Polub nas na Facebooku
Czytasz: Budowa zęba – jak wygląda uzębienie u człowieka?

Budowa zęba – jak wygląda uzębienie u człowieka?

budowa anatomiczna zęba

Fot. MyFortis / Getty Images

Dorosły człowiek ma od 28 do 32 zębów stałych. Ich funkcją jest przede wszystkim rozdrabnianie pokarmu. Na budowę zęba składają się: korzeń, szyjka i korona. Dawni przodkowie człowieka mieli znacznie uboższe uzębienie ze względu na mniej urozmaicony pokarm, który przyjmowali.

Budowa zębów u każdego człowieka wygląda podobnie, różnice mogą wynikać jedynie z ich kształtu czy koloru. Na zęby człowieka składa się 8 siekaczy, 8 zębów przedtrzonowych, 12 trzonowych (łącznie z „zębami mądrości”, czyli ósemkami) oraz 4 kły. Budowa szczęki dziecka różni się szczęki osoby dorosłej. Dzieci mają jedynie 20 zębów, bez trzecich zębów trzonowych i przedtrzonowych.

Budowa anatomiczna zęba

Podstawowa anatomia zębów składa się z dwóch elementów: korony i korzenia. W zewnętrznej budowie zęba wyróżnia się koronę. Jest to część zęba wystająca ponad dziąsło. W skład korony zęba wchodzą szkliwo i zębina. Korona nie jest ani unaczyniona, ani unerwiona, co powoduje, że podczas wiercenia tej warstwy u stomatologa nie odczuwa się bólu. Za pomocą szyjki zębowej korona łączy się z korzeniem zęba. W wewnętrznej budowie zęba obecne są komora (wolna przestrzeń) i kanał korzeniowy z miazgą, w której obecna jest sieć naczyń oraz nerwów. Najniższy poziom zęba stanowi korzeń wraz z kanałami. Każdy ząb liczy sobie od jednego do czterech kanałów. Zęby trzonowe mają ich najwięcej. Dzięki korzeniom ząb jest lepiej osadzony w zębodole.

Polecamy: Nowoczesna metoda cyfrowej rekonstrukcji zęba

Elementy zęba

Na poszczególne elementy zęba składają się (zaczynając od najbardziej zewnętrznego):

  • Szkliwo – jest jednocześnie cienką (ok. 2 mm) i twardą tkanką, która buduje najbardziej zewnętrzną powierzchnię zęba, zakrywając tym samym koronę. Szkliwo składa się prawie w 100% z materii nieorganicznej (kryształki dwuhydroksyapatytu). Resztę stanowi woda wraz ze związkami organicznymi. Ta część zęba powstaje z ameloblastów i komórek nabłonkowych. Po wykształceniu się zęba stałego człowiek nie ma możliwości odbudowy szkliwa. Jest ono najtwardszą tkanką w organizmie – mocniejszą niż kości budujące szkielet.
  • Zębina – inaczej dentyna, zlokalizowana jest tuż poniżej szkliwa, jednak nadal w obrębie korony. W około 70% tworzą ją kryształy dwuhydroksyapatytu, a w 20% kolagen, glikozaminoglikany, fosfoproteiny, proteoglikany i siarczan chondroityny. W skład zębiny wchodzą również woda i nierozpuszczalne lipidy i białka. Zbita masy dentyny jest efektem komórek ją budujących – odontoblastów. W zębinie znajdują się kanaliki zębinowe, które oprócz odontoblastów zawierają włókna nerwowe i płyn kanalikowy. Człowiek jest w stanie wytwarzać ten element zęba przez całe życie.
  • Miazga – oprócz funkcji budulcowej pełni także kilka funkcji czynnościowych. Jest żywą tkanką wypełniającą kanały korzeniowe. Chroni zarówno zębinę, jak i szkliwo. Jej budowa jest zbliżona do zębiny, dlatego też obie stanowią endodontium. W szczegółowym przekroju miazgi wyróżnia się trzy warstwy: bogatokomórkowa, ubogokomórkowa i odontoblastyczna. Miazga odpowiada za odbiór bodźców bólowych, a jeśli jest to konieczne, również za uruchomienie procesów naprawczych. Do innych jej funkcji zalicza się dostarczanie substancji odżywczych i tlenu, co zapewnia prawidłowy rozwój i funkcjonowanie zębów.
  • Cement – (inna nazwa kostniwo) budują związki organicznie oraz nieorganiczne. To tkanka, której główną funkcją jest utrzymanie zęba w zębodole. Jest to możliwe dzięki wzmocnieniu przez włókna kolagenowe.

