Polub nas na Facebooku
Czytasz: Beta karoten, czyli prowitamina witaminy A. Jakie wykazuje właściwości prozdrowotne? Źródła beta karotenu w żywności oraz skutki uboczne jego nadmiernej podaży w diecie

Beta karoten, czyli prowitamina witaminy A. Jakie wykazuje właściwości prozdrowotne? Źródła beta karotenu w żywności oraz skutki uboczne jego nadmiernej podaży w diecie

Zainteresował Cię ten artykuł?
NAN

Fot: npls / fotolia.com

Beta karoten jest karotenoidem występującym w dużych ilościach w marchewce, a także w dyni, pomidorach, pomarańczach i brzoskwiniach. Zapewnia prawidłowe funkcjonowanie narządu wzroku oraz chroni skórę przed szkodliwym promieniowaniem UV, zapobiegając oparzeniom słonecznym.

Beta karoten jest związkiem występującym naturalnie w żywności. W przewodzie pokarmowym człowieka ulega przekształceniu w aktywną formę - witaminę A, która jest niezbędna dla prawidłowego funkcjonowania organizmu. Beta karoten należy do przeciwutleniaczy, które odpowiadają m.in. za opóźnianie procesów starzenia się skóry.

Beta karoten – czym jest ten związek?

Beta karoten, czyli prowitamina witaminy A, jest związkiem zaliczanym do karotenoidów – naturalnych barwników roślinnych. Występuje on w największych ilościach w warzywach i owocach o pomarańczowej, czerwonej i żółtej barwie. Beta karoten po wchłonięciu przez organizm zostaje przekształcony przy udziale enzymów wątrobowych oraz nienasyconych kwasów tłuszczowych w witaminę A. Nadmierna ilość beta karotenu wydalana jest wraz z kałem.

Właściwości prozdrowotne beta karotenu

Beta karoten w organizmie człowieka spełnia szereg ważnych funkcji. Związek ten jest naturalnym antyoksydantem, czyli substancją o działaniu przeciwutleniającym, która usuwa wolne rodniki tlenowe mogące wywoływać bardzo niebezpieczne dla zdrowia i życia choroby. Beta karoten opóźnia procesy starzenia się skóry oraz obniża poziom „złego” cholesterolu. Dieta dostarczająca optymalnych ilości tego związku chroni organizm przed rozwojem chorób serca oraz miażdżycy. Prowitamina A ma bardzo korzystny wpływ na funkcjonowanie narządu wzroku i zapobiega schorzeniom, takim jak: zespół suchego oka, zaćma, zwyrodnienie plamki żółtej mogące prowadzić do utraty wzroku. Beta karoten usprawnia pracę układu odpornościowego, dlatego warto wzbogacić dietę o ten związek zwłaszcza w okresie jesienno-zimowym, kiedy naturalna odporność organizmu ulega osłabieniu i zwiększa się podatność na infekcje. Związek ten jako przeciwutleniacz hamuje procesy oksydacyjne, które są szkodliwe dla zdrowia. W ten sposób zmniejsza ryzyko powstania chorób nowotworowych: raka jamy ustnej, krtani, przełyku, a także pęcherza moczowego.

Zastosowanie beta karotenu w kosmetyce

Beta karoten wywiera korzystny wpływ nie tylko na stan zdrowia, ale również na urodę. Przyczynia się do redukcji zmarszczek, gdyż działa stymulująco na produkcję włókien kolagenowych, a tym samym posiada właściwości odmładzające. Z tego powodu prowitamina A jest częstym składnikiem kremów przeciwzmarszczkowych. Beta karoten reguluje również pracę gruczołów łojowych, dlatego wykorzystywany jest w kosmetykach przeznaczonych do pielęgnacji cery trądzikowej. Związek ten powszechnie występuje w samoopalaczach i preparatach do opalania, które chronią skórę przed szkodliwym wpływem promieniowania słonecznego oraz zapobiegają poparzeniom.

Beta karoten a opalanie

Beta karoten jest związkiem, którego jedną z podstawowych funkcji jest wspomaganie opalania. Barwnik ten częściowo magazynowany jest w skórze, przyczyniając się do przedłużenia efektu opalenizny. Prowitamina A chroni skórę przed działaniem szkodliwego promieniowania UV, dlatego uznawana jest za naturalny „filtr przeciwsłoneczny”. Chroni przed powstawaniem nieestetycznych plam oraz redukuje przebarwienia skóry, które mogą tworzyć się w wyniku nadmiernego opalania.

Beta karoten w żywności – gdzie występuje?

