Polub nas na Facebooku
Czytasz: Co oznacza podwyższony kwas moczowy? Przyczyny i leczenie hiperurykemii

Co oznacza podwyższony kwas moczowy? Przyczyny i leczenie hiperurykemii

Zainteresował Cię ten artykuł?
NAN

Fot: angellodeco / fotolia.com

Podwyższony kwas moczowy z jednej strony jest wynikiem nadmiernego wytwarzania go, a z drugiej – jego zmniejszonego wydalania przez nerki. Leczenie hiperurykemii wymaga modyfikacji stylu życia i farmakoterapii.

Kwas moczowy to pochodna puryn. Główną przyczyną jego wysokiego stężenia w organizmie jest zmniejszone wydalanie moczanu przez nerki. Choroby przejawiające się wysokim poziomem kwasu moczowego to zwłaszcza dna moczanowa i zespół Lescha-Nyhana. Leczenie hiperurykemii polega przede wszystkim na obniżeniu stężenia kwasu moczowego w surowicy.

Co oznacza podwyższony kwas moczowy?

Kwas moczowy jest końcowym efektem przemiany puryn. Wydalany jest przede wszystkim przez nerki (70%) i w mniejszych ilościach z kałem (30%). W ciągu doby z moczem wydalane jest około 500–700 mg kwasu moczowego.

Podwyższony kwas moczowy w nomenklaturze medycznej określa się mianem hiperurykemii. Stwierdza się go u kobiet, gdy przekracza 360 μmol/l (6 mg/dl), a u mężczyzn, jeśli jest wyższy niż 400 μmol/l (6,8 mg/dl). Materiał do badania poziomu kwasu moczowego stanowią surowica lub dobowa zbiórka moczu. Próbkę pobiera się na czczo – ostatni posiłek należy spożyć co najmniej 8 godzin przed badaniem. Do pomiaru stężenia kwasu moczowego służy krew z żyły łokciowej.

Zobacz także: Układ moczowy – co warto o nim wiedzieć?

Podwyższony kwas moczowy – przyczyny

Za wysoki kwas moczowy odpowiada wiele przyczyn. Hiperurykemia jest wynikiem:

  • nadmiernego wytwarzania kwasu moczowego – w przypadku białaczek, czerwienicy, niedokrwistości hemolitycznej, podczas chemioterapii i radioterapii chorób nowotworowych, tzw. zespół lizy guza (masywnemu rozpadowi komórek rakowych towarzyszy znaczący wzrost poziomu kwasu moczowego),
  • uwarunkowanego genetycznie pierwotnego zmniejszenia wydalania kwasu moczowego drogą nerkową,
  • zmniejszonego wydalania kwasu moczowego przez nerki, co zauważa się w przebiegu m.in. chorób nerek, kwasicy ketonowej, nadciśnienia tętniczego krwi, niedoczynności tarczycy, kwasicy mleczanowej i nadczynności przytarczyc,
  • pierwotnego zwiększonego wytwarzania kwasu moczowego, jak w przypadku zespołu Kelleya–Seegmillera, zespołu Lescha–Nyhana, niedoboru fosforybozylotransferazy hipoksantynowo-guaninowej (HGPRT) i zwiększonej aktywności syntetazy fosforybozylofosforanu (PRPP).

Kwas moczowy powyżej normy może wystąpić na skutek zbyt wysokiego poziomu fruktozy w codziennej diecie oraz być skutkiem ubocznym stosowania niektórych środków moczopędnych, barbituranów czy zatrucia ołowiem. Podwyższony kwas moczowy we krwi jest powiązany z chorobami, w których dominują zaburzenia metabolizmu, jak cukrzyca, miażdżyca i zaburzenia sercowo-naczyniowe.

Jedną z częściej występujących chorób, dla których charakterystyczny jest za wysoki kwas moczowy, jest tzw. podagra. Dna moczanowa to zaburzenie jego metabolizmu. Atak choroby występuje w wyniku odkładania się kryształów kwasu moczowego w stawach, w konsekwencji czego dochodzi do powstawania stanów zapalnych stawów. Chorych na dnę przybywa szczególnie w społeczeństwach wysoko rozwiniętych, gdzie spada jakość odżywiania i rośnie odsetek osób otyłych oraz chorych na cukrzycę.

Zobacz film: Budowa i funkcje układu kostnego. Źródło: 36,6.

Jak objawy daje podwyższony kwas moczowy?

Objawy sugerujące podwyższony kwas moczowy to:

  • ból, obrzęk i zaczerwienienie stawów,
  • obecność guzków dnawych,
  • ból brzucha i okolicy lędźwiowej,
  • gorączka,
  • nudności, wymioty,
  • krwiomocz,
  • zastój moczu.

Wysoki kwas moczowy jest niezależnym czynnikiem ryzyka wystąpienia nadciśnienia tętniczego.

Wysoki kwas moczowy – dieta i leczenie

Podwyższony kwas moczowy leczy się dietą eliminującą puryny. Ich źródłem są podroby, mięso, produkty garmażeryjne, galarety, ryby, owoce morza i rośliny strączkowe. Ponadto z jadłospisu należy wykluczyć alkohol (zwłaszcza piwo), który zwiększa produkcję kwasu moczowego i hamuje jego wydalanie przez nerki. Napoje zawierające dużo fruktozy i soki owocowe zwiększają stężenie kwasu moczowego we krwi. Nie zaleca się picia czarnej herbaty i kakao oraz większych ilości kawy. Należy ograniczyć dosalanie potraw. Nadmiar sodu powoduje zahamowanie wydalania kwasu moczowego z moczem.

