Polub nas na Facebooku
Czytasz: Białka w osoczu krwi – normy, podwyższony lub obniżony poziom

Białka w osoczu krwi – normy, podwyższony lub obniżony poziom

Komórki krwi krążące w krwiobiegu.

Fot. virusowy / Getty Images

Białka w osoczu krwi są czynnikiem zapewniającym utrzymanie prawidłowej objętości łożyska naczyniowego. Inne z nich odpowiadają za reakcję immunologiczną albo regulację procesów metabolicznych. Stężenia niektórych białek stanowią ważny element w diagnozie różnych chorób, np. zapalnych. 

Białka osocza krwi to w przeważającej mierze albuminy i globuliny. Łącznie stanowią one prawie 100% protein zawartych we krwi, decydują o wartości parametru oznaczanego w laboratoriach jako białko całkowite. Proteinogram to badanie pozwalające na szczegółowe określenie ilości różnych typów białek w osoczu.

Białko we krwi – skład i normy

Potoczne określenie „białko we krwi” nie jest zgodne z praktyką medyczną. Jej obiektem zainteresowania jest najczęściej wolne białko znajdujące się w osoczu krwi. Całkowicie pomija się tę jego część, która w dużych ilościach stanowi element budulcowy erytrocytów, białych krwinek i płytek krwi.

Podstawowe dwie grupy białek znajdujących się we krwi to albuminy i globuliny. Albuminy są to białka produkowane w wątrobie, mające charakter wielkocząsteczkowych polimerów. Cząsteczki tego typu tworzą duże ciśnienie osmotyczne i pozwalają na utrzymanie znaczącej ilości płynu w przestrzeni naczyniowej, zapobiegając nadmiernemu przemieszczaniu się wody do przestrzeni komórkowej i międzykomórkowej.

Globuliny to białka o mniejszych cząsteczkach, występujące w osoczu krwi w kilku głównych podtypach: alfa-1, alfa-2, beta i gamma. Wszystkie one są przeciwciałami i pełnią istotną funkcję w tzw. odpowiedzi humoralnej, czyli reakcji odpornościowej związanej z immunoglobulinami, a nie bezpośrednią czynnością żerną komórek reagujących na czynnik chorobotwórczy. Opisywane białka łączą się z antygenami, będącymi charakterystycznymi fragmentami szkodliwych substancji lub komórek drobnoustrojów chorobowych. Połączenie to prowadzi do inaktywacji patogenu lub nawet do zniszczenia atakujących organizm komórek.

Jakie funkcje pełni krew? Z czego się składa? Dowiecie się tego z filmu:

Zobacz film: Z czego składa się krew? Źródło: Getty Images / iStock

Białko całkowite – normy

Wartości fizjologiczne (prawidłowe) białka całkowitego w osoczu krwi to 60–80 g/l. Ilość poszczególnych typów białek oznacza się, wykonując dodatkowe badanie, tzw. proteinogram. Wartości referencyjne wynoszą odpowiednio:

  • albuminy: 55–65%,
  • globuliny: 35–45%.

Największe stężenia w tej drugiej frakcji osiągają w warunkach pełnego zdrowia gamma-globuliny, które stanowią nawet 15–20% białka całkowitego. W mniejszych ilościach pojawiają się beta-globuliny (9–14%), alfa-1 i alfa-2 globuliny (odpowiednio 7–10 i 3–5%).

Wysoki poziom globulin we krwi

Proporcje i ilości bezwzględne poszczególnych globulin mogą zmieniać się w przebiegu różnych chorób. We wczesnych fazach procesu zapalnego lub infekcji duże stężenia mogą osiągać przede wszystkim immunoglobuliny alfa (IgA), w późniejszych etapach choroby zastępowane zwykle dużą ilością gamma-globulin (IgG). Dla chorób o podłożu alergicznym charakterystyczne jest występowanie w osoczu dużych ilości IgE, które normalnie są obecne we krwi w ilościach marginalnych.

Immunoglobuliny są przeciwciałami swoistymi lub nieswoistymi. Te pierwsze są związkami, które mają zdolność łączenia się z jednym specyficznym antygenem, powiązanym z określonym czynnikiem infekcyjnym lub alergicznym. Nieswoiste immunoglobuliny mają zdolność wiązania większej ilości różnych antygenów. Znając budowę przeciwciał swoistych, można za pomocą specjalistycznych (nieraz bardzo wyrafinowanych technicznie i drogich) testów stwierdzić, czy pacjent jest chory na określoną chorobę, trudną do rozpoznania na podstawie objawów klinicznych.