Beta karoten występuje w żywności pochodzenia roślinnego. Bogatym źródłem prowitaminy A jest marchew, a zwłaszcza świeżo wyciśnięty, marchewkowy sok. Związek ten znajduje się również w innych warzywach i owocach o barwie pomarańczowej, czerwonej i żółtej. Duże ilości beta karotenu dostarczają: dynia, pomidory, papryka, morele, brzoskwinie, nektarynki, pomarańcze, melon oraz mango. Prowitamina A obecna jest, choć w mniejszych ilościach, w zielonych warzywach liściastych: szpinaku, kalafiorze, brokułach, jarmużu, sałacie, cykorii. Występuje również w fasolce szparagowej, groszku oraz wiśniach. Beta karoten jest lepiej przyswajalny przez organizm człowieka w obecności nienasyconych kwasów tłuszczowych, dlatego do sałatek przygotowywanych z warzyw zawierających ten związek należy dodać niewielką ilość oliwy z oliwek lub oleju rzepakowego.

Nadmiar karotenu – jakie są skutki uboczne?

Nadmierne ilości produktów z prowitaminą A w codziennym jadłospisie lub przyjmowanie dużych dawek tabletek z beta karotenem w ramach suplementacji diety może doprowadzić do żółtego zabarwienia skóry. Stan ten określany jest jako: karoteneodermia lub żółtaczka marchwiowa, która nie stanowi poważnego zagrożenia dla zdrowia, ale nadaje skórze nieestetycznego wyglądu. W przypadku zauważenia zażółcenia skóry przy przyjmowaniu preparatów z beta karotenem należy je odstawić – z czasem zabarwienie skóry powróci do normy. W celu zapobiegania przedawkowaniu prowitaminy A przed zastosowaniem preparatów konieczne jest zapoznanie się z treścią ulotki lub skonsultowanie się z lekarzem rodzinnym. Pozwoli to na przyjmowanie beta karotenu w bezpiecznych dawkach terapeutycznych, a tym samym uniknie się skutków ubocznych. Należy jednak pamiętać, że przy długotrwałym zażywaniu tabletek z beta karotenem (mimo dawek terapeutycznych) może wystąpić lekkie zażółcenie skóry.

Beta karoten w ciąży – czy jest niebezpieczny?

Witamina A jest niezbędna dla prawidłowego funkcjonowania organizmu oraz dla rozwoju płodu. Może dojść jednak do jej przedawkowania u kobiety ciężarnej, co stanowi bardzo poważne zagrożenie dla zdrowia dziecka. Konsekwencją nadmiernego przyjmowania witaminy A przez ciężarną mogą być wady wrodzone u płodu, takie jak: wodogłowie, małogłowie czy choroby ze strony układu krążenia. Beta karoten w przewodzie pokarmowym zamieniany jest w witaminę A w ilości odpowiadającej zapotrzebowaniu organizmu kobiety ciężarnej. Przyjmując preparaty z beta karotenem lub wzbogacając dietę o ten związek, nie istnieje ryzyko przedawkowania, a tym samym nie ma zagrożenia dla zdrowia dziecka oraz przyszłej matki. 

Zobacz film: Zdrowe nawyki żywieniowe. Źródło: Dzień Dobry TVN

Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
31
4
Komentarze (0)
Nie przegap
Odchudzanie last minute. Jak pozbyć się zbędnych kilogramów tuż przed wakacjami?
Odchudzanie last minute. Jak pozbyć się zbędnych kilogramów tuż przed wakacjami?
Fast food to żywność, która szczególnie szkodzi zdrowiu. Sprawdź, co się dzieje z twoim ciałem, kiedy jesz „śmieciowe jedzenie”
Fast food to żywność, która szczególnie szkodzi zdrowiu. Sprawdź, co się dzieje z twoim ciałem, kiedy jesz „śmieciowe jedzenie”
Fobia społeczna – przyczyny, objawy, skutki i leczenie lęku społecznego
Fobia społeczna – przyczyny, objawy, skutki i leczenie lęku społecznego
Zespół FAS (alkoholowy zespół płodowy) – konsekwencje spożywania alkoholu w ciąży
Zespół FAS (alkoholowy zespół płodowy) – konsekwencje spożywania alkoholu w ciąży
Asperger: objawy zaburzenia ze spectrum autyzmu, przyczyny, leczenie
Asperger: objawy zaburzenia ze spectrum autyzmu, przyczyny, leczenie
Co to jest melasa? Jakie ma właściwości i zastosowanie?
Co to jest melasa? Jakie ma właściwości i zastosowanie?