Polub nas na Facebooku
Czytasz: Błędnik – budowa, położenie. Jakie są ćwiczenia na błędnik?
menu
Polub nas na Facebooku

Błędnik – budowa, położenie. Jakie są ćwiczenia na błędnik?

NAN

Fot.: vladimirfloyd / stock.adobe.com

Błędnik to narząd odpowiadający za zmysł równowagi i słuchu. Zlokalizowany jest w uchu wewnętrznym. Zaburzenia jego pracy skutkują chorobą lokomocyjną, bólami głowy i zaburzeniami słuchu.

 Błędnik zbudowany jest z dwóch części – błędnika kostnego oraz błędnika błoniastego, w skład którego wchodzi błędnik przedsionkowy i ślimakowy. Nieprawidłowe działanie tego narządu może stać się przyczyną przykrych dolegliwości, a niekiedy i poważnych schorzeń, jak głuchota.

Co to jest błędnik?

Błędnik stanowi niewielką część ucha wewnętrznego. Odpowiada za utrzymanie równowagi, czyli prawidłowe położenie ciała w przestrzeni (kanały półkoliste) oraz zmysł słuchu (narząd Cortiego).

Redakcja poleca:
Zapalenie gardła u dzieci i dorosłych - jak złagodzić ból domowymi sposobami?
Dieta eliminacyjna – na czym polega i kiedy jest zalecana?
Szczepienia na COVID-19. Rząd zmienia harmonogram szczepień

Błędnik kostny w niektórych miejscach przylega do błędnika błoniastego. Przestrzeń między ich ścianami nazywana jest przychłonkową (spatium perilymphaticum) i jest ona wypełniona przez perilimfę (przychłonkę), czyli ciecz błędnikową zewnętrzną. Płyn ten zbliżony jest składem do płynu mózgowo-rdzeniowego. Przychłonka zawiera trombinę (II czynnik krzepnięcia krwi, enzym osocza krwi z grupy proteaz serynowych), estran (organiczny związek chemiczny z grupy steroidów zbudowany z 18 atomów węgla), snoRNA (małe jąderkowe RNA) oraz dużą ilość jonów sodu i niewielką ilość jonów potasu.

Zobacz film: Budowa i funkcje ucha. Źródło: 36,6

Budowa błędnika

Błędnik dzieli się na:

  • błędnik kostny (łac. labyrinthus osseus). Jest to część ucha wewnętrznego, w której znajdują się przestrzenie wypełnione powietrzem i przychłonką. Jest układem jam i kanałów położonych w części skalistej kości skroniowej. Wewnątrz niego zlokalizowany jest błędnik błoniasty, który jest zawieszony na licznych pasemkach łącznotkankowych. W skład błędnika kostnego wchodzą następujące części: środkowa, przedsionek, obwodowa przednia i obwodowa tylna. Elementami składowymi błędnika kostnego są:
  1. przewód słuchowy wewnętrzny – kanał wewnątrz kości skroniowej o długości 1 cm, który łączy tylny dół czaszki z błędnikiem; kierują się w nim nerwy oraz naczynia do ucha wewnętrznego;
  2. przedsionek – środkowa część błędnika kostnego położona między ślimakiem i kanałami półkolistymi; znajdują się w nim grupy otworków nazywane plamkami sitkowatymi, przez które przechodzą włókna nerwowe tworzące nerw przedsionkowo-ślimakowy;
  3. trzy kanały półkoliste obejmujące przewody półkoliste błoniaste – kostne kanały ucha wewnętrznego ustawione w pozycji bocznej lub poziomej (lateralis), tylnej lub pionowo tylnej (posterior), przedniej lub pionowo przedniej (anterior); zawieszone są w nich błoniaste przewody półkoliste;
  4. ślimak – narząd złożony z części kostnej (przypominającej kształtem muszlę ślimaka) i umieszczonego w niej błoniastego przewodu ślimakowego; jego podstawa opiera się o dno przewodu słuchowego wewnętrznego, z kolei wierzchołek zwrócony jest w kierunku jamy bębenkowej.
  • błędnik błoniasty (łac. labyrinthus membranaceus). Jest to worek łącznotkankowy o zawiłym kształcie. Zawiera właściwe receptory zmysłu równowagi i słuchu. Część z kanałami półkolistymi związana jest z narządem równowagi, podczas gdy część ślimakowa – z narządem słuchu. Wewnątrz niego znajduje się ciecz zwana endolimfą czy śródchłonką. Jest to płyn produkowany w przewodzie ślimaka (prążek naczyniowy) i łagiewce (komórki ciemne). Charakteryzuje się wysokim stężeniem jonów potasu i niskim stężeniem jonów sodu. Odpowiada za pobudzanie receptorów słuchu i układu równowagi. Na błędnik błoniasty składają się:
  1. błędnik ślimakowy – zbudowany głównie z przewodu ślimakowego; jego główną rolą jest analiza częstotliwości i selektywny odbiór tonów wysokich u podstawy, średnich w części środkowej, a niskich w części szczytowej ślimaka;
  2. błędnik przedsionkowy – zbudowany z: łagiewki (stanowi podstawę kanałów półkolistych, wewnątrz niej znajdują się otolity, które odbierają wrażenia wynikające z położenia głowy), przewodu śródchłonki, woreczka (zawiera receptory wrażliwe na przyspieszenie liniowe, czyli zmianę położenia w górę i dół w linii prostej), przewodów półkolistych (biegną w kanałach półkolistych, dostarczają informacji odnośnie ruchów głowy), przewodu łagiewkowo-woreczkowego.