Białko monoklonalne we krwi

O obecności białka monoklonalnego mówi się wówczas, gdy we krwi pojawia się podwyższony poziom jednego bardzo specyficznego rodzaju immunoglobuliny. Rozpoznanie tego objawu wynika najczęściej ze stwierdzenia podwyższenia ilości białka całkowitego, a następnie wykrycia przy wykonywaniu dokładniejszych badań, że za stan ten odpowiada jedna konkretna substancja.

Schorzenia tego typu (tzw. gammapatie) mogą przebiegać bezobjawowo, nie wymagają żadnego leczenia, a tylko okresowych kontroli. W niektórych sytuacjach niezbędna jednak może być interwencja lekarska. Dzieje się tak, gdy nadmiernej produkcji jednego białka towarzyszy niebezpieczny spadek stężeń pozostałych globulin, kiedy pojawiają się symptomy związane z odkładaniem nadmiaru białka w narządach, wtórna neuropatia obwodowa czy objawy wyniszczenia.

W takich przypadkach mówi się o tzw. złośliwej gammapatii. Najczęstsze zespoły tego typu to:

  • szpiczak mnogi (plazmocytowy),
  • białaczka plazmocytowa,
  • makroglobulinemia Waldenstroma,
  • skrobiawice (tzw. choroby spichrzeniowe, których objawy związane są głównie z odkładaniem nadmiarowych białek w narządach, przede wszystkim w wątrobie, nerkach, sercu, płucach).

Niski poziom białka we krwi

Niski poziom białka we krwi może być związany z niedoborem albumin, globulin albo obu tych frakcji. Przyczyną tej ostatniej sytuacji może być przede wszystkim wyniszczenie, wynikające ze skrajnego niedożywienia albo z zaawansowanej fazy choroby nowotworowej.

Niedobór albumin stwierdza się w chorobach wątroby przebiegających z jej częściową lub całkowitą niewydolnością (przewlekłe stany zapalne, marskość). Wątroba nie syntezuje wówczas odpowiedniej ilości tych białek. Drugą przyczyną takiego stanu jest nadmierna utrata albumin w przebiegu m.in. zespołu nerczycowego, towarzyszącego ciężkim chorobom nerek.

Niskie stężenie globulin związane jest najczęściej z procesem chorobowym toczącym się w obrębie szpiku (białaczką, niewydolnością szpiku) albo z innymi chorobami, których objawem jest upośledzenie odporności (np. AIDS).

Inne białka krwi o znaczeniu diagnostycznym

W osoczu występują inne liczne białka, których stężenia mogą wskazywać na toczący się w organizmie proces chorobowy. Są to np.:

  • białko C-reaktywne – CRP (ostre procesy zapalne),
  • alfa1-antytrypsyna i alfa1-antychymotrypsyna (zapalenie trzustki),
  • ceruloplazmina (stany zapalne, infekcje, zawał mięśnia sercowego, choroby neurodegeneracyjne),
  • plazminogen, fibrynogen w osoczu (zaburzenia krzepnięcia). 
Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
4
2
Polecamy
Otępienie - co to jest? Rodzaje, objawy i leczenie
Otępienie - co to jest? Rodzaje, objawy i leczenie Dzień Dobry TVN
Nadmiar magnezu - przyczyny, objawy i leczenie
Nadmiar magnezu - przyczyny, objawy i leczenie Dzień Dobry TVN
Globuliny – co to jest i na jakie choroby wskazuje podwyższone stężenie? 
Globuliny – co to jest i na jakie choroby wskazuje podwyższone stężenie?  TVN zdrowie
Albuminy – kiedy wykonuje się badania tych białek? Jakie są normy?
Albuminy – kiedy wykonuje się badania tych białek? Jakie są normy? TVN zdrowie
Komentarze (0)
Nie przegap
Co gwarantuje Karta Praw Pacjenta?
Co gwarantuje Karta Praw Pacjenta? Materiał sponsorowany
Czy temperatura prania ma znaczenie?
Czy temperatura prania ma znaczenie? Materiał sponsorowany
Jak ułatwić sobie sprzątanie? Zobacz nasz poradnik
Jak ułatwić sobie sprzątanie? Zobacz nasz poradnik Materiał sponsorowany
Neutrocyty – normy, nadmiar i niedobór komórek układu odpornościowego
Neutrocyty – normy, nadmiar i niedobór komórek układu odpornościowego
Syrop z mięty na zimę – jakie ma właściwości? Jak go przygotować?
Syrop z mięty na zimę – jakie ma właściwości? Jak go przygotować?
Wysoki puls: co oznacza i kiedy występuje?
Wysoki puls: co oznacza i kiedy występuje?