Czytasz: Choroba afektywna dwubiegunowa (ChAD) - przyczyny, objawy, leczenie

Choroba afektywna dwubiegunowa (ChAD) - przyczyny, objawy, leczenie

Kobieta siedząca na łóżku szpitalnym z opuszczoną głową

Fot: Pixabay / pixabay.com

Choroba afektywna dwubiegunowa (ChAD), zwana także zaburzeniami maniakalno- depresyjnymi lub cyklofrenią (nazwa potoczna - depresja dwubiegunowa), to grupa nawracających zaburzeń nastroju, w przebiegu których stany depresyjne występują naprzemiennie z epizodami hipomaniakalnymi i maniakalnymi.

Epizody depresyjne w ChAD trwają zwykle około pół roku lub dłużej. Faza maniakalna utrzymuje się najczęściej kilka tygodni. Pomiędzy epizodami chorobowymi następują okresy remisji, czyli całkowitego braku objawów lub obecności nielicznych symptomów o słabym nasileniu. Mogą one trwać nawet kilka lat. Tak zwana depresja dwubiegunowa dotyczy w równym stopniu mężczyzn, jak i kobiet, niezależnie od wieku. Zazwyczaj zaczyna się między 20. a 30. rokiem życia. Nieleczona, może utrudniać, czy wręcz uniemożliwić, choremu funkcjonowanie w społeczeństwie - podjęcie stałej pracy czy założenie rodziny.

Choroba afektywna dwubiegunowa - przyczyny

Przyczyn zaburzeń maniakalno-depresyjnych upatruje się wielu czynnikach. Choroba może wynikać między innymi z uwarunkowań genetycznych - rozpoznanie cyklofrenii u rodziców znacznie podnosi ryzyko zachorowania u dzieci, zwłaszcza jeśli zaistnieją inne okoliczności sprzyjające rozwojowi tzw. dwubiegunówki. Niektóre teorie wskazują na kluczową rolę czynników biologicznych - zaburzeń równowagi neuroprzekaźników (noradrenaliny, dopaminy), chorób somatycznych (takich jak niedoczynność tarczycy), mikrourazów mózgu. 

Udowodniono też, że wpływ na rozwój ChAD ma nadużywanie alkoholu i substancji psychoaktywnych. Istotne znaczenie dla początku i przebiegu cyklofrenii mają czynniki psychologiczne i społeczne. Wystąpienie epizodu choroby może być spowodowane szczególnie stresującym wydarzeniem (np. śmiercią kogoś bliskiego, rozpadem małżeństwa, przeprowadzką, ale też awansem w pracy czy narodzinami dziecka). Częste przyczyny zaburzeń, w tym manii i depresji, to również takie problemy, jak nieumiejętność wyrażania uczuć czy budowania satysfakcjonujących relacji z innymi ludźmi.

Choroba afektywna dwubiegunowa - objawy

Cyklofrenia niekiedy mylnie określana jest mianem depresji dwubiegunowej - depresja stanowi jeden z dwóch biegunów ChAD. Jej przeciwieństwem jest mania. 

Istota zaburzeń maniakalno-depresyjnych tkwi właśnie w oscylowaniu nastrojów chorego pomiędzy tymi dwoma skrajnie różnymi stanami psychicznymi.

W niektórych przypadkach choroba afektywna ma charakter mieszany - wówczas samopoczucie cierpiącej na nią osoby potrafi zmienić się diametralnie nawet kilka razy w ciągu dnia.

ChAD zwykle rozpoczyna się od epizodu depresji. Towarzyszą mu następujące objawy, które mogą występować w różnym nasileniu:

  •  obniżony nastrój,
  •  osłabienie koncentracji,
  •  spadek samooceny,
  •  utrata zainteresowań,
  •  brak motywacji,
  •  wycofanie się, bierność,
  •  pesymistyczne spojrzenie w przyszłość,
  •  brak troski o własny wygląd,
  •  nadmierna potrzeba snu,
  •  brak energii, szybkie męczenie się,
  •  spowolnienie psychoruchowe,
  •  utrata apetytu,
  •  zanik popędu seksualnego,
  •  bóle głowy,
  •  objawy psychotyczne (urojenia, omamy),
  •  lęk, niepokój,
  •  myśli samobójcze.

Trwające wiele miesięcy epizody depresyjne są wyniszczające - tak fizycznie, jak i psychicznie - i niejednokrotnie kończą się próbą samobójczą.

