki tej toksyny.

Botulina w medycynie i rehabilitacji

Jako pierwsi botuliny użyli Edward Schanz i Alan Scott do leczenia zeza. Wkrótce zaczęto stosować ją na szeroką skalę w leczeniu i rehabilitacji wielu chorób związanych z nadmiernym napięciem mięśni. Okazała się ona skuteczna w terapii kurczu powiek, tików nerwowych czy kurczu twarzy, a także kręczu karku. Botulina może być też stosowana u dzieci w przypadku wrodzonej wady stóp (stopy końsko-szpotawej) oraz nadmiernej spastyczności, na przykład w dziecięcym porażeniu mózgowym. Stosuje się ją także w spastyczności u dorosłych, do której dochodzi na przykład po udarze mózgu.

Botulina a migreny

Nowoczesnym sposobem zastosowania botuliny jest leczenie uporczywych i przewlekłych migren, odkryto bowiem, że oprócz działania porażającego mięśnie jest ona również silnie przeciwbólowa. Podczas 20-minutowego zabiegu ostrzykuje się małymi dawkami toksyny określone miejsca na głowie – skronie, potylicę oraz okolicę karku. Po dwóch dniach od podania preparatu rozpoczyna się jego działanie przeciwbólowe, które utrzymuje się przez około 6 miesięcy.

Botulina w kosmetyce

W kosmetyce botulina jest lepiej znana pod nazwą botoksu. Wykorzystuje się ją do wygładzania zmarszczek, głównie w górnej części twarzy – wokół oczu, brwi czy na czole. Takie zabiegi są bezpieczne i bezbolesne, a jednocześnie przynoszą bardzo szybki i długotrwały efekt dzięki temu, że zmniejszają napięcie mięśniowe. Konieczne jednak jest ich regularne powtarzanie, gdyż działają przez pół roku. Specjaliści z zakresu medycyny estetycznej twierdzą jednak, że po kilku zabiegach zmarszczki mimiczne mogą się na stałe zmniejszyć dzięki temu, że nadmiernie aktywne mięśnie nie będą używane przez kilka miesięcy.

Botulina – skutki uboczne

Najczęstszymi skutkami ubocznymi zastrzyków z botuliny są miejscowe krwiaki. W rzadkich wypadkach pojawiają się inne, groźniejsze efekty wprowadzenia toksyny do organizmu, wszystkie są jednak przejściowe i utrzymują się nie dłużej niż 6 tygodni. Reakcje niepożądane mają najczęściej charakter miejscowy i są to:

  • w przypadku stopy końskiej – ból nóg, zapalenie gardła, przypadkowe urazy, zapalenie oskrzeli, gorączka, zakażenia wirusowe, zapalenie ucha;
  • w przypadku leczenia kurczowego kręczu szyi – zaburzenia połykania niekiedy prowadzące do zachłyśnięć, osłabienie mięśni szyi, suchość w ustach oraz ogólne osłabienie, senność, objawy grypopodobne, zawroty głowy;
  • w leczeniu kurczu powiek lub twarzy – opadnięcie powieki, podwójne widzenie, porażenie środkowych mięśni twarzy, światłowstręt, łzawienie, podrażnienie spojówek, zapalenia rogówki i suchość oczu, zasinienia i opuchnięcia powiek;
  • w leczeniu spastyczności kończyny górnej po wylewie – osłabienie siły mięśniowej, ból ramienia, zakażenie, objawy grypopodobne, suchość w jamie ustnej, ból, zaparcia, biegunka, zapalenie gardła, senność, parestezje, obrzęki, ból głowy.
  • w leczeniu nadmiernej potliwości – wyrównawcze pocenie się, rzadziej osłabienie siły mięśni i ból ramion, świąd;
  • przy zastosowaniu kosmetycznym – najczęściej opadnięcie powieki.

Zastrzyki z botuliny powinny być podawane przez doświadczonego lekarza po dokładnym przeprowadzeniu wywiadu i upewnieniu się, że nie ma do tego przeciwwskazań, gdyż nadmierne dawki mogą powodować odległe i poważne porażenia nerwowo-mięśniowe.

Bibliografia:

  1. Kędzia B., Miód jako źródło botulizmu u niemowląt, „Pasieka”, 1, 2009.
  2. Opara J., Hordyñska E., Swoboda A. i in., Skuteczność toksyny botulinowej A w leczeniu spastyczności kończyn dolnych, „Ortopedia Traumatologia Rehabilitacja”, 3(6), 2007, s. 277–285.

Zobacz film: Fakty i mity o botoksie. Źródło: Bez skazy

Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
65
1
Polecamy
Toksyna botulinowa (jad kiełbasiany):
zastosowanie w medycynie
Toksyna botulinowa (jad kiełbasiany): zastosowanie w medycynie TVN zdrowie
Jak skutecznie poradzić sobie z jęczmieniem pod okiem?
Przyczyny, leczenie i domowe sposoby
Jak skutecznie poradzić sobie z jęczmieniem pod okiem? Przyczyny, leczenie i domowe sposoby Dzień Dobry TVN
Objawy chorych zatok – zróżnicowanie symptomów w zależności od rodzaju zatok
Objawy chorych zatok – zróżnicowanie symptomów w zależności od rodzaju zatok Dzień Dobry TVN
Co to jest botoks i jak się go używa?
Zalecania, przeciwwskazania i skutki uboczne
Co to jest botoks i jak się go używa? Zalecania, przeciwwskazania i skutki uboczne TVN zdrowie
Komentarze (0)
Nie przegap
Raka szyjki macicy można pokonać. Trwa Europejski Tydzień Profilaktyki Raka Szyjki Macicy
Raka szyjki macicy można pokonać. Trwa Europejski Tydzień Profilaktyki Raka Szyjki Macicy
Zasady prawidłowego pomiaru ciśnienia krwi
Zasady prawidłowego pomiaru ciśnienia krwi
Hartowanie organizmu – na czym polega i jak zrobić to bezpiecznie?
Hartowanie organizmu – na czym polega i jak zrobić to bezpiecznie?
Ból kolana u dziecka – przyczyny dolegliwości, możliwe choroby
Ból kolana u dziecka – przyczyny dolegliwości, możliwe choroby
Guarana – surowiec bogaty w kofeinę. Korzystne właściwości, dawkowanie, skutki uboczne, przeciwwskazania 
Guarana – surowiec bogaty w kofeinę. Korzystne właściwości, dawkowanie, skutki uboczne, przeciwwskazania 
Zapalenie trzustki: przyczyny, objawy, leczenie ostrego zapalenia trzustki
Zapalenie trzustki: przyczyny, objawy, leczenie ostrego zapalenia trzustki