Polub nas na Facebooku
Czytasz: Adrenalina – działanie i właściwości hormonu. Jakie zastosowanie lecznicze ma epinefryna?
menu
Polub nas na Facebooku

Adrenalina – działanie i właściwości hormonu. Jakie zastosowanie lecznicze ma epinefryna?

NAN

Fot: makaule / stock.adobe.com

Adrenalina, znana też jako epinefryna, to hormon wydzielany naturalnie przez ludzki organizm, a konkretnie przez nadnercza. Jej zadaniem jest dostarczenie organizmowi energii i mobilizacji do działania. Powstaje w chwilach stresu i zagrożenia.

Pod wpływem adrenaliny przyspiesza bicie serca i rozszerzają się źrenice. Osoby często narażone na stres są podatne na odkładanie się zbędnej tkanki tłuszczowej z powodu nadmiernego wydzielania adrenaliny. Stosowana jest także jako lek w sytuacjach skrajnego braku odporności organizmu.

Co to jest adrenalina (epinefryna)?

Adrenalina jest organicznym związkiem chemicznym, hormonem i neuroprzekaźnikiem z rodziny katecholamin. Jest wytwarzana przez gruczoły dokrewne, które pochodzą z tzw. grzebienia nerwowego. Składają się na niego komórki C tarczycy, ciałka przyzwojowe oraz rdzeń nadnerczy. Adrenalina wydzielana jest na zakończeniach włókien współczulnego układu nerwowego odpowiedzialnego za mobilizację organizmu i zachowującego niewielką aktywność. Dzięki działaniu układu współczulnego możliwe jest zachowanie homeostazy w organizmie, czyli stałości parametrów wewnętrznych, takich jak ciśnienie krwi, temperatura wewnętrzna oraz stężenie związków chemicznych w płynach ustrojowych.

Adrenalina jest pochodną polifenolu o nazwie katechol. W organizmach żywych otrzymywana jest w wyniku przemian aminokwasów: tyrozyny i fenyloalaniny. Należy do szeregu fenyloetyloamin.

Adrenalina – historia

W 1895 roku polski fizjolog Napoleon Cybulski, wraz z Władysławem Szymonowiczem, odkrył hormonalne działanie rdzenia nadnerczy. Z kory nadnerczy pozyskał ekstrakt zawierający aminy katecholowe, w tym adrenalinę. Został on nazwany nadnerczyną, a sama adrenalina była pierwszym hormonem, jaki wyodrębniono w stanie krystalicznym. Dokonał tego japoński chemik Jokichi Takamine. Wzór strukturalny epinefryny ustalił natomiast współpracownik Japończyka – biochemik i fizjolog Thomas Bell Aldrich. Od 1904 roku znany jest także proces sztucznego wytwarzania hormonu dzięki niemieckiemu chemikowi Friedrichowi Stolzowi.

Adrenalina – etymologia i synonimy

Znana powszechnie nazwa „adrenalina” wywodzi się z łaciny od połączenia ad- + renes, natomiast „epinefryna” – od epi- + nephros. Obie nazwy znaczą tyle co „nad nerkami”. Wymienne stosowanie terminów jest dopuszczalne, ponieważ oznaczają ten sam związek chemiczny. Adrenalina w języku angielskim znana jest także jako hormon „3xF” (fright, fight and flight) – strachu, walki i ucieczki.

Działanie adrenaliny

Hormon adrenaliny pełni najważniejszą funkcję w natychmiastowej reakcji organizmu ludzkiego (a także organizmów zwierząt kręgowych) na zagrożenie – jest to mechanizm stresu. Objawia się on wzrostem ciśnienia tętniczego krwi, poszerzeniem źrenic oraz oskrzeli, a także przyspieszoną akcją serca. Hormon odgrywa główną rolę w regulowaniu poziomu cukru we krwi – rozkłada glikogen do glukozy w wątrobie. Proces ten znany jest w fachowej terminologii jako glikogenoliza.