Ćwiczenia na błędnik

Ćwiczenia na błędnik mają na celu niwelowanie zawrotów głowy i problemów z zachowaniem równowagi oraz zwiększenie aktywności fizycznej w celu poprawy ukrwienia. Zalecany program składa się z trzech etapów:

Etap 1 (1–7 dzień) – ćwiczenia w pozycji leżącej:

  1. patrzenie w górę i w dół bez ruszania głową, następnie patrzenie na boki bez ruszania głową;
  2. podnoszenie głowy, dotykanie brodą klatki piersiowej;
  3. patrzenie na boki ruszając głową;
  4. unoszenie ręki do góry, zbliżanie i oddalanie palca do nosa (głowa nieruchomo).

Etap 2 (8–14 dzień) – ćwiczenia w pozycji siedzącej:

  1. patrzenie w górę i w dół bez ruszania głową, następnie patrzenie na boki bez ruszania głową;
  2. skręcanie głowy na prawy i lewy bark;
  3. patrzenie na boki ruszając głową;
  4. unoszenie ręki do góry, zbliżanie i oddalanie palca do nosa (głowa nieruchomo);
  5. podnoszenie przedmiotu leżącego na podłodze;
  6. pochylanie tułowia na prawo i lewo do pozycji podparcia na łokciu.

Etap 3 (15– 21 dzień) – ćwiczenia w pozycji stojącej:

  1. patrzenie w górę i w dół bez ruszania głową, następnie patrzenie na boki bez ruszania głową;
  2. skręcanie głowy na prawy i lewy bark;
  3. patrzenie na boki ruszając głową;
  4. unoszenie ręki do góry, zbliżanie i oddalanie palca do nosa (głowa nieruchomo);
  5. podnoszenie przedmiotu leżącego na podłodze;
  6. przenoszenie ciężaru ciała do przodu i tyłu (głowa nieruchomo).

Zobacz film: Wszczepienie implantu ślimakowego. Źródło: 36,6

Bibliografia:

1. Nawrot A., Encyklopedia Biologia, Kraków, Wydawnictwo GREG, 2017.

2. Bochenek A., Reicher M., Anatomia człowieka – Tom V, Warszawa, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2009.

3. Weber E.C., Vilensky J.A., Carmichael S.W., Lee K.S., Netter. Atlas anatomii radiologicznej, Wrocław, Edra Urban & Partner, 2016.

4. Aleksandrowicz R., Anatomia kliniczna głowy i szyi, Warszawa, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2007.

5. Sęk A., Skrodzka E., Marszałkiewicz M., Psychoakustyka w pigułce, Poznań, Instytut Akustyki UAM, 2000.

6. Siedlecka H., Zespół Ushera, „Słuch KWARTALNIK INFORMACYJNO-POPULARNO-NAUKOWY DLA LEKARZ”, 2008, 66(4), s. 3–12.

Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
23
2
Polecamy
Ucho wewnętrzne – budowa i choroby
Ucho wewnętrzne – budowa i choroby TVN zdrowie
Joga i ćwiczenia na stres
Joga i ćwiczenia na stres Dzień Dobry TVN
Kosteczki słuchowe – czym są i jakie pełnią funkcje?
Kosteczki słuchowe – czym są i jakie pełnią funkcje? TVN zdrowie
Ania Wendzikowska trenuje z Qczajem!
Ćwiczenia z hantlami, piłką i taśmami
Ania Wendzikowska trenuje z Qczajem! Ćwiczenia z hantlami, piłką i taśmami Dzień Dobry TVN
Komentarze (1)
Ada
Ciekawy materiał - nawet nie wiedziałam, że może chorować...
Czytaj całość
Nie przegap
Raka szyjki macicy można pokonać. Trwa Europejski Tydzień Profilaktyki Raka Szyjki Macicy
Raka szyjki macicy można pokonać. Trwa Europejski Tydzień Profilaktyki Raka Szyjki Macicy
Zasady prawidłowego pomiaru ciśnienia krwi
Zasady prawidłowego pomiaru ciśnienia krwi
Hartowanie organizmu – na czym polega i jak zrobić to bezpiecznie?
Hartowanie organizmu – na czym polega i jak zrobić to bezpiecznie?
Ból kolana u dziecka – przyczyny dolegliwości, możliwe choroby
Ból kolana u dziecka – przyczyny dolegliwości, możliwe choroby
Guarana – surowiec bogaty w kofeinę. Korzystne właściwości, dawkowanie, skutki uboczne, przeciwwskazania 
Guarana – surowiec bogaty w kofeinę. Korzystne właściwości, dawkowanie, skutki uboczne, przeciwwskazania 
Zapalenie trzustki: przyczyny, objawy, leczenie ostrego zapalenia trzustki
Zapalenie trzustki: przyczyny, objawy, leczenie ostrego zapalenia trzustki