Polecamy: Odbudowa zęba – na włóknie szklanym, na korzeniu

Zobacz film i sprawdź jak wygląda leczenie implantologiczne: 

Zobacz film: Jak wygląda leczenie implantologiczne? Źródło: Klinika marzeń

Cechy charakterystyczne uzębienia

Wszystkie zęby znajdujące się w szczęce można od siebie odróżnić dzięki występowaniu charakterystycznych cech ich wyglądu. Pierwszym i najważniejszym kryterium jest ich ułożenie w łuku zębowym. Z przodu w pozycji centralnej znajdują się zęby określane potocznie jako jedynki, a mówiąc bardziej precyzyjnie – siekacze przyśrodkowe. Zaraz koło jedynek z obu stron znajdują się dwójki i trójki, czyli siekacze boczne i kły. Za trójkami rozpoczynają się zęby przedtrzonowe – czwórki i piątki. Do zębów trzonowych zalicza się następnie szóstki, siódemki i ósemki (jeśli występują).

Drugim kryterium klasyfikacji zębów jest budowa korony. Największe z nich to siekacze przyśrodkowe, które to mają spłaszczony brzeg sieczny. Kolejne, siekacze boczne, są dość zbliżone w budowie do jedynek i są ich mniejszą kopią. Kły cechują się obecnością szpica lub guzka znajdującego się w połowie brzegu. Przedtrzonowce mają zazwyczaj dwa guzki, przy czym jeden od strony policzka, a drugi podniebienia. Zęby trzonowe zaś mają 3–4 guzki. Ważną cechą zębów przedtrzonowych i trzonowych jest powierzchnia żująca. Jest to uwarunkowane funkcją, jaką sprawują, czyli rozcieraniem pokarmu, a nie rozgryzaniem (jak w przypadku siekaczy).

Bibliografia:

  1. Stanley N. J., Major M. A. Budowa zębów, fizjologia i okluzja, Edra Urban & Partner, 2014.
  2. Opracowanie zbiorowe, Anatomia dla stomatologów, Wydawnictwo Medyczne Urban & Partner 2012.
Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
1
0
Polecamy
Ciśnienie statyczne i dynamiczne – na co mają wpływ?
Ciśnienie statyczne i dynamiczne – na co mają wpływ? Dzień Dobry TVN
Co to są korytarze ekologiczne? Przykłady
Co to są korytarze ekologiczne? Przykłady Dzień Dobry TVN
Zęby – jak o nie dbać, aby zachować piękny uśmiech?
Zęby – jak o nie dbać, aby zachować piękny uśmiech? TVN zdrowie
Szkliwo – co to jest? Czy szkliwo się regeneruje? Jak je odbudować?
Szkliwo – co to jest? Czy szkliwo się regeneruje? Jak je odbudować? TVN zdrowie
Komentarze (0)
Nie przegap
Czy temperatura prania ma znaczenie?
Czy temperatura prania ma znaczenie? Materiał sponsorowany
Jak ułatwić sobie sprzątanie? Zobacz nasz poradnik
Jak ułatwić sobie sprzątanie? Zobacz nasz poradnik Materiał sponsorowany
Co gwarantuje Karta Praw Pacjenta?
Co gwarantuje Karta Praw Pacjenta? Materiał sponsorowany
Neutrocyty – normy, nadmiar i niedobór komórek układu odpornościowego
Neutrocyty – normy, nadmiar i niedobór komórek układu odpornościowego
Co to jest stłuczenie? Jakie są jego objawy? Jak długo boli?
Co to jest stłuczenie? Jakie są jego objawy? Jak długo boli?
Wysoki puls: co oznacza i kiedy występuje?
Wysoki puls: co oznacza i kiedy występuje?