Działanie adrenaliny polega na bezpośrednim pobudzeniu tzw. receptorów alfa- i betaadrenergicznych. Proces ten jest odczuwalny w przypadku skurczu naczyń i wzrostu ciśnienia tętniczego oraz przyspieszenia akcji serca. Adrenalina rozszerza źrenice i oskrzela, a przez to ułatwia i przyspiesza oddychanie, a ponadto hamuje wydzielanie śliny i soków trawiennych i perystaltykę jelit. Hormon obniża napięcie mięśni gładkich. Zwiększa stężenie glukozy we krwi – wyrzut adrenaliny do krwi istotny jest zwłaszcza w przypadku hipoglikemii, kiedy ilość glukozy radykalnie spada i może być przyczyną śmierci.

Adrenalina a odchudzanie

Adrenalina aktywuje lipazy i dzięki temu pobudza tkankę tłuszczową do spalania. Jako szybkie i najbardziej wydajne źródło energii jest spalana w momencie pojawienia się stresu.

Adrenalina – zastosowanie lecznicze

Adrenalina stanowi także silny lek stosowany m.in. w przypadku wstrząsu anafilaktycznego, będącego stanem zagrożenia życia. Definiuje się go jako nagłą reakcję uczuleniową na leki (np. antybiotyki), jad owadów – os, pszczół i szerszeni, a także silne alergeny w pokarmach, m.in. w orzechach, rybach lub skorupiakach. Objawy wstrząsu to swędzenie, puchnięcie tkanek, silne duszności, uczucie mrowienia, a także spadek ciśnienia krwi, nudności i wymioty.

Osoby, które mają świadomość silnej alergii, powinny po konsultacji z lekarzem wyposażyć się w adrenalinę. W przypadku poważnej reakcji uczuleniowej, kiedy istnieje ryzyko, że pogotowie nie dotrze odpowiednio szybko, wymagane jest przeprowadzenie samodzielnej akcji ratunkowej i podanie osobie dotkniętej wstrząsem domięśniowo ampułki z syntetycznym hormonem poprzez zrobienie zastrzyku. Igłę należy wbić w bok uda pod kątem prostym i do oporu wcisnąć tłok strzykawki. Podanie adrenaliny powinno jednak przebiegać jako pomoc poszkodowanemu w aplikacji tego leku. Nie wolno samemu podejmować decyzji o podaniu adrenaliny. Adrenalina zacznie działać szybciej po rozmasowaniu miejsca podania leku. W przypadku dzieci dawki przeliczane są wg masy ciała, więc są zdecydowanie mniejsze.

Zobacz film: Czy antykoncepcja hormonalna może leczyć? Źródło: Stylowy Magazyn

Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
30
2
Polecamy
Sposoby na zbadanie i obniżenie poziomu hormonów stresu
Sposoby na zbadanie i obniżenie poziomu hormonów stresu Dzień Dobry TVN
Serotonina - hormon szczęścia.
Co to jest i czym grozi jej niedobór?
Serotonina - hormon szczęścia. Co to jest i czym grozi jej niedobór? Dzień Dobry TVN
Kortyzon – hormon kory nadnerczy.
Działanie i zastosowanie
Kortyzon – hormon kory nadnerczy. Działanie i zastosowanie TVN zdrowie
Kortyzol - funkcje w organizmie, objawy niedoboru i nadmiaru.
Sposoby na obniżenie i podwyższenie jego poziomu
Kortyzol - funkcje w organizmie, objawy niedoboru i nadmiaru. Sposoby na obniżenie i podwyższenie jego poziomu TVN zdrowie
Komentarze (0)
Nie przegap
Leki obniżające poziom cholesterolu mogą chronić przed rakiem
Leki obniżające poziom cholesterolu mogą chronić przed rakiem
Co jest przyczyną nieświeżego oddechu?
Co jest przyczyną nieświeżego oddechu?
Morsowanie. Zimne kąpiele nie tylko hartują, ale mogą też chronić przed demencją
Morsowanie. Zimne kąpiele nie tylko hartują, ale mogą też chronić przed demencją
Kasztany jadalne  - jakie mają właściwości i co można z nich przygotować?
Kasztany jadalne  - jakie mają właściwości i co można z nich przygotować?
Złote mleko z kurkumą - pomoże zwalczyć infekcję, zmniejszy problemy ze snem i depresją
Złote mleko z kurkumą - pomoże zwalczyć infekcję, zmniejszy problemy ze snem i depresją
Codzienne picie mleka może zwiększyć ryzyko raka piersi nawet o 50 proc.
Codzienne picie mleka może zwiększyć ryzyko raka piersi nawet o 50 proc.