Polub nas na Facebooku
Czytasz: Budowa i funkcja oka, mechanizm widzenia 

Budowa i funkcja oka, mechanizm widzenia 

Wzrok - budowa oka. Siatkówka, rogówka.

Fot. Seb Oliver / Getty Images

Oko jest niezwykle skomplikowanym narządem, który dostarcza 80–90% bodźców spośród analizowanych na co dzień przez ludzki organizm. Odbierane obrazy pełnią też ważną rolę w utrzymywaniu równowagi i właściwej koordynacji ruchów. 

Budowa oka pozwala na odbieranie bodźców wzrokowych w różnych warunkach oświetlenia, rozpoznawanie barw. Dzięki widzeniu obuocznemu mózg może tworzyć obrazy przestrzenne i zdolny jest do oceny odległości.

Budowa oka

Prawe i lewe oko mają bardzo podobną, lustrzaną budowę. Zewnętrzną warstwę każdej gałki stanowią mocne, elastyczne struktury, które nadają oku kształt – biała twardówka i przejrzysta rogówka. Druga warstwa od zewnątrz to błona naczyniowa, w skład której wchodzą tęczówka, ciało rzęskowe i naczyniówka. Wewnętrzną, trzecią warstwę stanowi siatkówka. Składa się ona z receptorów światła, komórek i włókien nerwowych oraz rozwiniętego unaczynienia. Charakterystycznymi elementami siatkówki są:

  • tarcza nerwu wzrokowego (tzw. plamka ślepa) – miejsce, w którym zbiegające się naczynia i włókna nerwowe tworzą nerw wzrokowy połączony z tętnicą i żyłą środkową siatkówki,
  • plamka żółta z dołkiem środkowym – obszar, w którym przetwarzane są obrazy z miejsca, na którym skupia się wzrok; widzenie ma tutaj największą rozdzielczość, a obecność czopków umożliwia odróżnianie barw.

Zobaczcie film, z którego dowiecie się, jakie funkcje pełni ludzkie oko:

Zobacz film: Budowa i funkcje oka. Źródło: 36,6

Charakterystycznym elementem, znajdującym się za tęczówką, jest soczewka, która załamuje (wraz z rogówką) promienie docierające do wnętrza oka. Zawieszona jest na więzadełkach rzęskowych (Zinna), które łączą ją z mięśniem rzęskowym. Umożliwia on niewielkie zmiany kształtu soczewki przy przenoszeniu wzroku z jednego obiektu na inny.

Wolna przestrzeń oka jest wypełniona w przednim odcinku cieczą wodnistą, wytwarzaną przez ciało rzęskowe i odpływającą głównie przez tzw. kąt przesączania, czyli kąt rogówkowo-tęczówkowy. Tylny segment oka zajmuje ciało szkliste – żelowata, przejrzysta masa, która dociskając siatkówkę do naczyniówki i twardówki, stabilizuje jej położenie.

Oko – umiejscowienie i narządy dodatkowe

Gałka oczna położona jest w oczodole – kostnym zagłębieniu czaszki, które (dzięki wypełniającej je częściowo tkance tłuszczowej) stanowi doskonałą osłonę dla precyzyjnego i delikatnego oka.

Mocowanie, a jednocześnie możliwość ruchów zapewniają oku jego mięśnie zewnętrzne:

  • proste (górny, dolny, przyśrodkowy i boczny),
  • skośne (górny i dolny),
  • bloczkowy,
  • oczodołowy.

Prawidłowe zwilżanie powierzchni gałki ocznej i obmywanie jej z zanieczyszczeń zapewnia aparat łzowy, a ochronę przed czynnikami zewnętrznymi stanowią powieki i spojówka. Odruchy ochronne pod postacią zamknięcia powiek wywołuje podrażnienie wrażliwych rzęs, brwi oraz bogato unaczynionej rogówki. Spojówka jest błoną śluzową, która pokrywa wewnętrzną powierzchnię powiek i (załamując się) przechodzi na przednią powierzchnię oka, przyczepiając się do twardówki w pobliżu rąbka (brzegu) rogówki. Stanowi barierę pomiędzy światem zewnętrznym a wnętrzem oczodołu. Nie pozwala na wnikanie w głąb pyłów, oparów, zanieczyszczeń. Dzięki rozwiniętej sieci naczyń krwionośnych na powierzchnię spojówki łatwo przedostają się białe krwinki, które neutralizują większość osiadających w tym miejscu drobnoustrojów i chronią oko przed infekcją.