Podstawą diety w hiperurykemii powinny być warzywa i owoce. Należy ograniczyć spożycie mięsa, które najlepiej zastąpić jajkami. Preferowanym źródłem białka powinny być produkty mleczne. Najlepiej wybierać produkty o niskiej zawartości tłuszczu, jak m.in. chudy twaróg, ser Ricotta, francuski chudy twarożek Blanc Battu, jogurty, ser niskotłuszczowy. Wiśnie i przetwory z niej istotnie obniżają stężenie kwasu moczowego. Posiłki powinny być gotowane lub duszone, niewskazane jest smażenie i pieczenie. Zaleca się spożywanie 5 posiłków dziennie. Ostatni powinien być spożyty 3–4 godziny przed snem.

Ogromne znaczenie ma nawadnianie organizmu. Codziennie należy wypijać około 2–3 litrów płynów – najlepiej niegazowanej wody mineralnej lub herbat ziołowych. Doskonale sprawdzają się napary przygotowane z liści brzozy, mniszka lekarskiego lub pokrzywy. Zioła te wykazują działanie pobudzające proces wydalania kwasu moczowego.

W leczeniu hiperurykemii zastosowanie ma farmakoterapia – zażywanie leków hipourykemizujących, które obniżają poziom kwasu moczowego we krwi. Lekarz zaleca najczęściej branie allopurinolu i febuksostatu. Pomocne okazać się może zwiększenie aktywności fizycznej i rzucenie palenia. Poziom kwasu moczowego można obniżyć, stosując naturalne metody, z wykorzystaniem octu jabłkowego, soku z cytryny, czereśni i sody oczyszczonej.

Zobacz film: Czy krew w stolcu lub w moczu oznacza chorobę? Źródło: Bez recepty

Bibliografia:

Becker M.A., Schumacher H.R., Wortmann R.L., MacDonald P.A., Eustace D., Palo W.A., Streit J., Joseph-Ridge N., Febuxostat compared with allopurinol in patients with hyperuricemia and gout, „The New England Journal of Medicine”, 2005, 23(353), s. 2450–2461.

Feig D.I., Kang D.H., Johnson R.J., Kwas moczowy a ryzyko sercowo-naczyniowe, „Kardiologia po Dyplomie”, 2009, 8(2), s. 30–47.

Grygiel-Górniak B., Puszczewicz M.J., Dieta w dnie moczanowej i hiperurykemii – mity i fakty, „Reumatologia”, 2014, 52, s. 269–279.

Dembińska-Kieć A., Naskalski J.W., Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej, Wrocław, Wydawnictwo Urban & Partner, 2009.

Puszczewicz M., Wielka interna – reumatologia, Warszawa, Medical Tribune Polska, 2010.

Alder-Gasser Ch., Życie z reumatyzmem. Jak się odżywiać?, Warszawa, Stowarzyszenie Reumatyków i ich Sympatyków im. Hanki Żechowskiej, 2014.

Raciborski F., Maślińska M., Kłak A., Filipiak K.J., Szymański F.M., Szczypior A., Występowanie i leczenie dny moczanowej w Polsce. Analiza, wskazania, rekomendacje, Warszawa, Instytut Ochrony Zdrowia w Polsce, 2015.

Maślińska M., Kwas moczowy – przyjaciel czy wróg?, „Reumatologia Geriatria Rehabilitacja”, 2015, 1(1), s. 18–24.

Majdan M., Borys O., Dna i schorzenia towarzyszące podwyższonemu stężeniu kwasu moczowego, „Annales Academiae Medicae Stetinensis Roczniki Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie”, 2010, 56(1), s. 34–39.

Szczęch R., Narkiewicz K., Hiperurykemia i dna moczanowa, „Choroby Serca i Naczyń”, 2006, 3(3), s. 167–168.


Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
1060
23
Komentarze (1)
Jan58
Lekarz kazał mi zrobić to badanie bo mam nadwagę a przez wypadek mam problemy ze stawami. Podejrzewal ze mogę miec te podagrę ale nic tego niepotwierdza, a kosci dalej bola
Czytaj całość
Nie przegap
Śląscy kardiolodzy zbadali wpływ smogu na choroby serca i udary
Śląscy kardiolodzy zbadali wpływ smogu na choroby serca i udary Materiał sponsorowany
Cukrzyca nie musi zamykać w domu! Poznaj nowoczesny sposób pomiaru cukru we krwi
Cukrzyca nie musi zamykać w domu! Poznaj nowoczesny sposób pomiaru cukru we krwi Materiał sponsorowany
Regularne badania tętna pozwalają ochronić się przed chorobami układu krążenia
Regularne badania tętna pozwalają ochronić się przed chorobami układu krążenia Materiał sponsorowany
Olej z czarnuszki – płynne złoto z domowej apteczki
Olej z czarnuszki – płynne złoto z domowej apteczki
Domowe sposoby na ból i zapalenie ucha. Jak leczyć u dziecka i u dorosłego?
Domowe sposoby na ból i zapalenie ucha. Jak leczyć u dziecka i u dorosłego?
Seks oralny – czym jest stosunek oralny? Najlepsze pozycje w seksie oralnym
Seks oralny – czym jest stosunek oralny? Najlepsze pozycje w seksie oralnym