Faza maniakalna jest niczym wychylenie wahadła w drugą stronę i bynajmniej nie jest mniej obciążająca dla chorego i jego bliskich. Dla epizodu manii charakterystyczne są:

  •  euforia nieadekwatna do okoliczności,
  •  niespożyta energia,
  •  gonitwa myśli,
  •  zawyżona samoocena,
  •  brak hamulców społecznych,
  •  snucie nierealistycznych planów na przyszłość,
  •  przekonanie o własnej niezwykłości, poczucie misji,
  •  nieprzemyślane decyzje i przedsięwzięcia,
  •  ryzykowne zachowania,
  •  chaotyczne, lekkomyślne działanie,
  •  nadmiar ekspresji w wyglądzie i zachowaniu,
  •  liczne, ale powierzchowne zainteresowania,
  •  słowotok, niedopuszczanie nikogo do głosu,
  •  nieznoszenie sprzeciwu,
  •  skłonność do agresji,
  •  nadmierne pobudzenie, nadaktywność psychoruchowa,
  •  bezsenność.

Faza maniakalna potrafi siać w życiu chorego nie mniejsze spustoszenia niż epizody depresyjne. Często wiąże się z negatywną reakcją otoczenia, kończy rozpadem związków. Wskutek podjętych pochopnie decyzji osoba cierpiąca na manię może stracić pracę czy majątek.

Jeśli objawy manii są mniej nasilone, mówimy o epizodzie hipomanii

W jego przebiegu utrzymuje się stałe, łagodne podwyższenie nastroju, wysoka sprawność intelektualna i dobra kondycja fizyczna. Chory ma wzmożoną potrzebę kontaktu z ludźmi, silną motywację do działania. Objawy te są jednak na tyle łagodne, że nie zaburzają normalnego porządku życia i nie budzą sprzeciwu otoczenia. Faza hipomanii bywa niekiedy okresem wyjątkowej kreatywności, która przekłada się na zawodowe czy osobiste sukcesy chorego.

Choroba afektywna dwubiegunowa - leczenie

Podstawą leczenia ChAD jest farmakoterapia, ponieważ zaburzenia maniakalno-depresyjne mają podłoże biochemiczne. W epizodach maniakalnych stosuje się leki przeciwpsychotyczne (neuroleptyki, takie jak olanzapina czy kwetiapina), a w depresyjnych - leki stabilizujące nastrój (m.in. sole litu, kwas walproinowy i jego pochodne, karbamazepinę, lamotryginę). Farmaceutyki mają za zadanie wyrównać nastrój chorego, zlikwidować objawy maniakalne i depresyjne oraz zapobiegać nawrotom choroby. Ze względu na przewlekły, nawrotowy charakter ChAD, należy zażywać je bardzo regularnie, często - profilaktycznie - przez wiele lat.

To Cię zainteresuje

Złe samopoczucie psychiczne w ciąży - depresja ciążowa, nerwica i stres Jak leczyć depresję poporodową? Objawy i przyczyny choroby Zespół serotoninowy - co warto wiedzieć?

Leczenie zaburzeń maniakalno-depresyjnych powinno mieć charakter kompleksowy - farmakoterapię należy wspierać psychoedukacją i psychoterapią. Psychoedukacja ma dopomóc choremu w lepszym zrozumieniu choroby, rozpoznawaniu jej symptomów i adekwatnym reagowaniu, kiedy się pojawią. Psychoterapia służy wsparciu osoby z ChAD w jej problemach psychicznych i społecznych, które nie pozostają bez wpływu na przebieg epizodów chorobowych.

Systematyczne i holistyczne leczenie może przynieść długotrwałe remisje choroby dwubiegunowej i stworzyć cierpiącej na nią osobie możliwość powrotu do normalnego życia.

Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
6
0
Więcej na temat
Złe samopoczucie psychiczne w ciąży - depresja ciążowa, nerwica i stres
Jak leczyć depresję poporodową? Objawy i przyczyny choroby
Zespół serotoninowy - co warto wiedzieć?
Choroba Scheuermanna (kifoza młodzieńcza) – przyczyny, objawy, ćwiczenia i leczenie
Komentarze (0)
Nie przegap
Czy można słodzić gorącą herbatę miodem? - test
Naturalny antybiotyk z tymianku, który przygotujesz w 5 minut. Idealny na jesień.
Co to jest śmierć kliniczna? Świadectwa osób, które jej doświadczyły
Jakie badania należy wykonać, aby zdiagnozować stan zdrowia?
Konizacja szyjki macicy – wskazania, przebieg zabiegu, gojenie i rekonwalescencja
Skręt kiszek – objawy, przyczyny oraz leczenie