Polecamy: Pole widzenia – ocena, metody badania, przyczyny zawężenia

Budowa oka i jego funkcja

Podstawową funkcją oka jest przekształcanie impulsów świetlnych na elektryczne, które są następnie przesyłane do mózgu i tam składane w obrazy. Wpadające do oka światło jest załamywane przez rogówkę i soczewkę, dzięki czemu na siatkówce tworzy się ostry, odwrócony, pomniejszony obraz. Ilość światła docierająca do receptorów jest regulowana przez tęczówkę, której otwór źreniczny zmniejsza się przy intensywnym oświetleniu, a gdy natężenia światła jest mniejsze – poszerza się. Mechanizm ten skopiowano, budując przesłonę aparatu fotograficznego.

Szczegółowy, wyraźny, kolorowy obraz miejsca, na które człowiek patrzy, tworzy się w obrębie plamki żółtej i jest przetwarzany przez receptory nazywane czopkami (w procesie tzw. widzenia fotopowego). Do działania wymagają one jednak intensywnego oświetlenia i przy słabym oświetleniu ważniejszą rolę spełniają inne, bardziej wrażliwe na światło, elementy – pręciki. Rozmieszczone są one na większości powierzchni siatkówki. Dają obraz czarno-biały, mniej wyraźny. Jest to proces widzenia skotopowego, czyli zmierzchowego.

Akomodacja a mechanizm widzenia

Zjawisko akomodacji polega na dostosowywaniu wzroku do obserwacji na przemian przedmiotów bliskich i dalekich. Proces ten odbywa się dzięki pracy mięśnia rzęskowego, który wpływa na kształt soczewki. Zjawisko to jest podobne do regulacji ostrości w aparacie fotograficznym. Kiedy w procesie starzenia się organizmu soczewka traci elastyczność i jest mniej podatna na działające na nią siły, powstaje tzw. starczowzroczność (prezbiopia), która powoduje konieczność noszenia okularów do czytania.

Polecamy: Krótkowzroczność - objawy, przyczyny, rodzaje i sposoby leczenia

Inne funkcje oka

Umieszczenie oczu w pewnej odległości od siebie sprawia, że odbierane przez nie obrazy są nieco inne. Dzięki tym różnicom mózg potrafi wytworzyć trójwymiarowy, przestrzenny model obserwowanego przedmiotu, a także ocenić odległość. Ma to wielki wpływ na wykonywanie pewnych rodzajów aktywności (np. precyzyjne manipulacje ręką, praca na wysokości, jazda samochodem) oraz na ogólną koordynację ruchów, orientację przestrzenną i utrzymywanie równowagi. 

Zobacz także, na czym polega laserowa korekcja wzroku:

Zobacz film: Laserowa korekcja wzroku. Źródło: 36,6


Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
6
0
Polecamy
Jak leczyć opadającą powiekę? Jakie są jej przyczyny?
Jak leczyć opadającą powiekę? Jakie są jej przyczyny? Dzień Dobry TVN
Ciśnienie statyczne i dynamiczne – na co mają wpływ?
Ciśnienie statyczne i dynamiczne – na co mają wpływ? Dzień Dobry TVN
Siatkówka oka – budowa, funkcje i choroby
Siatkówka oka – budowa, funkcje i choroby TVN zdrowie
Plamka ślepa i żółta – budowa i wpływ na widzenie
Plamka ślepa i żółta – budowa i wpływ na widzenie TVN zdrowie
Komentarze (0)
Nie przegap
Co gwarantuje Karta Praw Pacjenta?
Co gwarantuje Karta Praw Pacjenta? Materiał sponsorowany
Czy temperatura prania ma znaczenie?
Czy temperatura prania ma znaczenie? Materiał sponsorowany
Jak ułatwić sobie sprzątanie? Zobacz nasz poradnik
Jak ułatwić sobie sprzątanie? Zobacz nasz poradnik Materiał sponsorowany
Neutrocyty – normy, nadmiar i niedobór komórek układu odpornościowego
Neutrocyty – normy, nadmiar i niedobór komórek układu odpornościowego
Syrop z mięty na zimę – jakie ma właściwości? Jak go przygotować?
Syrop z mięty na zimę – jakie ma właściwości? Jak go przygotować?
Wysoki puls: co oznacza i kiedy występuje?
Wysoki puls: co oznacza i kiedy występuje?